Học sinh, sinh viên có thể tham gia BHXH tự nguyện nếu đáp ứng các điều kiện: là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng. Lưu ý: nếu bạn đang đi học nhưng có việc làm thuộc diện BHXH bắt buộc, bạn sẽ tham gia BHXH bắt buộc, không thể tham gia tự nguyện.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Kết luận |
|---|---|
| Học sinh, sinh viên từ đủ 15 tuổi, chỉ đang đi học, không thuộc diện BHXH bắt buộc | Có thể tham gia BHXH tự nguyện |
| Học sinh, sinh viên có việc làm thuộc đối tượng BHXH bắt buộc | Chuyển sang tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện theo tư cách này |
| Đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng | Không thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện |
| Tham gia BHYT học sinh, sinh viên | Vẫn có thể đồng thời tham gia BHXH tự nguyện nếu đủ điều kiện |
Điểm cốt lõi: Không có quy định cấm riêng đối với học sinh, sinh viên tham gia BHXH tự nguyện.
II. Điều kiện để học sinh, sinh viên tham gia BHXH tự nguyện
1. Điều kiện cơ bản
- Là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên.
- Không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng.
2. Điểm dễ nhầm trong thực tế
Nhiều người lầm tưởng cứ là học sinh, sinh viên thì đương nhiên được tham gia BHXH tự nguyện. Thực tế, nếu bạn chỉ đang đi học và không có quan hệ lao động thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, bạn có thể tham gia BHXH tự nguyện. Ngược lại, nếu bạn có việc làm thuộc đối tượng BHXH bắt buộc thì sẽ tham gia theo diện bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- BHXH tự nguyện và BHYT học sinh, sinh viên là hai chế độ khác nhau.
- Học sinh, sinh viên có thể tham gia BHYT theo nhà trường và đồng thời tham gia BHXH tự nguyện nếu đủ điều kiện.
III. Tham gia BHXH tự nguyện được hưởng gì và đóng như thế nào?
1. Các chế độ được hưởng
BHXH tự nguyện hướng đến các quyền lợi dài hạn. Chế độ này không bao gồm ốm đau.
- Trợ cấp thai sản.
- Hưu trí.
- Tử tuất.
- Bảo hiểm tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động.
Từ 01/7/2025: nếu người tham gia BHXH tự nguyện đóng từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con thì có thể được hưởng trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ.
2. Mức đóng và phương thức đóng
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Mức đóng hằng tháng | 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện |
| Mức thu nhập thấp nhất | Bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn |
| Mức thu nhập cao nhất | Bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng |
| Mức đóng tối thiểu theo dữ kiện được cung cấp | 330.000 đồng/tháng nếu áp dụng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn là 1.500.000 đồng |
Công thức tính nhanh: 22% x thu nhập làm căn cứ đóng.
- Đóng hằng tháng.
- Đóng 03 tháng một lần.
- Đóng 06 tháng một lần.
- Đóng 12 tháng một lần.
- Đóng một lần cho nhiều năm về sau.
- Đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu theo luật.
Ngoài ra, người tham gia BHXH tự nguyện còn được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng hằng tháng tính theo mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Mức hỗ trợ cụ thể thực hiện theo quy định áp dụng tại từng thời điểm.
Ví dụ thực tế
Một sinh viên 19 tuổi chỉ đang học tại trường, chưa có việc làm thuộc diện BHXH bắt buộc, có thể chọn tham gia BHXH tự nguyện và tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng. Nếu chọn mức thấp nhất theo dữ kiện nêu trên là 1.500.000 đồng thì mức đóng tương ứng là 330.000 đồng/tháng.
IV. Lưu ý khi học sinh, sinh viên tham gia BHXH tự nguyện
- Độ tuổi tối thiểu là từ đủ 15 tuổi.
- Nếu đang đi học nhưng có việc làm thuộc diện BHXH bắt buộc, cần kiểm tra đúng diện tham gia để tránh hiểu sai.
- Không nên nhầm BHXH tự nguyện với BHYT học sinh, sinh viên vì đây là hai chế độ độc lập.
- Khi cân nhắc tham gia, hãy nhìn vào mục tiêu dài hạn như hưu trí, tử tuất và các quyền lợi liên quan thay vì chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn.
