Từ ngày 01/7/2025, doanh nghiệp thành lập mới phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc cho các nhóm đối tượng theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, với nhiều thay đổi về đối tượng và chế tài xử phạt mà doanh nghiệp cần lưu ý.
I. Các nhóm đối tượng doanh nghiệp phải đóng BHXH bắt buộc
- Người lao động có hợp đồng lao động: Áp dụng cho hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng trở lên, bao gồm cả các hợp đồng có tên gọi khác như hợp đồng dịch vụ, hợp đồng khoán việc nếu có yếu tố trả lương và sự quản lý, điều hành của doanh nghiệp.
- Người làm việc không trọn thời gian: Phải tham gia BHXH bắt buộc nếu có thu nhập hàng tháng từ mức tham chiếu trở lên (hiện tại là 2.340.000 đồng).
- Người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng lương: Bao gồm Giám đốc, Tổng giám đốc, thành viên hội đồng quản trị… không hưởng lương vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Chủ hộ kinh doanh: Áp dụng theo lộ trình:
- Từ 01/7/2025: Bắt buộc tham gia nếu hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Từ 01/7/2029: Bắt buộc tham gia đối với các trường hợp chủ hộ kinh doanh còn lại.
- Vợ/chồng đi công tác nhiệm kỳ ở nước ngoài: Nếu người đó được hưởng sinh hoạt phí từ ngân sách Nhà nước.
- Dân quân thường trực: Đối tượng thuộc lực lượng dân quân thường trực.
Ví dụ thực tế
- Doanh nghiệp ký “hợp đồng dịch vụ” với một cá nhân trong 3 tháng, trả 6 triệu đồng/tháng và có quản lý, giao việc hàng ngày. Dù tên gọi là hợp đồng dịch vụ, doanh nghiệp vẫn phải đóng BHXH bắt buộc cho người này.
- Chủ một cửa hàng ăn uống nộp thuế theo phương pháp kê khai phải bắt đầu đóng BHXH cho bản thân từ ngày 01/7/2025. Ngược lại, chủ một tiệm tạp hóa nhỏ nộp thuế khoán sẽ chỉ phải tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2029.
Lưu ý quan trọng
- Chế tài xử phạt mới: Hành vi trốn đóng, chậm đóng BHXH sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định mới, thay thế cho Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Doanh nghiệp có thể bị buộc đóng đủ số tiền, nộp lãi chậm đóng 0,03%/ngày và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Mức thu nhập làm căn cứ đóng: Đối với chủ hộ kinh doanh và người quản lý không hưởng lương, mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH là do người đó tự lựa chọn, nhưng phải đảm bảo mức tối thiểu bằng mức tham chiếu (2.340.000 đồng) và tối đa không quá 20 lần mức tham chiếu.
- Thời hạn đăng ký và đóng BHXH: Doanh nghiệp phải làm thủ tục đăng ký tham gia BHXH cho người lao động trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động. Việc đóng tiền BHXH hàng tháng phải hoàn thành chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng.
- Miễn đóng BHXH trong tháng: Người lao động sẽ không phải đóng BHXH trong tháng nếu có thời gian nghỉ việc không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên.
