Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố được xác định theo từng mốc thời gian. Từ 01/7/2025, nhóm này thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Trước mốc này, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, còn người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố không thuộc diện bắt buộc và có thể tham gia BHXH tự nguyện.
Mốc cần nhớ: từ 01/7/2025, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố cùng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Thời điểm áp dụng | Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã | Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố |
|---|---|---|
| Trước 01/7/2025 | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc | Không thuộc diện bắt buộc, có thể tham gia BHXH tự nguyện |
| Từ 01/7/2025 | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
Cần lưu ý: chức danh cụ thể không phải yếu tố quyết định duy nhất. Việc áp dụng dựa theo nhóm đối tượng người hoạt động không chuyên trách, nên dù là Bí thư, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố hay chức danh khác, cách xác định vẫn thống nhất.
II. Mức đóng và căn cứ đóng BHXH
1. Tiền lương làm căn cứ đóng
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc là mức phụ cấp hằng tháng của người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
Nếu mức phụ cấp hằng tháng thấp hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất thì áp dụng theo mức thấp nhất theo quy định. Nhiều hồ sơ chỉ căn cứ vào phụ cấp thực nhận mà bỏ qua mức sàn này.
2. Tỷ lệ đóng hằng tháng
| Chủ thể đóng | Tỷ lệ |
|---|---|
| Người hoạt động không chuyên trách | 8% |
| Ngân sách nhà nước/đơn vị sử dụng lao động | 17% |
| Tổng cộng | 25% |
Cần lưu ý không gộp sai phần người lao động và phần ngân sách nhà nước. Dù tổng là 25% nhưng khi kê khai vẫn phải tách riêng, vì đây là lỗi thường gặp.
III. Khi nào trong tháng không phải đóng BHXH?
Nếu người hoạt động không chuyên trách không làm việc và không hưởng phụ cấp từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó:
- Người hoạt động không chuyên trách không phải đóng BHXH.
- Người sử dụng lao động hoặc ngân sách nhà nước cũng không phải đóng BHXH cho tháng đó.
Một số người hiểu nhầm đây là chấm dứt hẳn nghĩa vụ tham gia. Thực ra đây chỉ là điều kiện xét theo tháng, không phải chấm dứt vĩnh viễn.
Lưu ý quan trọng: Cần kiểm tra rõ hai điều kiện đi cùng nhau: vừa không làm việc, vừa không hưởng phụ cấp từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng. Nếu thiếu một trong hai, dễ xác định sai tháng không đóng.
IV. Thời hạn đóng và lưu ý chậm đóng
1. Thời hạn đóng
Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 01/7/2025. Phương thức đóng là hằng tháng; thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
2. Nếu chậm đóng thì xử lý thế nào?
Trường hợp chậm đóng, số tiền còn thiếu cần được nộp đủ và nộp thêm lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng. Ngoài ra còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định áp dụng chung với đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Mức lãi chậm đóng: 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng.
Khi đối chiếu hồ sơ, cần kiểm tra lại mốc thời gian áp dụng, mức phụ cấp và tình trạng làm việc trong tháng để tránh sai số phải đóng.
Ví dụ thực tế: Một người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phát sinh thời gian làm việc từ sau 01/7/2025 thì cần xác định theo diện BHXH bắt buộc. Ngược lại, nếu xét giai đoạn trước mốc này thì nhóm ở thôn, tổ dân phố không thuộc diện bắt buộc và có thể chọn BHXH tự nguyện.
Ngoài nghĩa vụ tham gia BHXH, người hoạt động không chuyên trách thuộc diện này còn được hưởng các chế độ BHXH tương ứng như ốm đau, thai sản theo quy định.
