Có. Từ ngày 01/7/2025, người quản lý doanh nghiệp, bao gồm Giám đốc/Tổng giám đốc không hưởng tiền lương, thuộc nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và đồng thời thuộc nhóm tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc. Việc tham gia không phụ thuộc vào việc có ký hợp đồng lao động hay có nhận lương thực tế hay không.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách hiểu áp dụng |
|---|---|
| Giám đốc/người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương từ 01/7/2025 | Thuộc diện tham gia BHXH, BHYT bắt buộc |
| Không có hợp đồng lao động | Vẫn được xác định thuộc diện tham gia nếu là người quản lý doanh nghiệp theo quy định |
| Thời điểm trước 01/7/2025 | Trường hợp không có HĐLĐ và không hưởng lương thường không thuộc diện bắt buộc; khi đó thường tham gia BHYT theo hộ gia đình nếu không thuộc nhóm bắt buộc khác |
| Kiêm nhiệm nhiều doanh nghiệp | Chỉ tham gia tại doanh nghiệp đầu tiên nơi tham gia quản lý, điều hành; không đóng trùng ở nhiều đơn vị |
| Tỷ lệ đóng BHXH, BHYT bắt buộc | Tổng 29,5% (25% BHXH + 4,5% BHYT) trên căn cứ đóng; mức đóng tối thiểu 2.340.000 đồng/tháng |
| Thời hạn đăng ký | Trong 30 ngày kể từ ngày thuộc đối tượng; trường hợp áp dụng ngay thì chậm nhất 31/7/2025 cần hoàn tất đăng ký |
Mốc cần nhớ: từ 01/7/2025, giám đốc không hưởng lương vẫn thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc nếu là người quản lý doanh nghiệp theo quy định.
II. Khi nào giám đốc không hưởng lương vẫn thuộc diện tham gia BHYT?
1. Điều kiện xác định
Nếu là người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, thành viên HĐQT, Tổng giám đốc, Giám đốc hoặc chức danh quản lý tương đương theo luật chuyên ngành và không hưởng tiền lương, thì vẫn thuộc diện tham gia bắt buộc. Nhiều doanh nghiệp chỉ nhìn vào bảng lương hoặc hợp đồng lao động để xác định đối tượng, dẫn đến bỏ sót.
Không cần có hợp đồng lao động mới phát sinh nghĩa vụ tham gia. Nếu hồ sơ doanh nghiệp thể hiện cá nhân đang giữ vai trò quản lý, điều hành, cơ quan quản lý sẽ đối chiếu theo đúng nhóm đối tượng.
2. Mốc thời gian áp dụng
Từ 01/7/2025 trở đi, giám đốc/người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương thuộc diện tham gia BHXH và BHYT bắt buộc.
Với thời điểm trước 01/7/2025, trường hợp không có HĐLĐ và không hưởng lương thường không thuộc diện bắt buộc; nếu không thuộc nhóm bắt buộc khác thì thường tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Ví dụ thực tế: Một công ty bổ nhiệm giám đốc là người đại diện theo pháp luật, trực tiếp điều hành nhưng không ký HĐLĐ và không nhận lương. Kể từ thời điểm áp dụng quy định mới, trường hợp này vẫn cần đăng ký tham gia BHYT bắt buộc theo nhóm người quản lý doanh nghiệp.
III. Mức đóng, nơi đóng và thời hạn đăng ký
1. Mức đóng và căn cứ đóng
Đối với người quản lý doanh nghiệp không có hợp đồng lao động và không hưởng lương, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được lựa chọn nhưng không thấp hơn mức tham chiếu và không vượt quá 20 lần mức tham chiếu. Tổng tỷ lệ đóng là 29,5%, trong đó 25% BHXH và 4,5% BHYT, với mức đóng tối thiểu 2.340.000 đồng/tháng (tương đương 690.300 đồng), thực hiện hằng tháng.
Doanh nghiệp cần xác định ngay căn cứ đóng từ đầu, nếu không dễ phải kê khai chậm hoặc thiếu. Cơ quan thanh tra thường kiểm tra căn cứ đóng cho người quản lý không hưởng lương.
2. Trường hợp kiêm nhiệm nhiều nơi
Nếu giám đốc/người quản lý không hưởng lương đồng thời làm việc tại nhiều doanh nghiệp, thì chỉ tham gia BHXH, BHYT bắt buộc tại doanh nghiệp đầu tiên nơi tham gia quản lý, điều hành; không đóng trùng ở nhiều đơn vị.
Nếu đồng thời còn thuộc nhóm bắt buộc khác theo thứ tự ưu tiên áp dụng của pháp luật, thì thực hiện theo nhóm ưu tiên tương ứng. Để tránh đóng trùng, cần xác định đúng doanh nghiệp đầu tiên.
3. Thời hạn đăng ký
Từ thời điểm thuộc đối tượng, doanh nghiệp/người quản lý có trách nhiệm kê khai, nộp hồ sơ tham gia trong thời hạn 30 ngày. Với các trường hợp áp dụng ngay từ mốc mới, chậm nhất ngày 31/7/2025 cần hoàn tất đăng ký.
Lưu ý quan trọng:
- Doanh nghiệp thường nghĩ rằng không trả lương thì chưa cần đăng ký.
- Nên kiểm tra lại quyết định bổ nhiệm, chức danh quản lý và thời điểm bắt đầu điều hành thực tế để xác định đúng mốc tham gia.
- Nếu có kiêm nhiệm nhiều nơi, cần rà soát đơn vị tham gia đầu tiên để tránh đóng trùng.
IV. Rủi ro nếu không tham gia hoặc chậm tham gia
Không đăng ký tham gia hoặc chậm đóng, trốn đóng BHYT bắt buộc thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền còn thiếu, còn phải nộp lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm hoặc trốn đóng.
Phạt hành chính có thể ở mức 12% – 20% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng tùy hành vi. Trường hợp trốn đóng nghiêm trọng còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Nếu là giám đốc thuộc nhóm người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương, thì từ 01/7/2025 vẫn thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc, dù không có HĐLĐ.
