Hợp đồng khoán việc hoặc hợp đồng dịch vụ không đương nhiên thuộc diện đóng BHXH bắt buộc chỉ vì tên gọi hợp đồng. Nhiều doanh nghiệp thấy ghi “khoán việc”, “dịch vụ”, “cộng tác viên” rồi cho rằng không liên quan BHXH. Thực tế, cơ quan quản lý nhìn vào bản chất quan hệ: nếu có việc làm trả công, có quản lý điều hành giám sát và thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thì vẫn được xem là quan hệ lao động để xác định tham gia BHXH bắt buộc.
Mốc áp dụng: từ ngày 01/07/2025.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách xác định | Kết luận |
|---|---|---|
| Hợp đồng mang tên khoán việc/dịch vụ | Chỉ xét theo tên gọi hợp đồng | Chưa đủ căn cứ để xác định có đóng BHXH hay không |
| Hợp đồng có bản chất quan hệ lao động | Có trả công, tiền lương; có quản lý, điều hành, giám sát; thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên | Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
| Hợp đồng dân sự thuần túy | Khoán theo sản phẩm hoặc kết quả; bên nhận khoán tự chủ thời gian, cách làm; không chịu quản lý điều hành giám sát như lao động | Không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc |
| Thời hạn dưới 01 tháng | Dù có yếu tố công việc, nhưng dưới 01 tháng theo dữ kiện đối chiếu cho nhóm hợp đồng mang bản chất lao động này | Không thuộc trường hợp tại điểm a khoản 1 điều 2 |
II. Khi nào hợp đồng khoán việc hoặc dịch vụ cần tham gia BHXH?
1. Xét theo bản chất, không xét riêng tên hợp đồng
Tên hợp đồng không quyết định toàn bộ nghĩa vụ BHXH. Nếu hợp đồng thể hiện đồng thời các dấu hiệu sau thì rủi ro bị xác định là quan hệ lao động khá rõ:
- Thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên;
- Có nội dung về việc làm có trả công, tiền lương;
- Có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Doanh nghiệp thường nhầm ở điểm này: hồ sơ ghi là “dịch vụ”, nhưng cách làm thực tế lại giống nhân sự làm việc thường xuyên, nhận việc theo phân công và bị kiểm soát thời gian, đầu việc.
2. Trường hợp không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc
Nếu hợp đồng là quan hệ dân sự thuần túy, khoán theo sản phẩm hoặc kết quả công việc, bên nhận khoán tự sắp xếp thời gian, tự quyết cách thực hiện và không chịu quản lý điều hành giám sát thường xuyên như quan hệ lao động, thì không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.
Thực tế, hợp đồng ghi khoán theo kết quả nhưng bên giao việc lại chấm công, duyệt lịch làm, yêu cầu có mặt cố định hằng ngày. Khi đó phần tên gọi không còn là yếu tố quyết định.
Ví dụ thực tế
Một người nhận khoán hoàn thiện một hạng mục, được thanh toán theo sản phẩm bàn giao, tự chọn thời gian làm và không bị quản lý quá trình thực hiện: đây nghiêng về quan hệ dân sự. Ngược lại, nếu người nhận khoán làm liên tục từ đủ 01 tháng trở lên, nhận tiền công định kỳ và làm theo sự phân công, giám sát hằng ngày thì hồ sơ rất dễ bị xem lại theo bản chất quan hệ lao động.
III. Lưu ý về chậm đóng, trốn đóng và thời hạn đóng
1. Mức lãi chậm đóng từ thời điểm áp dụng mới
Từ ngày 01/07/2025, nếu chậm đóng BHXH bắt buộc thì ngoài số tiền phải đóng đủ, còn phát sinh lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng và số ngày chậm đóng. Đồng thời còn có xử phạt vi phạm hành chính theo quy định.
Lãi chậm đóng: 0,03%/ngày x số tiền chậm đóng x số ngày chậm đóng.
Nhiều đơn vị chỉ nhìn vào hợp đồng đặt tên thế nào mà chưa rà lại cách tổ chức công việc thực tế, dễ bị truy thu.
2. Hành vi trốn đóng và thời hạn đóng hàng tháng
Nếu có hành vi trốn đóng thì áp dụng xử lý theo Điều 40 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Doanh nghiệp thường chỉ tập trung sửa hợp đồng mà không kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ giao việc, bảng thanh toán và cách quản lý nhân sự thực tế.
Với phương thức đóng hàng tháng, thời hạn đóng BHXH bắt buộc chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
Lưu ý quan trọng
- Tiêu chí cốt lõi để xem hợp đồng khoán việc/dịch vụ có thuộc diện BHXH hay không vẫn là bản chất quan hệ.
- Nên kiểm tra đồng thời: thời hạn hợp đồng, cách trả tiền, phương thức giao việc và mức độ quản lý giám sát để tránh nhầm khi kê khai.
