Có. Khoản đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế TNCN, nhưng chỉ trong phạm vi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai và khi hồ sơ, chứng từ đi kèm đáp ứng đúng điều kiện. Điểm này dễ nhầm với tiền lương, tiền công của chính chủ hộ: lương của chủ hộ thường không được trừ, còn khoản BHXH bắt buộc lại là ngoại lệ cần tách riêng.
Trong thực tế, cơ quan thuế thường kiểm tra khá kỹ phần chứng từ nộp bảo hiểm và cách hạch toán khoản chi này. Nếu bạn ghi chung với lương chủ hộ hoặc không có chứng từ nộp hợp lệ, khoản chi rất dễ bị loại khi kiểm tra. Thuận Thiên khuyến nghị bạn tham khảo bảng dưới đây trước để tránh nhầm ngay từ đầu.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Kết luận |
|---|---|
| Chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc có được tính chi phí không? | Có, nếu đáp ứng điều kiện chứng từ và điều kiện chi phí chung |
| Áp dụng cho đối tượng nào? | Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai |
| Có áp dụng cho hộ khoán không? | Không áp dụng |
| Lương, tiền công của chính chủ hộ có được trừ không? | Thông thường không được trừ, trừ phần đóng góp bảo hiểm bắt buộc thuộc trường hợp được chấp nhận |
| Ngưỡng thanh toán cần lưu ý | Nếu thuộc trường hợp từ 5 triệu đồng/lần trở lên thì cần đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định |
| Mức đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh | 29,5% (25% BHXH + 4,5% BHYT) |
Mốc cần nhớ: Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025. Các chủ hộ còn lại theo lộ trình của Chính phủ áp dụng từ 01/7/2029.
II. Khi nào khoản đóng BHXH của chủ hộ được tính vào chi phí được trừ?
1. Bản chất của khoản chi này
Điểm mấu chốt là không được gộp BHXH bắt buộc của chủ hộ với tiền lương của chính chủ hộ. Phần này hay bị bỏ sót khi làm sổ hoặc kê khai thuế. Quy định hiện hành đã tách riêng khoản đóng góp bảo hiểm bắt buộc ra khỏi nhóm chi phí tiền lương, tiền công của chủ hộ.
Vì vậy, nếu chủ hộ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và có phát sinh khoản nộp thực tế, thì khoản này có thể được đưa vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế TNCN.
2. Điều kiện để được chấp nhận
- Chủ hộ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Khoản chi thực tế phát sinh và liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Có chứng từ nộp BHXH hợp lệ.
- Nếu khoản thanh toán thuộc ngưỡng từ 5 triệu đồng/lần trở lên, thực tế dễ sai ở đây là thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.
Ví dụ thực tế
Chủ hộ chọn mức lương làm căn cứ đóng là 5 triệu đồng/tháng. Với mức đóng BHXH bắt buộc (bao gồm cả BHYT) 29,5% (25% BHXH + 4,5% BHYT), số tiền đóng khoảng 1,475 triệu đồng/tháng. Nếu có đầy đủ chứng từ nộp BHXH hợp lệ, khoản này được tính vào chi phí được trừ. Đây là điểm khác với lương của bản thân chủ hộ, vì hai khoản này không xử lý giống nhau.
III. Đối tượng áp dụng và mốc thời gian cần chú ý
1. Trường hợp áp dụng sớm
Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025.
2. Trường hợp áp dụng theo lộ trình
Đối với các chủ hộ kinh doanh còn lại theo lộ trình của Chính phủ, thời điểm áp dụng là từ 01/7/2029.
Điểm này nhiều hộ kinh doanh thường nhầm ở đoạn xác định mình đang thuộc diện nào. Nếu xác định sai phương pháp nộp thuế hoặc mốc áp dụng, hồ sơ rất dễ làm sai ngay từ bước đầu.
Con số cần nhớ: Mức đóng BHXH bắt buộc (bao gồm cả BHYT) của chủ hộ kinh doanh là 29,5% (25% BHXH + 4,5% BHYT).
IV. Hồ sơ nên kiểm tra và lỗi hay gặp
- Kiểm tra đúng phương pháp nộp thuế: chỉ áp dụng cho hộ kinh doanh kê khai, không áp dụng cho hộ khoán.
- Tách riêng khoản BHXH của chủ hộ: không hạch toán lẫn vào tiền lương, tiền công của chính chủ hộ.
- Giữ chứng từ nộp BHXH đầy đủ: lúc thanh tra thường yêu cầu kiểm tra chứng từ nộp và căn cứ ghi nhận chi phí.
- Rà lại điều kiện thanh toán: với khoản chi thuộc ngưỡng từ 5 triệu đồng/lần trở lên, cần đối chiếu thêm điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt.
- Cập nhật đúng mốc hiệu lực: không bỏ qua mốc 01/7/2025 và 01/7/2029.
Lưu ý quan trọng
Một nhầm lẫn khá phổ biến là cho rằng chủ hộ kinh doanh đóng BHXH bắt buộc không được tính vào chi phí hợp lý. Cách hiểu này không còn phù hợp với quy định đang áp dụng. Kết luận cần giữ thống nhất là: khoản đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh được trừ nếu đáp ứng đủ điều kiện về đối tượng, chứng từ và điều kiện chi phí chung. Nếu bạn đang tự làm hồ sơ, hãy kiểm tra kỹ chứng từ trước khi kê khai để tránh bị loại chi phí không đáng có.
