Có. Doanh nghiệp có thể tính giá vốn hàng mẫu, hàng biếu tặng khách hàng không thu tiền vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, nếu khoản chi phát sinh thực tế, phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Với khoản mua hàng hóa, dịch vụ từ 05 triệu đồng trở lên, phổ biến lỗi là thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt khiến hồ sơ dễ bị loại khi quyết toán.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách xử lý |
|---|---|
| Hàng mẫu, hàng biếu tặng không thu tiền có được tính chi phí không? | Có, nếu liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đủ chứng từ hợp pháp. |
| Giá vốn hàng biếu tặng/hàng mẫu | Được hạch toán vào chi phí được trừ. |
| Thuế GTGT đầu ra của hàng biếu tặng không thu tiền | Được tính vào chi phí được trừ khi phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. |
| Thuế GTGT đầu vào | Được khấu trừ nếu hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT. |
| Khoản mua từ 05 triệu đồng trở lên | Cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đủ điều kiện tính chi phí được trừ. |
| Khống chế 15% chi quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại | Không còn áp dụng theo quy định hiện hành. |
Điểm nhiều doanh nghiệp thường sai là có xuất hàng thật nhưng hồ sơ không rõ là biếu tặng, hàng mẫu hay khuyến mại; dẫn đến cách tính VAT và hạch toán chi phí bị sai ngay từ đầu.
II. Phân biệt từng trường hợp để hạch toán chính xác
1. Hàng khuyến mại hợp lệ
Nếu hàng hóa dùng để khuyến mại theo quy định thương mại và có hồ sơ chương trình phù hợp, khi lập hóa đơn giá tính thuế GTGT có thể bằng 0 đồng. Trên thực tế, doanh nghiệp hay gọi chung “hàng tặng” làm sai lệch hóa đơn.
2. Hàng biếu tặng thông thường hoặc hàng mẫu không thuộc khuyến mại hợp lệ
Trường hợp này vẫn cần lập hóa đơn và giá tính thuế GTGT là giá bán hàng cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh. Hàng mẫu có thể xử lý theo cơ chế khuyến mại hoặc biếu tặng tùy chương trình và hồ sơ đi kèm. Cơ quan thuế kiểm tra chặt chẽ tên gọi trên hồ sơ và tính nhất quán khi lập hóa đơn.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp xuất sản phẩm cho khách dùng thử nhưng không có hồ sơ chương trình khuyến mại hợp lệ. Khi đó, khoản này được coi là biếu tặng hoặc hàng mẫu không thuộc khuyến mại hợp lệ, nên hóa đơn và thuế GTGT sẽ khác so với trường hợp khuyến mại.
III. Hóa đơn, hạch toán và hồ sơ dễ bị hỏi đầu tiên
1. Hóa đơn và thời điểm lập
Doanh nghiệp dùng hàng hóa để cho, biếu, tặng hoặc giao hàng mẫu cho khách vẫn phải lập hóa đơn điện tử, thể hiện rõ là hàng biếu tặng hoặc hàng mẫu không thu tiền. Thời điểm lập hóa đơn là lúc chuyển giao quyền sở hữu hoặc sử dụng hàng hóa. Thông thường, doanh nghiệp sai ở chỗ để dồn cuối tháng mới xuất hóa đơn.
2. Hạch toán chi phí và doanh thu
Về kế toán và thuế TNDN, doanh nghiệp hạch toán giá vốn hàng biếu tặng, hàng mẫu vào chi phí. Thuế GTGT đầu ra phát sinh cũng được tính vào chi phí được trừ khi phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp không ghi nhận doanh thu tính thuế TNDN chỉ vì có xuất hóa đơn biếu tặng. Khi thanh tra, thường kiểm tra kỹ tính nhất quán giữa bút toán, hóa đơn và chứng từ giao nhận.
3. Checklist hồ sơ cần chuẩn bị
| Hồ sơ | Mục đích |
|---|---|
| Hóa đơn GTGT đầu vào khi mua hàng | Chứng minh nguồn gốc hàng hóa khi mua ngoài |
| Hóa đơn GTGT đầu ra khi xuất biếu tặng/hàng mẫu | Thể hiện nghiệp vụ xuất hàng không thu tiền |
| Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt | Áp dụng với hóa đơn từ 05 triệu đồng trở lên |
| Biên bản giao nhận hàng hóa/biếu tặng | Chứng minh việc giao hàng thực tế |
| Hợp đồng, biên bản làm việc hoặc giấy tờ liên quan | Chứng minh khoản chi phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh |
Lưu ý quan trọng: Nếu hồ sơ chỉ có phiếu xuất kho mà thiếu chứng từ thể hiện mục đích biếu tặng, dùng thử, chăm sóc khách hàng hay phục vụ bán hàng, khoản chi dễ bị đặt lại khi quyết toán. Thuận Thiên khuyên bạn nên rà soát ngay từ đầu tên chương trình và lưu đầy đủ chứng từ giao nhận để tránh rủi ro bị truy thu không cần thiết.
IV. Các điểm cần nhớ về VAT đầu vào, VAT đầu ra
- Hàng biếu tặng thông thường: tính thuế GTGT đầu ra theo giá hàng hóa cùng loại hoặc tương đương.
- Hàng khuyến mại đúng quy định: giá tính thuế có thể bằng 0 đồng.
- Hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh: thuế GTGT đầu vào được khấu trừ theo điều kiện áp dụng.
- Thuế GTGT đầu ra của hàng biếu tặng không thu tiền phục vụ sản xuất kinh doanh: được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Tóm lại, để khoản chi hợp lý, không chỉ dựa vào phiếu xuất kho mà cần đầy đủ bản chất chương trình, hóa đơn đầu ra, chứng từ thanh toán và tài liệu chứng minh liên quan đến hoạt động kinh doanh.
