Sự khác biệt về giảm thuế GTGT giữa đơn vị áp dụng phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp chủ yếu nằm ở việc xử lý thuế đầu vào: phương pháp khấu trừ được trừ thuế GTGT đầu vào giúp giảm số thuế phải nộp, còn phương pháp trực tiếp không có ưu điểm này.
I. So sánh phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp
1. Phương pháp khấu trừ
- Cơ chế hoạt động: Doanh nghiệp được khấu trừ toàn bộ thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khỏi thuế GTGT đầu ra.
- Công thức tính thuế: Thuế phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
- Đối tượng áp dụng:
- Doanh nghiệp có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên.
- Doanh nghiệp đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ.
- Điều kiện để được khấu trừ thuế đầu vào:
- Có hóa đơn GTGT hợp lệ của hàng hóa, dịch vụ mua vào.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên.
2. Phương pháp trực tiếp
- Cơ chế hoạt động: Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Thuế GTGT đầu vào được tính vào chi phí.
- Công thức tính thuế:
- Đối với đa số ngành nghề: Thuế phải nộp = Doanh thu × Tỷ lệ %.
- Đối với kinh doanh vàng, bạc, đá quý: Thuế phải nộp = Giá trị gia tăng × Thuế suất.
- Tỷ lệ % trên doanh thu:
- Phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%.
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%.
- Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 3%.
- Hoạt động kinh doanh khác: 2%.
- Đối tượng áp dụng:
- Doanh nghiệp có doanh thu hàng năm dưới 1 tỷ đồng (trừ trường hợp tự nguyện đăng ký khấu trừ).
- Hộ, cá nhân kinh doanh.
- Tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
II. Bảng tóm tắt so sánh
| Tiêu chí | Phương pháp khấu trừ | Phương pháp trực tiếp |
|---|---|---|
| Khấu trừ thuế đầu vào | Có | Không |
| Cơ sở tính thuế | Giá trị gia tăng (Chênh lệch thuế đầu ra – đầu vào) | Doanh thu hoặc Giá trị gia tăng (vàng, bạc, đá quý) |
| Tác động tài chính | Giảm trực tiếp nghĩa vụ thuế | Tăng chi phí kinh doanh (do thuế đầu vào không được trừ) |
Ví dụ thực tế
- Phương pháp khấu trừ:
- Mua nguyên liệu: 110 triệu đồng (VAT đầu vào: 10 triệu đồng).
- Bán thành phẩm: 220 triệu đồng (VAT đầu ra: 20 triệu đồng).
- Thuế GTGT phải nộp: 20 – 10 = 10 triệu đồng.
- Phương pháp trực tiếp (tỷ lệ 3%):
- Mua nguyên liệu: 110 triệu đồng (VAT đầu vào: 10 triệu đồng).
- Doanh thu bán hàng: 220 triệu đồng.
- Thuế GTGT phải nộp: 220 triệu × 3% = 6.6 triệu đồng (không được trừ 10 triệu VAT đầu vào).
Lưu ý quan trọng
- Doanh nghiệp áp dụng phương pháp trực tiếp khi xuất hóa đơn là hóa đơn bán hàng, người mua sẽ không được khấu trừ thuế GTGT.
- Thuế GTGT đầu vào không đủ điều kiện khấu trừ sẽ được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp có thể chuyển đổi từ phương pháp trực tiếp sang phương pháp khấu trừ và sẽ được khấu trừ thuế đầu vào của hàng hóa, dịch vụ phát sinh kể từ kỳ đầu tiên chuyển đổi.
- Trường hợp không hạch toán riêng được thuế đầu vào được khấu trừ và không được khấu trừ, thuế đầu vào sẽ được khấu trừ theo tỷ lệ (%) giữa doanh thu chịu thuế GTGT so với tổng doanh thu.
