Có, nhưng cần tách đúng từng giai đoạn và trường hợp. Sự khác biệt chính: trước mốc áp dụng mới, giám đốc chỉ thuộc diện tham gia khi có hợp đồng lao động và hưởng lương; từ mốc áp dụng mới, giám đốc/người quản lý doanh nghiệp là công dân Việt Nam phải tham gia cả khi có lương hoặc không có lương. Đây là chi tiết dễ gây nhầm lẫn khi lập hồ sơ.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Kết luận áp dụng |
|---|---|
| Trước ngày 01/7/2025, giám đốc có hợp đồng lao động và hưởng tiền lương | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
| Trước ngày 01/7/2025, giám đốc không có hợp đồng lao động hoặc không hưởng lương | Không thuộc diện theo logic nêu trong dữ kiện |
| Từ ngày 01/7/2025, giám đốc/người quản lý doanh nghiệp có hưởng tiền lương | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
| Từ ngày 01/7/2025, giám đốc/người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương | Vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
| Đã đủ tuổi nghỉ hưu | Không thuộc đối tượng tham gia theo ngoại lệ |
| Đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu tối đa 06 tháng đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu | Xử lý theo ngoại lệ luật định liên quan việc tham gia/đóng tiếp |
Mốc cần nhớ: từ ngày 01/7/2025, quy định mở rộng sang cả trường hợp giám đốc không hưởng lương.
II. Cách hiểu đúng theo từng nhóm giám đốc
1. Giám đốc có hưởng lương
Nhóm này dễ hiểu hơn vì cả trước và sau mốc áp dụng mới đều gắn với việc tham gia BHXH bắt buộc, chỉ khác ở căn cứ pháp lý. Vấn đề thường gặp là sự không đồng nhất giữa hồ sơ bổ nhiệm, hợp đồng lao động và đăng ký tham gia.
- Trước 01/7/2025: nếu giám đốc có hợp đồng lao động và hưởng tiền lương thì thuộc diện bắt buộc.
- Từ 01/7/2025: nếu giám đốc/người quản lý doanh nghiệp có hưởng tiền lương thì tiếp tục bắt buộc theo nhóm người lao động có hưởng lương.
- Cơ cấu đóng: người lao động 10,5%, doanh nghiệp 21,5%.
2. Giám đốc không hưởng lương
Phần này thường bị nhầm lẫn. Nhiều doanh nghiệp cho rằng không trả lương thì không phải tham gia, nhưng từ mốc áp dụng mới, nhóm này vẫn phải tham gia. Khi thanh tra, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra xem có quyết định bổ nhiệm và chức danh quản lý hay không.
- Nếu giám đốc/người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương thì được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng.
- Mức lựa chọn thấp nhất bằng mức tham chiếu.
- Mức lựa chọn cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
- Mức tham chiếu hiện là 2.340.000 đồng, tương ứng mức tối đa 46.800.000 đồng.
- Tỷ lệ đóng: 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 4,5% BHYT, tổng cộng 29,5%.
- Với trường hợp không hưởng lương, người lao động tự đóng toàn bộ.
- Không có đóng BHTN và BHTNLĐ-BNN đối với nhóm này.
3. Giám đốc làm ở nhiều doanh nghiệp hoặc kiêm nhiều chức danh
Thường gặp sai sót trong kê khai đối với trường hợp kiêm nhiệm. Nếu một người quản lý nhiều nơi, không phải doanh nghiệp nào cũng đăng ký BHXH cho cùng một người.
- Nếu giám đốc/người quản lý doanh nghiệp làm việc tại nhiều doanh nghiệp thì tham gia BHXH bắt buộc tại doanh nghiệp đầu tiên mà người đó tham gia quản lý, điều hành.
- Nếu đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác nhau thì áp dụng theo thứ tự ưu tiên do luật quy định (Khoản 5 Điều 2).
- Trường hợp giám đốc kiêm chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên được áp dụng theo cùng logic phân loại có hưởng lương/không hưởng lương từ 01/7/2025.
III. Thời hạn đóng và rủi ro khi chậm hoặc không đóng
Việc xác định đúng đối tượng mới chỉ là bước đầu. Sai sót có thể xảy ra ở chu kỳ đóng và thời hạn nộp.
| Nội dung | Thông tin áp dụng |
|---|---|
| Chu kỳ đóng | Hằng tháng, 03 tháng hoặc 06 tháng một lần |
| Hạn cuối | Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng |
| Hậu quả khi chậm/trốn đóng | Nộp đủ số tiền thiếu và lãi 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm/trốn đóng |
| Mốc áp dụng dữ kiện xử lý lãi | Từ 30/11/2025 theo Nghị định 274/2025/NĐ-CP |
Con số cần nhớ: lãi chậm/trốn đóng là 0,03%/ngày.
Ví dụ thực tế
Giám đốc công ty TNHH một thành viên, 58 tuổi, không hưởng lương, từ mốc áp dụng mới vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo nhóm người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương. Nếu người này đồng thời quản lý nhiều công ty thì tham gia tại công ty đầu tiên.
Lưu ý quan trọng
- Cơ quan quản lý thường kiểm tra kỹ việc có chức danh quản lý nhưng không đăng ký tham gia.
- Phần này dễ bị thiếu sót khi doanh nghiệp chỉ căn vào bảng lương mà bỏ qua quyết định bổ nhiệm và vai trò quản lý thực tế.
- Các lỗi phổ biến: khai lương thấp hơn thực tế, chậm đóng hoặc không đăng ký, dẫn đến truy thu và xử lý tiền lãi.
- Cần kiểm tra 3 điểm: chức danh quản lý, tình trạng hưởng lương, thời điểm bắt đầu thuộc diện tham gia.
IV. Kết luận ngắn gọn để áp dụng
Chốt nhanh: trước 01/7/2025, giám đốc thường chỉ bắt buộc khi có hợp đồng lao động và hưởng lương; từ 01/7/2025, giám đốc/người quản lý doanh nghiệp là công dân Việt Nam có hưởng lương hoặc không hưởng lương đều thuộc diện tham gia bắt buộc, trừ trường hợp ngoại lệ về tuổi nghỉ hưu và trường hợp còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Khi rà soát hồ sơ nội bộ, nên kiểm tra nhóm giám đốc không hưởng lương vì đây là nhóm dễ bị truy thu nhất.
