Người lao động không trọn thời gian có thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc không? Điều này phụ thuộc vào hai điều kiện cốt lõi: loại hợp đồng và mức tiền lương tháng. Kể từ ngày 01/7/2025, nếu người lao động làm việc không trọn thời gian ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, đồng thời có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức thấp nhất làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, thì thuộc diện tham gia. Ngược lại, nếu lương tháng thấp hơn ngưỡng này thì chưa phải đóng.
Cần nhấn mạnh: làm part-time không tự động quyết định việc có hay không có BHXH bắt buộc. Nhiều doanh nghiệp chỉ căn cứ vào tính bán thời gian mà bỏ qua các điều kiện về hợp đồng và mức lương tháng.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tiêu chí | Cách xác định |
|---|---|
| Thời điểm áp dụng | Từ 01/7/2025 |
| Loại hợp đồng | Hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả hợp đồng có tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát |
| Điều kiện về lương tháng | Tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức thấp nhất làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc |
| Ngưỡng lương thấp nhất | Bằng mức tham chiếu, hiện tương ứng 2.340.000 đồng/tháng |
| Trường hợp không thuộc diện đóng | Lương tháng thấp hơn 2.340.000 đồng/tháng |
| Tháng không phải đóng | Thuộc diện tham gia nhưng trong tháng không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận vẫn đóng theo căn cứ của tháng gần nhất |
II. Cách xác định người lao động không trọn thời gian có thuộc diện tham gia hay không
1. Xét đúng loại hợp đồng
Người lao động không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn thời gian làm việc bình thường theo ngày, tuần hoặc tháng theo quy định lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Nội dung làm việc không trọn thời gian cần được các bên thỏa thuận khi giao kết hợp đồng lao động.
Cần lưu ý: không phải cứ ký hợp đồng cộng tác viên, khoán việc hay thỏa thuận làm thêm giờ rời rạc là đương nhiên không thuộc diện BHXH. Nếu thỏa thuận đó vẫn thể hiện có trả công, có tiền lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát, thì phải xem xét lại bản chất quan hệ lao động.
2. Xét mức tiền lương tháng để so với ngưỡng tối thiểu
Tiền lương dùng để xét điều kiện tham gia BHXH bắt buộc là tiền lương trong tháng theo thỏa thuận tại hợp đồng lao động. Nhiều đơn vị chỉ nhìn vào đơn giá theo giờ mà không quy đổi ra lương tháng để đối chiếu ngưỡng tham gia, dễ dẫn đến sai sót.
| Hình thức trả lương | Cách xác định tiền lương tháng |
|---|---|
| Theo giờ | Lương giờ x số giờ làm việc trong tháng theo thỏa thuận |
| Theo ngày | Lương ngày x số ngày làm việc trong tháng |
| Theo tuần | Quy đổi theo số tuần làm việc thực tế trong tháng theo thỏa thuận hợp đồng |
Nếu sau khi quy đổi, tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn 2.340.000 đồng/tháng thì người lao động không trọn thời gian thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Nếu thấp hơn mức này thì chưa thuộc diện bắt buộc.
Ví dụ thực tế: Một lao động part-time làm theo hợp đồng 03 tháng, hưởng lương theo giờ. Sau khi quy đổi, nếu tổng lương tháng đạt từ 2.340.000 đồng trở lên thì thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Ngược lại, nếu tổng lương tháng dưới mức này thì chưa thuộc diện đóng.
III. Các mốc tiền lương cần nhớ khi áp dụng
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc có mức thấp nhất bằng mức tham chiếu và mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Theo mức đang áp dụng, mức tham chiếu tương ứng 2.340.000 đồng/tháng.
Mốc quan trọng:
– Mức thấp nhất: 2.340.000 đồng/tháng
– Mức cao nhất: 20 lần mức tham chiếu
Một điểm cần lưu ý: nếu hồ sơ trả lương theo giờ hoặc theo ca nhưng không có bảng quy đổi rõ sang tháng, sẽ khó xác định căn cứ để biết người lao động part-time có vượt ngưỡng tham gia hay không.
IV. Trường hợp tháng không phải đóng và lưu ý khi rà soát hồ sơ
Nếu người lao động đã thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng trong tháng không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên thì tháng đó không phải đóng BHXH, trừ trường hợp người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận vẫn đóng BHXH cho tháng đó theo căn cứ của tháng gần nhất.
Quy định này chỉ áp dụng cho người lao động có hợp đồng lao động thuộc diện theo Luật BHXH, không áp dụng cho hợp đồng thử việc. Tổng mức đóng hiện tại là người lao động 10,5% và người sử dụng lao động 21,5%. Tuy nhiên, để xác định nghĩa vụ tham gia của lao động không trọn thời gian, cần quay lại hai điều kiện ban đầu: loại hợp đồng và mức tiền lương tháng.
Lưu ý quan trọng:
- Không nên kết luận chỉ vì người lao động là part-time.
- Cần kiểm tra hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên hay không.
- Cần quy đổi đúng lương tháng nếu trả theo giờ, ngày hoặc tuần.
- Cần đối chiếu với ngưỡng 2.340.000 đồng/tháng.
- Cần rà lại tháng người lao động không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên để tránh kê khai sai.
Khi rà soát hồ sơ lao động bán thời gian, cần kiểm tra theo thứ tự: hợp đồng → cách trả lương → lương tháng quy đổi → ngưỡng tham gia → tháng phát sinh miễn đóng. Cách làm này giúp hạn chế sai sót khi kê khai và tránh bỏ sót người thuộc diện tham gia.
