Có, nhưng điều kiện rút BHXH một lần không giống nhau cho mọi người. Điểm dễ nhầm nằm ở thời điểm bắt đầu có thời gian đóng BHXH: nếu đã có thời gian đóng trước ngày 01/7/2025 thì có thể được giải quyết theo điều kiện rộng hơn; còn nếu tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi thì chủ yếu chỉ còn các trường hợp đặc biệt. Nhiều người nghỉ việc xong nộp hồ sơ ngay nhưng bị vướng vì chưa qua 12 tháng hoặc vẫn đang thuộc diện tham gia ở nơi khác.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện rút BHXH một lần
| Trường hợp | Có thể hưởng BHXH một lần | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Có thời gian đóng BHXH trước 01/7/2025, đã chấm dứt tham gia và có đề nghị hưởng | Có, khi đồng thời đáp ứng: sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và thời gian đóng chưa đủ 20 năm | Nhiều hồ sơ thiếu điều kiện thời gian chờ 12 tháng |
| Tham gia từ 01/7/2025 trở đi | Không áp dụng điều kiện rút rộng nêu trên; chỉ được hưởng trong các trường hợp đặc biệt | Nhiều người hiểu nhầm vì chỉ quen với quy định cũ |
| Đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng, thuộc trường hợp đặc biệt | Có | Cần đối chiếu đúng giấy tờ chứng minh từng trường hợp |
Mốc cần nhìn đầu tiên: 01/7/2025, 12 tháng, 20 năm, 15 năm, 81%.
II. Các trường hợp đặc biệt vẫn có thể rút BHXH một lần
Kể cả khi không thuộc nhóm được rút theo điều kiện rộng, người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng vẫn có thể được giải quyết nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
1. Nhóm trường hợp được hưởng
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc một trong các bệnh: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Ngoài ra, ở trường hợp đủ tuổi hưu nhưng chưa đủ 15 năm, người lao động có thể lựa chọn hưởng trợ cấp hằng tháng thay vì nhận một lần.
Ví dụ thực tế: Một người lao động đủ tuổi hưu nhưng chưa đóng đủ 15 năm BHXH. Khi làm hồ sơ, nhiều người chỉ hỏi cách nhận một lần mà quên mất phương án trợ cấp hằng tháng. Nếu chọn nhầm ngay từ đầu, quyền lợi về sau sẽ khác.
III. Hồ sơ hưởng BHXH một lần và điểm hay thiếu
1. Hồ sơ chung
- Bản chính Sổ BHXH.
- Bản chính Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần theo Mẫu số 14-HSB.
2. Giấy tờ bổ sung theo từng trường hợp
- Ra nước ngoài để định cư: có thêm giấy tờ xác nhận định cư.
- Trường hợp bệnh nặng: có trích sao hoặc tóm tắt hồ sơ bệnh án.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên: có biên bản giám định suy giảm khả năng lao động.
- Các trường hợp khác: thực hiện theo quy định tương ứng.
| Nội dung | Thông tin cần nhớ |
|---|---|
| Mẫu đơn | Mẫu số 14-HSB |
| Nơi nộp | Cơ quan BHXH |
| Cách nộp | Trực tiếp, qua bưu chính hoặc phương thức điện tử nếu đủ điều kiện tiếp nhận |
| Thời hạn giải quyết | Tối đa 05 ngày làm việc |
Lưu ý quan trọng: Khi chuẩn bị hồ sơ, thiếu giấy tờ chứng minh đúng trường hợp là lý do phổ biến khiến hồ sơ bị yêu cầu bổ sung. Mẫu đơn đúng nhưng giấy tờ bệnh án hoặc định cư chưa phù hợp thường làm chậm kết quả.
IV. Lưu ý trước khi chọn rút BHXH một lần
Luật hiện hành khuyến khích bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu, nên điều kiện rút BHXH một lần đã chặt hơn với người bắt đầu tham gia từ mốc 01/7/2025. Việc rút một lần sẽ làm giảm hoặc chấm dứt quyền được hưởng các quyền lợi hưu trí đối với phần thời gian đã nhận, cần cân nhắc kỹ trước khi nộp hồ sơ.
Nếu đang phân vân giữa rút một lần và giữ thời gian đóng, bạn có thể kiểm tra nhanh 3 điều: mốc tham gia BHXH, tổng thời gian đã đóng và có thuộc trường hợp đặc biệt hay không. Nhiều người nhầm ngay từ bước xác định mốc tham gia dẫn đến hiểu sai quyền lợi.
