Thời gian đóng BHXH để hưởng chế độ thai sản không chỉ nhìn vào tổng thời gian đã tham gia, mà phải xét đúng số tháng đóng trong khoảng 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề trước khi sinh con, nhận con hoặc nhận nuôi con nuôi. Mốc phổ biến là đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề. Nhiều người lầm tưởng chỉ cần đóng 06 tháng bất kỳ, nhưng thực tế hồ sơ thường vướng do xác định sai khoảng thời gian xét điều kiện.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện thời gian đóng BHXH
Mốc cần nhớ: đa số trường hợp cần đóng từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước thời điểm luật định; một số trường hợp đặc biệt được xét theo 03 tháng trong 12 tháng hoặc 06 tháng trong 24 tháng.
| Trường hợp | Điều kiện thời gian đóng BHXH |
|---|---|
| Lao động nữ sinh con | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con |
| Lao động nữ mang thai hộ khi sinh con | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con |
| Người mẹ nhờ mang thai hộ khi nhận con | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi nhận con |
| Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi nhận nuôi con nuôi |
| Lao động nữ sinh con hoặc lao động nữ mang thai hộ khi sinh con đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên và phải nghỉ dưỡng thai theo chỉ định | Chỉ cần đóng BHXH bắt buộc từ đủ 03 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi sinh con |
| Lao động nữ sinh con phải nghỉ việc để điều trị vô sinh | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 24 tháng liền kề trước khi sinh con |
| Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con hoặc vợ mang thai hộ sinh con | Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi vợ sinh con |
Các mốc trên là điều kiện về số tháng đóng trong thời gian luật định, không yêu cầu đóng liên tục. Nhiều hồ sơ sai vì chỉ kiểm tra tổng thời gian tham gia mà bỏ qua đối chiếu đúng khoảng xét điều kiện.
II. Cách xác định 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề
Khi xét điều kiện, bạn cần chốt đúng khoảng thời gian trước khi sinh con, nhận con hoặc nhận nuôi con nuôi. Chỉ lệch một tháng cũng có thể khiến bạn đủ hoặc không đủ điều kiện.
- Nếu sinh con hoặc nhận con trước ngày 15 của tháng thì tháng đó không tính vào thời gian 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề.
- Nếu sinh con hoặc nhận con từ ngày 15 trở đi và có đóng BHXH trong tháng đó thì tháng đó được tính vào thời gian 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề.
Ví dụ thực tế
Lao động nữ sinh con ngày 18/01/2017, thời gian 12 tháng trước khi sinh được xác định từ tháng 02/2016 đến tháng 01/2017. Nếu đóng đủ 06 tháng trong khoảng này thì đủ điều kiện. Đây là bước kiểm tra đầu tiên trước khi tính quyền lợi.
Lưu ý quan trọng
- Nếu sinh con trước ngày 15 của tháng thì tháng sinh không tính vào 12 tháng liền kề.
- Thường gặp lỗi xác định sai khoảng thời gian 12 tháng hoặc 24 tháng liền kề.
- Kiểm tra đầy đủ hồ sơ đóng BHXH để tránh thiếu tháng đóng thực tế.
III. Nghỉ việc trước khi sinh hoặc nhận con có còn được hưởng không?
Có. Nếu người lao động đã đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH theo từng trường hợp nêu trên mà sau đó chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con, nhận con khi nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì vẫn được hưởng chế độ thai sản.
Nhiều người lầm tưởng nghỉ việc trước sinh sẽ mất chế độ, nhưng điều quan trọng là đã đủ số tháng đóng trong khoảng luật định hay chưa.
IV. Một số điểm dễ nhầm khi áp dụng thực tế
1. BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc
- Người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con được hưởng trợ cấp thai sản một lần theo quy định.
- Khoản trợ cấp này không đồng nghĩa với chế độ thai sản đầy đủ của BHXH bắt buộc (nghỉ việc hưởng chế độ, mức hưởng tính theo tiền lương đóng).
- Thời gian đóng BHXH tự nguyện không được cộng với BHXH bắt buộc để xét điều kiện hưởng chế độ thai sản của BHXH bắt buộc.
Nhiều hồ sơ vẫn vướng vì nhầm giữa trợ cấp thai sản một lần và chế độ thai sản đầy đủ.
2. Thời gian nghỉ thai sản có tính là thời gian đóng BHXH không?
Đối với trường hợp lao động nữ sinh con, người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, lao động nữ mang thai hộ khi sinh con, lao động nữ nhờ mang thai hộ thì thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc; trong thời gian này người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Không nên nhầm thời gian nghỉ hưởng thai sản với thời gian gián đoạn đóng BHXH.
- Khi đối chiếu quá trình tham gia, bạn cần kiểm tra đúng trạng thái nghỉ hưởng chế độ trên hồ sơ.
