Khi bán hàng trả góp, doanh nghiệp xác định doanh thu và thuế dựa trên giá bán trả tiền một lần, loại trừ khoản lãi trả góp. Doanh thu và thuế được ghi nhận ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa, không phụ thuộc vào thời điểm thu tiền.
I. Quy định về doanh thu và giá tính thuế (Đối với bên bán)
- Doanh thu tính thuế TNDN: Là giá bán hàng hóa, dịch vụ theo phương thức trả tiền một lần, không bao gồm lãi trả góp, lãi trả chậm. Khoản lãi này được tính vào doanh thu hoạt động tài chính.
- Giá tính thuế GTGT: Là giá bán trả tiền ngay, chưa bao gồm thuế GTGT và không tính khoản lãi trả góp. Khoản lãi trả chậm/trả góp thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.
II. Thời điểm ghi nhận doanh thu và thuế
- Doanh nghiệp phải lập hóa đơn và kê khai thuế GTGT ngay tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua.
- Việc người mua chưa thanh toán đủ tiền (do đang trả góp) không làm thay đổi thời điểm xác định nghĩa vụ thuế của bên bán.
III. Điều kiện khấu trừ thuế đầu vào (Đối với bên mua hàng trả góp)
1. Điều kiện bắt buộc
- Có hóa đơn GTGT hợp pháp của hàng hóa, dịch vụ mua vào.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (áp dụng quy định mới từ 01/07/2025).
2. Xử lý thuế khi thanh toán nhiều lần
- Khi chưa đến hạn thanh toán: Doanh nghiệp vẫn được kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào bình thường nếu có hợp đồng trả chậm/trả góp và hóa đơn GTGT.
- Khi đến hạn thanh toán: Nếu không có chứng từ thanh toán qua ngân hàng (hoặc các hình thức không dùng tiền mặt khác), doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã được khấu trừ trước đó.
IV. Hạch toán kế toán và lập hóa đơn
- Lập hóa đơn: Ghi giá bán là giá trả tiền một lần (chưa có lãi). Phần lãi trả góp không ghi vào giá tính thuế trên hóa đơn.
- Hạch toán: Doanh thu bán hàng ghi nhận theo giá trả ngay. Phần chênh lệch (lãi trả góp) ghi nhận vào “Doanh thu chưa thực hiện” (TK 3387) và phân bổ dần vào “Doanh thu hoạt động tài chính” (TK 515) qua các kỳ.
Ví dụ thực tế
- Doanh nghiệp A bán xe máy trả góp. Giá bán trả ngay là 30 triệu đồng, tổng giá trị trả góp sau 12 tháng là 33 triệu đồng. Khi xuất hóa đơn, Doanh nghiệp A ghi giá tính thuế là 30 triệu đồng. Số tiền 3 triệu đồng chênh lệch là lãi trả góp, được hạch toán vào doanh thu tài chính và không chịu thuế GTGT.
Lưu ý quan trọng
- Rủi ro về chi phí: Số thuế GTGT đầu vào bị loại (do thanh toán bằng tiền mặt với hóa đơn trên 5 triệu đồng) sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.
- Mức phạt khai sai: Hành vi khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp sẽ bị phạt 20% số tiền thuế thiếu, cộng với tiền chậm nộp (0,03%/ngày). Trường hợp chậm nộp hồ sơ khai thuế có thể bị phạt tiền từ cảnh cáo đến 25 triệu đồng tùy mức độ.
