Doanh nghiệp có thu nhập từ sản xuất, kinh doanh rượu, bia, thuốc lá, casino hay các hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt thì áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông 20%. Phần thu nhập này không được áp dụng mức 15% hay 17% theo ngưỡng doanh thu, cũng không thuộc diện ưu đãi như miễn, giảm thuế hay ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa thường nhầm lẫn khi tự áp dụng ưu đãi cho toàn bộ thu nhập.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Áp dụng |
|---|---|
| Thuế suất TNDN với thu nhập từ rượu, bia, thuốc lá, casino | 20% |
| Mức thuế suất 15% khi doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng | Không áp dụng cho phần thu nhập thuộc hoạt động chịu thuế tiêu thụ đặc biệt |
| Mức thuế suất 17% khi doanh thu năm trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng | Không áp dụng cho phần thu nhập thuộc hoạt động chịu thuế tiêu thụ đặc biệt |
| Miễn, giảm thuế TNDN theo ưu đãi đầu tư | Không áp dụng cho phần thu nhập thuộc hoạt động chịu thuế tiêu thụ đặc biệt |
| Miễn thuế TNDN 3 năm đầu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa | Không áp dụng cho phần thu nhập từ các hoạt động nêu trên |
| Thời điểm áp dụng nội dung loại trừ | Từ 01/10/2025 |
Điểm cần nhìn đúng bản chất: các ngành này không có một mức thuế TNDN riêng cao hơn chỉ dành riêng cho ngành, mà bị loại trừ khỏi thuế suất thấp hơn và cơ chế ưu đãi đối với phần thu nhập chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
II. Thuế suất TNDN áp dụng thế nào
1. Phần thu nhập nào áp dụng mức 20%
Thu nhập từ hoạt động rượu, bia, thuốc lá, casino hoặc sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt phải áp dụng thuế suất TNDN 20%.
Trên thực tế, không ít doanh nghiệp lấy tổng doanh thu năm để suy ra toàn bộ thu nhập đều được hưởng 15% hoặc 17%. Điều này không đúng với phần thu nhập từ hoạt động chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
2. Vì sao không áp dụng mức 15% hoặc 17%
Mức 15% chỉ dành cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng, mức 17% cho doanh thu từ trên 03 tỷ đến 50 tỷ đồng. Nhưng thu nhập từ các hoạt động nêu trên không nằm trong phạm vi này.
Khi doanh nghiệp có nhiều mảng kinh doanh, cần tách bạch phần thu nhập được ưu đãi và phần bị loại trừ. Nếu kê khai gộp, dễ bị áp sai thuế suất.
III. Các ưu đãi thuế TNDN bị loại trừ
1. Không áp dụng miễn, giảm và ưu đãi theo ngành nghề, địa bàn
Thu nhập từ sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt không được hưởng ưu đãi miễn, giảm thuế TNDN theo ngành nghề hay địa bàn. Sai sót thường gặp là doanh nghiệp có dự án tại địa bàn ưu đãi hoặc thuộc diện đầu tư lại áp dụng ưu đãi cho cả phần thu nhập từ rượu, bia, thuốc lá, casino.
2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng không được miễn 3 năm đầu cho phần thu nhập này
Doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng không được miễn thuế TNDN 3 năm đầu cho thu nhập từ các hoạt động này. Khi lập quyết toán năm đầu, nếu doanh nghiệp có cả doanh thu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và doanh thu khác, cần tách riêng để xác định phần nào không thuộc diện miễn.
Ví dụ thực tế
Một doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh rượu bia, dù quy mô nhỏ, vẫn phải áp dụng thuế suất 20% cho thu nhập từ hoạt động này và không được miễn thuế 3 năm đầu. Sai sót trong phân loại thu nhập thường bị cơ quan thuế hỏi đầu tiên khi thanh tra.
IV. Lưu ý khi kê khai và rà soát hồ sơ
- Tách riêng thu nhập từ hoạt động chịu thuế tiêu thụ đặc biệt với các hoạt động khác để tránh nhầm khi áp dụng thuế suất và ưu đãi.
- Không suy luận theo quy mô doanh thu rằng doanh nghiệp nhỏ đương nhiên được 15% hoặc 17% cho toàn bộ thu nhập.
- Không kê khai miễn thuế 3 năm đầu cho phần thu nhập từ rượu, bia, thuốc lá, casino.
- Rà soát chi phí quảng cáo, khuyến mại theo quy định chuyên ngành nếu muốn tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Lưu ý quan trọng
Nội dung loại trừ này được quy định tại Khoản 3 Điều 18 Luật số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025. Nếu doanh nghiệp có nhiều mảng kinh doanh, nên kiểm tra cách hạch toán doanh thu, chi phí và hồ sơ giải trình theo từng hoạt động để giảm rủi ro bị truy thu. Ngoại lệ đặc thù cho một số dự án như sản xuất, lắp ráp ô tô không áp dụng với rượu, bia, thuốc lá, casino.
