Có, cơ quan thuế có quyền kiểm tra tài khoản ngân hàng cá nhân khi phát hiện thường xuyên nhận tiền chuyển khoản số lượng lớn, đặc biệt nếu có dấu hiệu bất thường hoặc cá nhân thuộc nhóm rủi ro cao. Tuy nhiên, cơ quan thuế không tự ý truy cập mà phải có quy trình cụ thể theo luật định.
I. Quyền và quy trình kiểm tra tài khoản cá nhân của cơ quan thuế
- Cơ quan thuế sẽ rà soát các trường hợp có dòng tiền lớn, chuyển khoản thường xuyên và có dấu hiệu bất thường.
- Không được truy cập trực tiếp vào tài khoản cá nhân mà phải gửi yêu cầu bằng văn bản tới ngân hàng.
- Ngân hàng sẽ cung cấp thông tin giao dịch và số dư tài khoản của người nộp thuế trong vòng 10 ngày làm việc, theo Điều 98 Luật Quản lý thuế 2019.
- Mục đích nhằm xác minh doanh thu, xác định nghĩa vụ thuế có phát sinh và đảm bảo thu thuế đúng theo quy định.
II. Các dấu hiệu để kiểm tra tài khoản cá nhân
1. Dấu hiệu xếp vào nhóm rủi ro cao
- Không đăng ký thuế theo quy định tại Điều 33 Luật Quản lý thuế.
- Không kê khai thuế hoặc kê khai không đầy đủ, trung thực, chính xác.
- Không nộp bổ sung hồ sơ thuế theo yêu cầu của cơ quan thuế.
- Dấu hiệu giao dịch: Có dòng tiền lớn vào tài khoản, giao dịch nhiều một cách bất thường, các giao dịch không ghi rõ nội dung, có dấu hiệu né thuế hoặc trốn thuế.
2. Quy trình yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin
- Cơ quan thuế gửi văn bản về Hội sở chính của ngân hàng thương mại.
- Nội dung yêu cầu phải có thông tin định danh đầy đủ của người nộp thuế.
- Ngân hàng có trách nhiệm cung cấp nội dung giao dịch và số dư tài khoản trong 10 ngày làm việc.
- Ngân hàng phải bảo mật thông tin trừ khi có yêu cầu hợp lệ từ cơ quan nhà nước.
III. Nghĩa vụ kê khai thuế khi nhận tiền chuyển khoản vào tài khoản cá nhân
1. Các trường hợp phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
- Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh (nếu doanh thu trên 100 triệu đồng/năm).
- Tiền lương, tiền công, tiền thưởng.
- Chuyển nhượng bất động sản.
- Lãi suất tiền gửi, lợi nhuận từ đầu tư, chuyển nhượng vốn.
- Bản quyền, nhượng quyền thương mại, phát minh sáng chế.
- Thu nhập từ trúng thưởng, thừa kế, quà tặng (vượt mức quy định).
- Thu nhập từ các loại hình bảo hiểm.
2. Các trường hợp được miễn thuế TNCN
- Vay mượn tiền giữa cá nhân với nhau.
- Đáo hạn khoản vay ngân hàng.
- Kiều hối hoặc tiền từ người thân ở nước ngoài gửi về.
- Chuyển tiền giúp người khác không thu phí.
- Thừa kế, quà tặng giữa vợ chồng, cha mẹ – con cái,…
- Bồi thường thiệt hại.
- Tiền hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
- Cấp dưỡng, trợ cấp theo quy định.
- Chuyển tiền giữa các tài khoản của cùng một cá nhân.
IV. Hậu quả pháp lý và lưu ý khi không kê khai, nộp thuế đúng quy định
- Bị truy thu toàn bộ số tiền thuế đã trốn.
- Xử phạt hành chính: từ cảnh cáo, phạt tiền 2-25 triệu đồng tùy thời gian chậm nộp hồ sơ thuế.
- Bị tính tiền chậm nộp thuế: 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.
- Có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế nếu vi phạm nghiêm trọng.
- Lưu ý hành vi từ chối cung cấp thông tin hoặc không hợp tác với cơ quan thuế là vi phạm pháp luật.
Ví dụ thực tế
- Anh A thường nhận chuyển khoản 200 triệu đồng mỗi tháng vào tài khoản cá nhân, không ghi rõ nguồn. Sau khi ngân hàng nhận yêu cầu từ cơ quan thuế, thông tin được cung cấp để xác minh nguồn thu nhập. Nếu đó là tiền từ hoạt động kinh doanh thì anh A phải kê khai và nộp thuế TNCN theo quy định.
Lưu ý quan trọng
- Kể từ 01/11/2025, theo Thông tư 27/2025/TT-NHNN, các giao dịch chuyển tiền điện tử trong nước từ 500 triệu đồng trở lên, quốc tế từ 1.000 USD trở lên sẽ được ngân hàng tự động báo cáo cho Cục Phòng, chống rửa tiền. Trách nhiệm này thuộc về ngân hàng, không phải cá nhân.
- Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN là ngày 30/04 hàng năm, với những cá nhân tự quyết toán thuế.
