Không, người hưởng lương hưu không nhất thiết phải mở tài khoản ngân hàng. Họ được quyền chọn hình thức nhận theo quy định. Nếu chọn nhận qua chuyển khoản, tài khoản phải đứng tên chính người hưởng, trừ trường hợp có ủy quyền hợp lệ. Nhiều hồ sơ bị từ chối vì đăng ký nhận qua tài khoản của người thân, khiến cơ quan BHXH không thể xử lý theo hình thức chuyển khoản.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Vấn đề | Nội dung cần hiểu đúng |
|---|---|
| Có phải mở tài khoản ngân hàng không? | Không. Người hưởng có thể nhận qua tài khoản hoặc nhận trực tiếp theo hình thức áp dụng. |
| Nếu nhận qua tài khoản | Tài khoản là tài khoản của người thụ hưởng mở tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. |
| Có dùng tài khoản người khác được không? | Thông thường không được chấp nhận khi đăng ký chuyển khoản, trừ trường hợp có giấy ủy quyền hợp lệ. |
| Có thể nhận tiền mặt không? | Có. Người hưởng vẫn có thể nhận trực tiếp từ cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ được ủy quyền, nếu thuộc trường hợp áp dụng. |
| Có nhận qua người sử dụng lao động không? | Vẫn có ghi nhận trong một số trường hợp thuộc BHXH bắt buộc theo mốc hiệu lực pháp luật tương ứng. |
Điểm mấu chốt: Không có quy định buộc mọi người hưởng lương hưu phải mở tài khoản ngân hàng. Tuy nhiên, nếu đã chọn nhận qua chuyển khoản, điều cần lưu ý là tài khoản phải đúng tên người hưởng, trừ khi có ủy quyền hợp lệ.
II. Các hình thức nhận lương hưu cần phân biệt đúng
1. Giai đoạn áp dụng đến hết ngày 30/6/2025
Hình thức chi trả gồm 3 cách:
- Qua tài khoản của người thụ hưởng.
- Nhận trực tiếp từ cơ quan BHXH hoặc tổ chức được ủy quyền.
- Thông qua người sử dụng lao động.
2. Giai đoạn từ ngày 01/7/2025
Đối với BHXH bắt buộc, vẫn ghi nhận 3 hình thức chi trả, trong đó có hình thức thông qua người sử dụng lao động trong một số trường hợp. Cần lưu ý: hình thức này chưa bị loại bỏ hoàn toàn.
Ví dụ thực tế
Một người đang nhận lương hưu nhưng không quen dùng tài khoản ngân hàng vẫn có thể chọn nhận trực tiếp. Ngược lại, nếu muốn chuyển sang nhận qua tài khoản để thuận tiện hơn thì có thể làm thủ tục thay đổi, không phải chờ phát sinh chế độ mới.
III. Tài khoản chính chủ, ủy quyền và thủ tục thay đổi
1. Khi nào cần tài khoản chính chủ?
Nếu chọn nhận lương hưu qua ngân hàng, cơ quan BHXH chỉ giải quyết khi tài khoản đứng tên chính người hưởng. Lỗi này thường gặp khi kê khai tài khoản của người thân để nhận thay.
2. Trường hợp nhận thay bằng ủy quyền
Nếu không thể trực tiếp nhận, người hưởng có thể ủy quyền cho người khác nhận thay. Việc ủy quyền cần đúng mẫu, đúng hồ sơ và đúng thời hạn theo hướng dẫn của cơ quan BHXH.
- Mẫu sử dụng: Mẫu số 13-HSB.
- Người lĩnh thay cần xuất trình Giấy ủy quyền và giấy tờ tùy thân.
- Giấy ủy quyền có hiệu lực tối đa 12 tháng.
3. Cách đăng ký hoặc thay đổi hình thức nhận
Người hưởng có thể kê khai số tài khoản cá nhân và ngân hàng nơi mở tài khoản trong Thông báo thay đổi thông tin người hưởng (Mẫu 2-CBH), hoặc thực hiện qua VssID, Cổng dịch vụ công BHXH hoặc nộp trực tiếp theo hướng dẫn.
Từ ngày 01/7/2025, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị thay đổi hình thức nhận hoặc nơi nhận, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết; nếu không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Lưu ý quan trọng
- Chính sách hiện hành khuyến khích nhận lương hưu qua tài khoản ngân hàng để thuận tiện và an toàn, nhưng không buộc mọi người phải mở tài khoản.
- Ở nhiều địa phương, cơ quan BHXH phối hợp với ngân hàng để hỗ trợ mở tài khoản cho người hưởng, nhất là người cao tuổi.
- Cần kiểm tra kỹ tên chủ tài khoản, số tài khoản và mẫu ủy quyền trước khi nộp hồ sơ để tránh sai sót.
