Danh mục ngành nghề cấm kinh doanh theo quy định cập nhật gồm 11 nhóm, áp dụng theo Luật Đầu tư 2025 và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Cần tra cứu đúng danh mục mới để tránh nhầm lẫn với bản cũ.
I. Bảng tra cứu nhanh danh mục cấm
| STT | Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh |
|---|---|
| 1 | Kinh doanh các chất ma túy quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Luật này. |
| 2 | Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Luật này. |
| 3 | Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục I của Công ước về buôn bán quốc tế các loài thực vật, động vật hoang dã nguy cấp; mẫu vật các loài thực vật rừng, động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên quy định tại Phụ lục III ban hành kèm theo Luật này. |
| 4 | Kinh doanh mại dâm. |
| 5 | Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người. |
| 6 | Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người. |
| 7 | Kinh doanh pháo nổ. |
| 8 | Kinh doanh dịch vụ đòi nợ. |
| 9 | Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia. |
| 10 | Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật. |
| 11 | Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. |
Mốc cần nhớ: Danh mục cập nhật nêu trên có hiệu lực từ 01/03/2026.
II. Phạm vi áp dụng và ngoại lệ dễ nhầm
Danh mục cấm này áp dụng chung cho mọi nhà đầu tư, không phân biệt cá nhân hay tổ chức, trong nước hay nước ngoài. Doanh nghiệp không nên chủ quan vì cho rằng chỉ nhà đầu tư nước ngoài mới bị kiểm tra chặt.
Tuy nhiên, đối với các nhóm tại các điểm a, b, c Khoản 1 Điều 6, việc sản xuất, sử dụng các sản phẩm thuộc nhóm chất ma túy, hóa chất, khoáng vật hoặc mẫu vật nêu trên không bị xem là hoạt động kinh doanh bị cấm nếu thuộc các mục đích đặc thù và thực hiện theo quy định của Chính phủ.
- Phân tích, kiểm nghiệm.
- Nghiên cứu khoa học.
- Y tế.
- Sản xuất dược phẩm.
- Điều tra tội phạm.
- Bảo vệ quốc phòng, an ninh.
Ví dụ thực tế
Một đơn vị có hoạt động liên quan đến hóa chất hoặc mẫu vật phục vụ kiểm nghiệm thường dễ nhầm giữa mục đích chuyên môn được phép theo cơ chế riêng và hoạt động kinh doanh thương mại. Khi rà soát hồ sơ cùng Thuận Thiên, cần kiểm tra đúng mục đích sử dụng thực tế thay vì chỉ nhìn tên hàng hóa.
III. Lưu ý cập nhật và đầu tư ra nước ngoài
1. Lưu ý cập nhật văn bản áp dụng
Luật Đầu tư 2020 đã được thay thế bởi Luật Đầu tư 2025. Khi tra cứu danh mục ngành, nghề cấm kinh doanh, cần áp dụng danh mục 11 nhóm nêu trên, vì nhiều đơn vị vẫn dùng danh sách cũ chỉ có 10 ngành, nghề.
Điểm mới là đã bổ sung rõ nội dung cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
2. Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh ra nước ngoài
Đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh bao gồm:
- Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh quy định tại Điều 6 của Luật Đầu tư và các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
- Ngành, nghề có công nghệ, sản phẩm thuộc đối tượng cấm xuất khẩu theo pháp luật về quản lý ngoại thương.
- Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo pháp luật của nước tiếp nhận đầu tư.
Lưu ý quan trọng
Cơ quan quản lý thường xem rất kỹ phần đối chiếu giữa ngành nghề tại Việt Nam và quy định của nước tiếp nhận đầu tư. Doanh nghiệp chỉ kiểm tra pháp luật trong nước mà bỏ qua điều kiện cấm tại nước ngoài sẽ dễ gặp rủi ro.
IV. Lưu ý về xử phạt và rà soát hồ sơ
Khi xác định mức xử phạt đối với hành vi kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc diện cấm, cơ sở xử phạt là Nghị định 98/2020/NĐ-CP, nhưng đã được Nghị định 24/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung. Nhiều doanh nghiệp vẫn tra cứu mức phạt theo bản cũ, dẫn đến sai sót.
Ngoài ra, Chính phủ có trách nhiệm rà soát các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung Điều 6 cùng các Phụ lục kèm theo khi cần thiết. Do đó, khi kiểm tra hồ sơ pháp lý hoặc dự kiến mở rộng ngành nghề, cần đối chiếu văn bản hiện hành để tránh rủi ro ngay từ đầu.
