Trong quan hệ cho thuê lại lao động hợp pháp, doanh nghiệp cho thuê lại lao động là bên ký hợp đồng lao động với người lao động nên là bên đứng ra đăng ký và đóng BHXH, BHYT, BHTN. Bên thuê lại hoặc bên đang trực tiếp sử dụng lao động không là bên trực tiếp đóng BHXH cho người lao động thuê lại. Nhiều doanh nghiệp dễ nhầm lẫn khi chỉ căn cứ vào nơi làm việc thực tế mà suy ra sai chủ thể phải đóng.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Xác định |
|---|---|
| Ai ký hợp đồng lao động với người lao động? | Doanh nghiệp cho thuê lại lao động |
| Ai đăng ký và đóng BHXH, BHYT, BHTN? | Doanh nghiệp cho thuê lại lao động |
| Bên thuê lại có trực tiếp đóng BHXH không? | Không phải là bên trực tiếp đóng |
| Căn cứ xác định trách nhiệm | Dựa vào chủ thể giao kết hợp đồng lao động và nghĩa vụ của người sử dụng lao động |
| Người lao động làm việc thực tế ở đâu có quyết định bên đóng BHXH không? | Không, không dựa vào nơi làm việc thực tế |
| Thời hạn cho thuê lại lao động đối với 1 người lao động | Tối đa 12 tháng |
| Hợp đồng từ bao lâu thì thuộc diện tham gia? | Từ 01 tháng trở lên |
| Thời hạn đóng BHXH hằng tháng | Vào ngày cuối cùng của tháng |
Điểm cần chốt ngay: Người lao động ký hợp đồng với doanh nghiệp nào thì doanh nghiệp đó là bên thực hiện nghĩa vụ về BHXH trong mô hình cho thuê lại lao động.
II. Cách xác định bên đóng BHXH
1. Bản chất của vấn đề
Bản chất nằm ở hợp đồng lao động, không nằm ở chỗ người lao động đang ngồi làm việc tại công ty nào. Nếu hợp đồng lao động được ký với doanh nghiệp cho thuê lại lao động thì doanh nghiệp này là chủ thể có nghĩa vụ của người sử dụng lao động, bao gồm nghĩa vụ về bảo hiểm.
Bên thuê lại lao động quản lý công việc hằng ngày nên đôi khi tưởng rằng mình phải kê khai và đóng BHXH. Chỉ cần nhìn vào hợp đồng lao động là đã xác định được đầu mối trách nhiệm, do đó sai sót này thường được phát hiện ngay khi rà soát hồ sơ.
2. Nghĩa vụ của bên thuê lại lao động
Bên thuê lại lao động vẫn có trách nhiệm trong quá trình sử dụng lao động, như bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn, vệ sinh lao động, không phân biệt đối xử và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến việc sử dụng lao động thuê lại. Tuy nhiên, phần nghĩa vụ này không chuyển thành nghĩa vụ trực tiếp đóng BHXH cho người lao động thuê lại.
Doanh nghiệp thuê lại đôi khi chỉ tập trung điều hành công việc mà quên kiểm tra giấy phép của bên cho thuê lại lao động, cũng như rà lại điều khoản phân định trách nhiệm trong hợp đồng cho thuê lại. Nếu hồ sơ không ghi rõ, khi đối chiếu dễ phát sinh tranh cãi giữa hai bên.
III. Những mốc và tình huống cần chú ý
1. Phạm vi áp dụng cơ chế cho thuê lại lao động
Hoạt động cho thuê lại lao động chỉ áp dụng với các công việc thuộc danh mục được quy định và thời hạn cho thuê lại đối với một người lao động tối đa là 12 tháng. Dù người lao động làm việc tại doanh nghiệp thuê lại, trách nhiệm về BHXH vẫn thuộc doanh nghiệp cho thuê lại lao động.
2. Thời hạn đóng và cập nhật quy định đang áp dụng
Đối tượng tham gia là người lao động có hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên. Doanh nghiệp cho thuê lại lao động thực hiện đóng BHXH bắt buộc theo thời hạn chung, tức vào ngày cuối cùng của tháng.
Về nguyên tắc trách nhiệm thì không thay đổi: bên cho thuê lại lao động vẫn là bên đóng BHXH. Ở từng giai đoạn áp dụng, căn cứ tương ứng là Luật Bảo hiểm xã hội đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện.
Mốc quan trọng: chậm đóng thì phải đóng đủ số tiền chậm đóng và nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng.
Ví dụ thực tế
Công ty A là doanh nghiệp cho thuê lại lao động, ký hợp đồng lao động với người lao động. Công ty B là bên thuê lại, nơi người lao động đến làm việc hằng ngày. Trong trường hợp này, công ty A là bên đứng ra đóng BHXH, BHYT, BHTN; công ty B chỉ quản lý công việc và điều kiện làm việc, không trực tiếp đóng BHXH cho người lao động thuê lại.
IV. Rủi ro hay gặp khi làm hồ sơ
Nếu doanh nghiệp cho thuê lại lao động chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH thì chính doanh nghiệp này chịu trách nhiệm pháp lý. Ngoài việc đóng đủ số tiền chậm đóng và khoản tính thêm 0,03%/ngày, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt từ 12% đến 15% trên tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức.
Các sai sót phổ biến bao gồm: chậm đăng ký BHXH cho người lao động, nhầm bên thuê lại là bên phải đóng, hoặc không rà giấy phép và hợp đồng cho thuê lại lao động bằng văn bản. Những sai sót này thường dẫn đến truy thu vì chỉ cần đối chiếu hợp đồng lao động, thời gian làm việc và hồ sơ tham gia BHXH là thấy ngay.
Lưu ý quan trọng
- Bên cho thuê lại lao động là bên gắn với nghĩa vụ đóng BHXH cho người lao động thuê lại.
- Không nên xác định theo nơi người lao động đang làm việc thực tế.
- Hợp đồng cho thuê lại lao động nên được lập bằng văn bản và ghi rõ trách nhiệm giữa các bên.
- Khi tiếp nhận lao động thuê lại, nên kiểm tra sớm giấy phép của doanh nghiệp cho thuê lại và cơ chế phối hợp hồ sơ để tránh thiếu chứng từ khi phát sinh thanh tra.
