Không bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội cho hợp đồng khoán dịch vụ ký với người nước ngoài nếu bản chất hợp đồng là dân sự thuần túy. Tuy nhiên, nếu hợp đồng khoán dịch vụ thực chất là hợp đồng lao động trá hình thì doanh nghiệp vẫn phải đóng BHXH theo quy định pháp luật.
I. Nguyên tắc xác định nghĩa vụ đóng BHXH
- Đối với hợp đồng khoán dịch vụ (bản chất dân sự): Hợp đồng này không tạo ra quan hệ lao động, do đó không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Đối với người nước ngoài: Chỉ phải đóng BHXH bắt buộc khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
- Có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp.
- Ký hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam.
- Không thuộc các trường hợp được miễn trừ như người lao động di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu.
II. Trường hợp hợp đồng khoán dịch vụ bị coi là hợp đồng lao động
Một hợp đồng, dù được đặt tên là “hợp đồng dịch vụ”, vẫn bị coi là hợp đồng lao động và phải đóng BHXH nếu có các dấu hiệu sau:
- Bên thuê lao động thực hiện việc quản lý, điều hành, giám sát trực tiếp người lao động về thời gian và phương pháp làm việc.
- Người lao động phải tuân thủ kỷ luật lao động và nội quy của bên thuê.
- Người lao động làm việc tại địa điểm của bên thuê và sử dụng công cụ, máy móc do bên thuê cung cấp.
Cơ quan BHXH có quyền kiểm tra, xác định lại bản chất của hợp đồng và tiến hành truy thu, xử phạt nếu phát hiện vi phạm.
III. Cập nhật pháp lý quan trọng
- Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Số 58/2024/QH15): Có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, tiếp tục khẳng định nguyên tắc chỉ hợp đồng lao động mới thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.
- Nghị định 219/2025/NĐ-CP: Có hiệu lực từ ngày 07/08/2025, quy định rõ trường hợp người lao động nước ngoài di chuyển nội bộ doanh nghiệp thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tại Việt Nam.
Ví dụ thực tế
- Không phải đóng BHXH: Một công ty ký hợp đồng khoán với chuyên gia nước ngoài để thiết kế một website. Chuyên gia tự do về thời gian, địa điểm làm việc và chỉ có nghĩa vụ bàn giao sản phẩm cuối cùng đúng hạn.
- Phải đóng BHXH: Một hợp đồng có tên “khoán dịch vụ tư vấn” nhưng yêu cầu chuyên gia nước ngoài phải làm việc 8 giờ/ngày tại văn phòng công ty, sử dụng máy tính do công ty cấp và chịu sự quản lý trực tiếp từ trưởng phòng.
Lưu ý quan trọng
- Bản chất hơn tên gọi: Nghĩa vụ đóng BHXH được xác định dựa trên bản chất thực tế của mối quan hệ công việc, không phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng.
- Rủi ro pháp lý: Doanh nghiệp có thể bị truy thu toàn bộ số tiền BHXH chưa đóng và bị phạt vi phạm hành chính nếu hợp đồng khoán bị xác định là hợp đồng lao động trá hình.
- Lưu trữ hồ sơ: Doanh nghiệp nên lưu giữ các tài liệu chứng minh tính chất dân sự của hợp đồng (ví dụ: biên bản nghiệm thu, hóa đơn dịch vụ) để giải trình khi cần thiết.
