Doanh nghiệp có hoạt động vừa chịu thuế vừa không chịu thuế GTGT sẽ xử lý thuế GTGT đầu vào theo từng nhóm sau:
- Hàng hóa, dịch vụ dùng riêng cho hoạt động chịu thuế được khấu trừ toàn bộ;
- Dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế thì không được khấu trừ;
- Dùng chung cho cả hai hoạt động chỉ khấu trừ phần tương ứng với doanh thu chịu thuế GTGT.
Doanh nghiệp thường gặp khó khăn ở khâu này vì không tách riêng ngay từ đầu, dẫn đến phải điều chỉnh cuối năm.
I. Bảng tra cứu nhanh cách khấu trừ
| Trường hợp sử dụng đầu vào | Cách khấu trừ |
|---|---|
| Hàng hóa, dịch vụ dùng riêng cho hoạt động chịu thuế GTGT | Khấu trừ toàn bộ |
| Hàng hóa, dịch vụ dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế GTGT | Không khấu trừ |
| Hàng hóa, dịch vụ, kể cả tài sản cố định, dùng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế GTGT | Khấu trừ phần dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT |
| Hạch toán riêng được thuế đầu vào | Thực hiện theo số hạch toán riêng |
| Không hạch toán riêng được | Phân bổ theo tỷ lệ % doanh thu chịu thuế GTGT trên tổng doanh thu bán ra trong kỳ tính thuế |
Điểm mấu chốt: phân bổ theo kỳ tính thuế tháng hoặc quý, sau đó vào cuối năm phân bổ lại theo doanh thu cả năm để kê khai điều chỉnh.
II. Cách xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
1. Hạch toán riêng được thì làm theo số thực tế đã tách
Nếu doanh nghiệp theo dõi riêng chi phí, hóa đơn, tài sản cho từng mảng hoạt động thì xử lý đúng số đã hạch toán riêng. Đây là cách an toàn vì thanh tra thường kiểm tra điểm này đầu tiên.
2. Không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu
Khi không tách riêng được, số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ xác định theo tỷ lệ doanh thu hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT so với tổng doanh thu bán ra trong kỳ tính thuế.
Chú ý: cần dùng đúng tổng doanh thu bán ra theo quy định hiện hành, không lấy sai căn cứ từ các hướng dẫn cũ đã hết hiệu lực.
Ví dụ thực tế
Một khoản chi phí đầu vào dùng chung cho hoạt động chịu và không chịu thuế GTGT sẽ tạm phân bổ theo tỷ lệ doanh thu trong tháng hoặc quý. Cuối năm, doanh nghiệp tính lại theo tỷ lệ doanh thu năm để điều chỉnh số thuế đã khấu trừ tạm thời.
Lưu ý quan trọng
- Thuế GTGT đầu vào phát sinh kỳ nào thì kê khai, khấu trừ trong kỳ đó.
- Hàng tháng hoặc quý, doanh nghiệp tạm phân bổ số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
- Cuối năm, thực hiện phân bổ lại theo tỷ lệ doanh thu năm để kê khai điều chỉnh.
III. Điều kiện để đầu vào được khấu trừ và xử lý phần không khấu trừ
- Có hóa đơn GTGT mua hàng hóa, dịch vụ hoặc chứng từ nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu theo quy định.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào, trừ trường hợp đặc thù theo quy định.
- Phần thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ sẽ tính vào chi phí để tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc nguyên giá tài sản cố định theo quy định.
Đây là lỗi phổ biến khi đầu vào đã phục vụ hoạt động chịu thuế nhưng hồ sơ thanh toán hoặc hóa đơn chưa đủ điều kiện, dẫn đến phần thuế bị loại khi kiểm tra.
IV. Một số trường hợp dễ nhầm khi kê khai
1. Dự án đầu tư có hoạt động hỗn hợp
Với dự án đầu tư, tài sản cố định trong giai đoạn xây dựng cơ bản dùng đồng thời cho hoạt động chịu thuế và không chịu thuế GTGT được tạm khấu trừ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế GTGT trên tổng doanh thu theo phương án sản xuất kinh doanh. Sau đó, doanh nghiệp điều chỉnh theo tỷ lệ doanh thu thực tế trong 03 năm kể từ năm đầu tiên có doanh thu.
2. Thời hạn kê khai và rủi ro xử phạt
| Nội dung | Mốc cần nhớ |
|---|---|
| Nộp tờ khai GTGT theo tháng | Chậm nhất ngày 20 của tháng sau |
| Nộp tờ khai GTGT theo quý | Chậm nhất ngày cuối tháng đầu quý sau |
| Phân bổ lại thuế đầu vào | Cuối năm theo tỷ lệ doanh thu cả năm |
| Phạt khai sai nhưng không ảnh hưởng số thuế phải nộp | 1.500.000 – 2.500.000 đồng hoặc 5.000.000 – 8.000.000 đồng tùy mức độ |
| Phạt khai sai dẫn đến thiếu thuế | 20% số tiền thuế thiếu |
| Phạt chậm nộp tiền thuế | 0,03%/ngày |
Phần tỷ lệ phân bổ thường được kiểm tra chặt, đặc biệt khi doanh thu không chịu thuế tăng hoặc phát sinh nhóm doanh thu mới. Nhiều doanh nghiệp bỏ sót phần này khi mở rộng hoạt động mà không rà soát lại cách phân loại doanh thu để phân bổ đầu vào.
Khi rà soát hồ sơ khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo mô hình doanh thu hỗn hợp, bạn nên kiểm tra 3 điểm: hóa đơn đầu vào, chứng từ thanh toán và bảng phân bổ theo doanh thu tháng/quý, cuối năm.
