Nhân viên bán thời gian vẫn có thể thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc nếu làm việc theo hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên và tiền lương tháng làm căn cứ đóng bằng hoặc cao hơn mức thấp nhất theo quy định hiện hành. Cách tính không dựa vào việc làm toàn thời gian hay bán thời gian, mà dựa vào tiền lương tháng làm căn cứ đóng x tỷ lệ đóng của từng bên.
Mức đóng hiện nay: người lao động 10,5%, người sử dụng lao động 21,5%, tổng cộng 32% trên tiền lương làm căn cứ đóng.
I. Bảng tra cứu nhanh cách tính
| Nội dung | Cách xác định |
|---|---|
| Điều kiện tham gia | Làm việc theo hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên và có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất. |
| Tiền lương làm căn cứ đóng | Là tiền lương thực tế phát sinh trong tháng. Nếu trả lương theo giờ/ngày/tuần thì quy đổi ra lương tháng theo thời gian làm việc thực tế trong tháng theo thỏa thuận. |
| Mức thấp nhất | Bằng mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng (vùng 1: 2.430.000 đ, vùng 2: 2.100.000 đ, vùng 3: 1.860.000 đ, vùng 4: 1.650.000 đ). |
| Mức cao nhất | Bằng 20 lần mức tham chiếu. |
| Tỷ lệ người lao động đóng | 10,5% |
| Tỷ lệ người sử dụng lao động đóng | 21,5% |
| Tổng mức đóng | 32% |
Trong thực tế, doanh nghiệp thường lệch ở đoạn quy đổi lương giờ/ngày/tuần sang lương tháng. Nếu quy đổi thấp hơn thực tế hoặc thấp hơn mức sàn, phần này dễ bị rà soát khi đối chiếu hồ sơ lao động và bảng lương.
II. Cách xác định tiền lương tháng để tính đóng
1. Trường hợp trả lương theo giờ
Tiền lương tháng = Mức lương giờ x Tổng số giờ làm việc trong tháng theo thỏa thuận.
2. Trường hợp trả lương theo ngày
Tiền lương tháng = Mức lương ngày x Tổng số ngày làm việc trong tháng theo thỏa thuận.
3. Trường hợp trả lương theo tuần
Tiền lương tháng được xác định từ mức lương tuần và số tuần làm việc thực tế trong tháng theo thỏa thuận.
Sau khi quy đổi ra lương tháng, nếu mức lương này bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất thì thuộc diện tham gia; ngược lại, nếu thấp hơn thì không thuộc diện đóng.
Ngưỡng hiện nay (từ 01/07/2025): mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng mức lương tối thiểu vùng (vùng 1: 2.430.000 đồng/tháng, vùng 2: 2.100.000 đồng/tháng, vùng 3: 1.860.000 đồng/tháng, vùng 4: 1.650.000 đồng/tháng). Mức tối đa của tiền lương làm căn cứ đóng là 20 lần mức tham chiếu.
III. Công thức tính mức đóng hằng tháng
Bản chất rất đơn giản: nếu đã đủ điều kiện tham gia, số tiền đóng mỗi tháng được tính trên tiền lương tháng làm căn cứ đóng, tách riêng phần của người lao động và người sử dụng lao động.
| Chủ thể đóng | Tỷ lệ | Công thức |
|---|---|---|
| Người lao động | 10,5% | Tiền lương tháng làm căn cứ đóng x 10,5% |
| Người sử dụng lao động | 21,5% | Tiền lương tháng làm căn cứ đóng x 21,5% |
| Tổng cộng | 32% | Tiền lương tháng làm căn cứ đóng x 32% |
Ví dụ thực tế
Một nhân viên bán thời gian được trả lương theo giờ, lương giờ 50.000 đồng, mỗi tháng làm 100 giờ. Tiền lương tháng sau quy đổi là 5.000.000 đồng, cao hơn mức 2.430.000 đồng (vùng 1) nên thuộc diện đóng. Khi đó, người lao động đóng 5.000.000 x 10,5% = 525.000 đồng, doanh nghiệp đóng 5.000.000 x 21,5% = 1.075.000 đồng.
Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vi phạm: chỉ nhìn vào chữ “bán thời gian” rồi cho rằng không cần tham gia BHXH. Cơ quan kiểm tra thường xem xét hợp đồng lao động, thời hạn hợp đồng và mức lương tháng quy đổi trước tiên.
IV. Các trường hợp dễ nhầm và mốc thời gian cần nhớ
1. Trường hợp không thuộc diện đóng
- Hợp đồng lao động dưới 01 tháng.
- Tiền lương tháng thấp hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
- Trong tháng người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận vẫn đóng BHXH cho tháng đó.
2. Thời hạn nộp và rủi ro chậm đóng
- Đóng hằng tháng: chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
- Đóng theo chu kỳ 03 tháng hoặc 06 tháng: là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
- Chậm đóng hoặc trốn đóng: ngoài số tiền phải nộp đủ, còn phát sinh khoản bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm hoặc trốn đóng.
- Nếu quá 60 ngày sau đôn đốc, có thể bị xem xét theo hướng trốn đóng, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu hình sự.
Lưu ý quan trọng
Thuận Thiên lưu ý một điểm thực tế: Hồ sơ lao động bán thời gian thường thiếu sự khớp nhau giữa hợp đồng, bảng chấm công và bảng lương. Khi thanh tra, cách doanh nghiệp quy đổi lương tháng để xác định diện tham gia thường bị kiểm tra đầu tiên. Nếu hồ sơ ghi nhận không nhất quán, phần này dễ bị truy thu.
