Hộ kinh doanh không bắt buộc phải thực hiện chế độ kế toán như doanh nghiệp, mà chỉ phải áp dụng chế độ kế toán đơn giản khi chuyển sang phương pháp kê khai thuế theo quy định mới.
I. Lộ trình chuyển đổi và áp dụng kế toán
Theo quy định mới, việc áp dụng chế độ kế toán cho hộ kinh doanh được thực hiện theo lộ trình sau:
- Từ 01/06/2025: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải chuyển sang phương pháp kê khai thuế và bắt buộc thực hiện chế độ kế toán đơn giản.
- Từ 01/01/2026: Thuế khoán được bãi bỏ hoàn toàn. Tất cả các hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp kê khai thuế, đồng nghĩa với việc thực hiện chế độ kế toán là bắt buộc đối với mọi hộ kinh doanh.
II. Chế độ kế toán đơn giản cho hộ kinh doanh
Hộ kinh doanh áp dụng phương pháp kê khai thuế phải thực hiện các công việc kế toán sau theo hướng dẫn tại Thông tư 88/2021/TT-BTC:
- Lập sổ sách kế toán: Bao gồm các sổ cơ bản như sổ quỹ tiền mặt, sổ tiền gửi ngân hàng, sổ chi tiết doanh thu, sổ chi tiết vật liệu, công cụ, sản phẩm, hàng hóa…
- Ghi chép giao dịch: Phản ánh đầy đủ, kịp thời các giao dịch kinh tế phát sinh.
- Lưu trữ chứng từ: Các chứng từ, sổ sách kế toán phải được lưu trữ tối thiểu 5 năm.
- Không phải lập báo cáo tài chính: Khác với doanh nghiệp, hộ kinh doanh không phải lập và nộp báo cáo tài chính định kỳ.
III. Ngoại lệ và các quy định liên quan
- Miễn thực hiện kế toán: Hộ kinh doanh trong một số lĩnh vực đặc thù mà cơ quan chức năng có căn cứ để xác định doanh thu thì không bắt buộc phải thực hiện chế độ kế toán.
- Ngưỡng miễn thuế: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở xuống được miễn thuế GTGT và thuế TNCN (theo Nghị quyết 168/2025/NĐ-CP). Tuy nhiên, nếu đã đăng ký kinh doanh thì vẫn phải thực hiện kê khai theo quy định.
- Hóa đơn điện tử: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế được khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế từ ngày 01/06/2025.
- Bảo hiểm xã hội bắt buộc: Từ ngày 01/07/2025, chủ hộ kinh doanh phải tham gia BHXH bắt buộc với mức đóng tối thiểu theo quy định.
Ví dụ thực tế
Một hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống có doanh thu 1,2 tỷ đồng/năm, từ ngày 01/06/2025 sẽ phải: Chuyển sang phương pháp kê khai thuế, thực hiện sổ sách kế toán đơn giản, sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối với cơ quan thuế. Từ ngày 01/07/2025, chủ hộ phải bắt đầu đóng BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
- Hộ kinh doanh có thể tự làm kế toán hoặc thuê người làm kế toán mà không bắt buộc người đó phải có chứng chỉ hành nghề.
- Vi phạm quy định về chế độ kế toán, hóa đơn sẽ bị xử phạt hành chính theo Luật Quản lý thuế.
- Cơ quan thuế đang triển khai các công cụ điện tử như eTax Mobile để hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai thuế dễ dàng hơn dựa trên dữ liệu từ hóa đơn điện tử.
