Không thể gộp người thân không cùng đăng ký thường trú hoặc không cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp để tham gia BHYT theo hình thức hộ gia đình. BHYT hộ gia đình không xét theo quan hệ người thân, mà dựa vào đăng ký cư trú chung. Vì vậy, vợ/chồng, con cái hay cha mẹ nếu ở hộ riêng, cư trú riêng hoặc tỉnh khác, không có đăng ký tạm trú chung hợp pháp thì không thể tham gia chung.
I. Thông tin quan trọng
| Trường hợp | Có thể tham gia chung BHYT hộ gia đình? | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Người thân cùng đăng ký thường trú | Có | Phải cùng một hộ gia đình theo dữ liệu cư trú |
| Người thân cùng đăng ký tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp | Có thể | Cần có đăng ký tạm trú hợp pháp tại nơi ở chung |
| Người thân không cùng thường trú, không cùng tạm trú | Không | Không được gộp chỉ vì có quan hệ huyết thống |
| Vợ/chồng, con cái sống riêng, hộ riêng | Không | Đây là lỗi hay gặp khi kê khai |
Bản chất của BHYT hộ gia đình là cùng cư trú hợp pháp, không phải cùng huyết thống.
II. Cách xác định ai được tham gia theo hộ gia đình
1. Căn cứ xác định
Hộ gia đình tham gia BHYT là những người có tên trong cùng một hộ gia đình đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại một chỗ ở hợp pháp. Trong thực tế, nhiều người vẫn nghĩ xét theo sổ hộ khẩu giấy cũ, nhưng khi làm hồ sơ, cơ quan tiếp nhận đối chiếu theo dữ liệu cư trú.
2. Trường hợp người thân không cùng hộ khẩu
Nếu người thân không cùng đăng ký thường trú hoặc không cùng đăng ký tạm trú tại nơi ở chung hợp pháp, thì không được xác định là thành viên tham gia BHYT theo cùng hộ gia đình. Lưu ý: không suy luận rằng cứ là người thân thì được đóng chung, vì thực tế dễ sai.
Ví dụ thực tế
Vợ/chồng hoặc con cái đã ra ở riêng, có hộ riêng hoặc cư trú tại tỉnh khác, thì không gộp chung để tham gia BHYT hộ gia đình với người thân ở nơi khác.
III. Mức đóng và giảm trừ trong cùng hộ gia đình
Mức giảm trừ áp dụng khi các thành viên cùng một hộ gia đình tham gia cùng năm tài chính. Người thân ở hộ khác hoặc cư trú khác sẽ không được tính giảm trừ chung.
| Thứ tự người tham gia | Mức đóng |
|---|---|
| Người thứ nhất | 4,5% mức lương cơ sở |
| Người thứ hai | 70% mức đóng của người thứ nhất |
| Người thứ ba | 60% mức đóng của người thứ nhất |
| Người thứ tư | 50% mức đóng của người thứ nhất |
| Từ người thứ năm trở đi | 40% mức đóng của người thứ nhất |
Theo quy định mới nhất, cơ chế tính còn gắn với mức tham chiếu do Chính phủ quy định, nhưng nguyên tắc giảm trừ theo cùng hộ gia đình vẫn giữ nguyên.
Lưu ý quan trọng
- Kê khai bao quát toàn bộ thành viên cùng cư trú thuộc diện tham gia theo hộ gia đình, tránh kê khai rời từng người.
- Người thân ở hộ khác sẽ không được tính để giảm mức đóng.
- Thông tin cư trú không khớp dễ bị từ chối hồ sơ.
IV. Lỗi thường gặp khi làm BHYT hộ gia đình
- Nhầm giữa người thân và người cùng hộ gia đình.
- Kê khai không đầy đủ thành viên cùng cư trú nên không được áp dụng giảm trừ.
- Dùng thông tin sổ hộ khẩu cũ nhưng dữ liệu cư trú đã thay đổi.
- Đăng ký cho người không cùng chỗ ở hợp pháp.
Nếu đang làm hồ sơ cho người thân, kiểm tra nhanh nhất: người đó có cùng đăng ký thường trú hoặc tạm trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp không? Nếu không, người đó phải tham gia theo diện của chính họ, không gộp vào hộ gia đình của bạn.
