Có. Nếu công ty thuộc diện đóng BHYT bắt buộc cho người lao động mà không đóng, đóng không đủ, chậm đóng hoặc trốn đóng thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính; đồng thời còn bị truy đóng đủ số tiền chưa đóng và nộp thêm lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng. Doanh nghiệp thường bỏ sót phần truy đóng và tiền lãi vì chỉ tập trung vào tiền phạt.
Lưu ý: ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn có thể phải hoàn trả chi phí khám chữa bệnh cho người lao động nếu người lao động đã tự chi trả do công ty không đóng BHYT.
I. Bảng tra nhanh mức xử lý
| Hành vi | Cách xử lý chính |
|---|---|
| Không đóng, đóng không đủ, chậm đóng hoặc trốn đóng BHYT | Bị xử phạt vi phạm hành chính; buộc đóng đủ số tiền chưa đóng; nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng |
| Người lao động tự trả chi phí khám chữa bệnh do công ty không đóng BHYT | Doanh nghiệp có thể bị buộc hoàn trả khoản chi phí này |
| Trốn đóng nghiêm trọng, kéo dài, đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm | Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự |
II. Phân biệt chậm đóng và trốn đóng BHYT
1. Chậm đóng
Chậm đóng là trường hợp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền BHYT kể từ sau ngày phải đóng chậm nhất theo quy định; hoặc không lập danh sách, lập danh sách chưa đầy đủ số người phải tham gia BHYT trong thời gian 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định.
2. Trốn đóng
Trốn đóng là trường hợp không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia BHYT sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định; hoặc không đóng, đóng không đầy đủ sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đóng và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc.
3. Hệ quả thực tế
Cả chậm đóng và trốn đóng đều bị truy nộp và tính lãi 0,03%/ngày. Riêng hành vi trốn đóng có rủi ro cao hơn vì có thể bị xử lý hình sự nếu đủ điều kiện. Đây là điểm doanh nghiệp dễ bỏ sót khi chỉ nghĩ nộp bù vài tháng là xong.
III. Mức phạt hành chính và biện pháp khắc phục
1. Mức phạt hành chính đang áp dụng
Theo quy định mới, một số hành vi vi phạm nghĩa vụ tham gia BHYT có mức phạt từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng.
Với hành vi không đóng BHYT cho toàn bộ người lao động thuộc diện bắt buộc, đóng không đủ số người, chậm đóng hoặc trốn đóng, mức phạt được chia theo số lượng người lao động vi phạm. Cần lưu ý: dữ liệu xử phạt chia theo từng ngưỡng, không nên tự gộp thành một mức chung.
| Số người lao động vi phạm | Mức phạt |
|---|---|
| Dưới 10 người | Từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng |
| Từ 1.000 người trở lên | Từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng |
| Từ 10 người đến dưới 1.000 người | Có các khung phạt riêng theo từng ngưỡng, mức phạt tăng dần theo quy mô vi phạm |
2. Biện pháp khắc phục bắt buộc đi kèm
- Buộc đóng đủ số tiền BHYT chậm đóng hoặc trốn đóng.
- Buộc nộp thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền BHYT chậm đóng, trốn đóng và số ngày chậm đóng, trốn đóng.
- Nếu người lao động không được quỹ BHYT thanh toán do lỗi của doanh nghiệp và đã tự trả chi phí khám chữa bệnh, doanh nghiệp có thể bị buộc hoàn trả chi phí đó.
- Doanh nghiệp vi phạm còn bị ảnh hưởng trong việc xét thi đua, khen thưởng.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp chậm đóng BHXH và BHYT cho người lao động, ngoài tiền phạt còn có thể bị truy đóng và tính lãi. Trường hợp tham khảo: Công ty TNHH L’amour bị phạt hơn 102 triệu đồng vì chậm đóng BHXH và BHYT.
IV. Những điểm dễ nhầm khi kiểm tra hồ sơ BHYT
- Không đăng ký tham gia ngay khi ký hợp đồng lao động.
- Khai sai mức lương đóng.
- Không báo tăng, giảm lao động kịp thời.
- Chậm đóng dẫn đến lãi 0,03%/ngày và bị xử phạt hành chính.
- Không cấp thẻ BHYT cho người lao động.
Thuận Thiên lưu ý: người sử dụng lao động đóng BHYT hàng tháng cùng kỳ đóng BHXH bắt buộc; thời hạn đăng ký tham gia và đóng cho người lao động mới là trong 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động.
Một điểm dễ sai khác: không phải mọi lao động đều thuộc diện đóng trong mọi tháng. Theo quy định áp dụng từ 01/7/2025, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc thuộc nhóm do người sử dụng lao động và người lao động đóng. Ngoài ra, người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHYT cho tháng đó.
Mốc cần nhớ: từ 01/7/2025 áp dụng cách phân biệt chậm đóng và trốn đóng theo luật mới; từ 15/5/2026 mức xử phạt hành chính trong lĩnh vực BHYT được cập nhật theo quy định mới.
Lưu ý quan trọng
Đối với số tiền phải đóng BHYT phát sinh đến hết ngày 30/6/2025 mà doanh nghiệp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ, vẫn tiếp tục xử lý theo cơ chế chậm đóng, trốn đóng của luật mới. Nếu hành vi trốn đóng nghiêm trọng, kéo dài, số tiền lớn, liên quan nhiều người lao động hoặc tái phạm, doanh nghiệp còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khi rà soát hồ sơ lao động, hãy kiểm tra danh sách tham gia, thời điểm báo tăng và số tháng còn nợ để tránh bị truy thu.
