Nếu chủ hộ kinh doanh không đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc sẽ bị xử phạt hành chính nghiêm ngặt, buộc nộp đủ số tiền nợ và lãi chậm đóng theo quy định từ ngày 01/07/2025.
I. Mức xử phạt vi phạm
- Phạt tiền từ 18% đến 20% tổng số tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) phải đóng tại thời điểm lập biên bản vi phạm, nhưng không quá 75 triệu đồng cho hành vi chậm đóng hoặc không đóng đủ.
- Phạt tiền từ 50 triệu đến 75 triệu đồng đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHTN nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
II. Biện pháp khắc phục hậu quả
- Buộc đóng đủ toàn bộ số tiền nợ BHXH và BHTN.
- Buộc nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân của năm trước liền kề, tính trên số tiền và thời gian chậm đóng.
- Từ ngày 01/07/2025, áp dụng thêm mức lãi cố định là 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng theo Luật BHXH 2024.
- Nếu không tự giác thực hiện, cơ quan chức năng có thể yêu cầu ngân hàng trích tiền từ tài khoản của chủ hộ kinh doanh để thu hồi nợ sau 30 ngày.
III. Đối tượng áp dụng
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
- Trường hợp loại trừ: Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (trừ khi còn thiếu tối đa 6 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu).
Ví dụ thực tế
Nếu một chủ hộ kinh doanh nợ 500 triệu đồng tiền BHXH và BHTN, mức phạt theo tỷ lệ là 18-20% của 500 triệu (tương đương 90-100 triệu đồng). Tuy nhiên, do mức phạt tiền tối đa là 75 triệu đồng, nên chủ hộ sẽ chỉ bị phạt 75 triệu đồng, đồng thời phải nộp đủ 500 triệu đồng tiền nợ và toàn bộ tiền lãi chậm đóng theo quy định.
Lưu ý quan trọng
- Hành vi trốn đóng BHXH với số tiền lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
- Tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh dự kiến là 29,5% trên mức thu nhập làm căn cứ đóng.
- Mức phạt hành chính được quy định tại Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP và các quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 01/07/2025.
