Danh mục bệnh hiểm nghèo được nhận BHXH 1 lần theo quy định áp dụng từ 01/7/2025 gồm: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS. Ngoài nhóm bệnh được liệt kê này, còn có trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc người khuyết tật đặc biệt nặng. Nhiều người nhầm danh mục này với bệnh dài ngày hoặc bệnh được BHYT chi trả, dẫn đến nộp hồ sơ sai căn cứ ngay từ đầu.
Mốc cần chú ý: áp dụng theo quy định hiện hành từ 01/7/2025, danh mục bệnh dùng để xét BHXH một lần theo diện bệnh gồm 5 bệnh: ung thư; bại liệt; xơ gan mất bù; lao nặng; AIDS.
I. Bảng tra cứu nhanh danh mục bệnh được nhận BHXH 1 lần
| Nhóm trường hợp | Nội dung áp dụng |
|---|---|
| Bệnh được liệt kê cụ thể | Ung thư; bại liệt; xơ gan mất bù; lao nặng; AIDS |
| Trường hợp khác cũng được xem xét | Người suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên |
| Trường hợp khác cũng được xem xét | Người khuyết tật đặc biệt nặng |
Không phải cứ mắc bệnh nặng, bệnh dài ngày hoặc chi phí điều trị lớn là sẽ được giải quyết BHXH một lần theo diện bệnh. Hồ sơ chỉ thuận khi tình trạng bệnh hoặc mức suy giảm rơi đúng vào nhóm được áp dụng.
II. Điều kiện để áp dụng căn cứ bệnh khi hưởng BHXH 1 lần
1. Trường hợp được xem xét
Người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH theo luật, đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng thì được xem xét hưởng BHXH một lần theo diện mắc bệnh.
2. Trường hợp dễ nhầm
Nếu người lao động vẫn đang tham gia BHXH bắt buộc thì không áp dụng căn cứ này chỉ vì đang mắc bệnh. Phần này dễ bị bỏ qua khi chuẩn bị hồ sơ, nhất là khi người lao động đang nghỉ điều trị nhưng quan hệ lao động và việc đóng BHXH chưa dừng hẳn.
Ví dụ minh hoạ
Một người lao động mắc ung thư, đã dừng tham gia BHXH và nộp đề nghị hưởng kèm hồ sơ điều trị thì thường được tiếp nhận đúng diện. Ngược lại, nếu vẫn đang thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, hồ sơ sẽ không được chấp nhận ngay ở bước đầu.
III. Hồ sơ chứng minh tình trạng bệnh
| Trường hợp | Giấy tờ cần có |
|---|---|
| Hồ sơ chung | Sổ BHXH; Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần Mẫu 14-HSB |
| Mắc bệnh hiểm nghèo | Bản chính hoặc bản sao giấy ra viện hoặc bản tóm tắt hồ sơ bệnh án thể hiện mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng |
| Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên | Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa |
Hồ sơ thường thiếu giấy ra viện hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án; thông tin trên sổ BHXH lệch họ tên hoặc số CCCD; có nhiều sổ BHXH chưa gộp. Những thiếu sót này khiến hồ sơ bị kéo dài thời gian xử lý.
Lưu ý quan trọng
- Mẫu đơn sử dụng: Mẫu 14-HSB.
- Nếu không thuộc 5 bệnh được liệt kê cụ thể, cần chứng minh đúng trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
- Không nhầm lẫn danh mục này với danh mục bệnh dài ngày của chế độ ốm đau hoặc danh mục bệnh được BHYT chi trả.
Trước khi nộp hồ sơ, cần kiểm tra: đúng nhóm bệnh hoặc đúng mức suy giảm, đủ giấy tờ y tế và thống nhất thông tin cá nhân trên toàn bộ hồ sơ. Làm kỹ ngay từ đầu giúp thủ tục diễn ra nhanh hơn và hạn chế việc bổ sung nhiều lần.
