Mức 25% là tổng mức đóng BHXH bắt buộc cốt lõi. Nhóm người lao động tham gia theo cơ chế thông thường thì khoản này được chia giữa người lao động và người sử dụng lao động; còn chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng tiền lương thì tự đóng toàn bộ 25%. Mức 29,5% không phải tỷ lệ BHXH riêng, mà là 25% BHXH + 4,5% BHYT của nhóm tự đóng toàn bộ.
Điểm dễ nhầm: 29,5% là tổng mức phải nộp khi cộng thêm BHYT, không nên hiểu là mức BHXH độc lập.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm đối tượng | Cách đóng | Tỷ lệ BHXH | Khi nào thành 29,5% |
|---|---|---|---|
| Người lao động theo hợp đồng từ 01 tháng trở lên; cán bộ, công chức, viên chức; người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã có hưởng lương và các đối tượng bắt buộc khác | Người lao động và người sử dụng lao động cùng đóng | 25% | Không áp dụng (29,5% chỉ dành cho nhóm tự đóng toàn bộ khi cộng BHYT) |
| Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh; người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng tiền lương | Tự đóng toàn bộ | 25% | Khi cộng thêm BHYT 4,5% thì tổng là 29,5% |
| Người tham gia BHXH tự nguyện | Tự đóng theo chế độ BHXH tự nguyện | 22% | Không tự động là 29,5% |
II. Phân biệt 25% và 29,5% để tránh hiểu sai
1. Nhóm đóng BHXH 25% theo cơ chế thông thường
Nhóm này gồm người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên, cán bộ, công chức, viên chức, người quản lý doanh nghiệp hoặc người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương và các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác.
Tổng phần BHXH là 25%, nhưng trên thực tế, nhiều hồ sơ chỉ nhớ tổng số mà quên tách phần đóng:
- Người lao động đóng 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng 17%, gồm 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 14% vào quỹ hưu trí, tử tuất.
Nếu cộng thêm các khoản khác thì cần tách riêng từng quỹ: BHYT 4,5%, BHTN 2% nếu thuộc diện tham gia. Doanh nghiệp thường dễ lệch ở đoạn này khi gộp tất cả rồi gọi chung là BHXH 29,5%.
2. Nhóm tự đóng toàn bộ 25% và vì sao có 29,5%
Nhóm này gồm chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng tiền lương. Họ không có cơ chế tách 8% – 17% như quan hệ lao động thông thường, mà tự đóng toàn bộ 25%.
- 3% vào quỹ ốm đau, thai sản;
- 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất.
Nếu tính thêm BHYT 4,5% thì tổng mức phải nộp là 29,5%. Trong thực tế, người nộp thường chỉ nhìn tỷ lệ BHXH mà quên cộng thêm BHYT, dẫn đến sai sót.
III. Điểm hay bị nhầm khi kê khai
1. Không nhầm với BHXH tự nguyện
BHXH tự nguyện là chế độ khác, mức đóng là 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng, không phải 25% và cũng không tự động là 29,5%.
2. Phân biệt người quản lý có lương và không lương
Đây là điểm dễ bị truy thu vì chỉ khác nhau ở tình trạng có hưởng lương hay không hưởng lương nhưng cơ chế đóng lại khác:
- Có hưởng lương: thuộc nhóm đóng BHXH 25% theo cơ chế người lao động – người sử dụng lao động cùng đóng.
- Không hưởng lương: thuộc nhóm tự đóng toàn bộ 25%; nếu cộng BHYT thì tổng là 29,5%.
Ví dụ thực tế
Từ 01/7/2025, một người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương sẽ được tính theo cơ chế phân bổ giữa hai bên trong tổng mức BHXH 25%. Ngược lại, nếu là người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương thì tự đóng toàn bộ 25%; khi cộng thêm BHYT 4,5% thì số phải nộp là 29,5%.
Lưu ý quan trọng
- 25% là mức BHXH bắt buộc cốt lõi áp dụng cho cả hai nhóm, chỉ khác ở cách phân bổ hoặc tự đóng toàn bộ.
- 29,5% chỉ có ý nghĩa khi cộng 25% BHXH + 4,5% BHYT cho nhóm đối tượng đặc thù tự đóng toàn bộ.
- Kiểm tra đúng tư cách tham gia trước khi kê khai, nhất là với chủ hộ kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã.
