Công chức không được thành lập hoặc góp vốn vào công ty theo quy định mới nhất có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
I. Cấm tuyệt đối việc thành lập và góp vốn
Theo Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi Luật Doanh nghiệp, cán bộ, công chức không được phép thành lập, quản lý, góp vốn hay mua cổ phần tại bất kỳ doanh nghiệp nào. Quy định này nghiêm ngặt và chặt chẽ hơn đáng kể so với trước đây. Công chức bị cấm hoàn toàn việc tham gia vào doanh nghiệp dưới mọi hình thức, áp dụng cho tất cả các loại hình công ty (TNHH, cổ phần, hợp danh, doanh nghiệp tư nhân).
II. Quy định liên quan và các biện pháp ngăn chặn
1. Hạn chế sau khi thôi chức
Sau khi thôi giữ chức vụ, người có chức vụ, quyền hạn vẫn bị cấm thành lập, giữ chức danh quản lý, điều hành doanh nghiệp trong lĩnh vực mình từng quản lý trong một thời hạn nhất định (thường là 24 tháng).
2. Trách nhiệm khai báo chủ sở hữu hưởng lợi
Để ngăn chặn tình trạng nhờ người khác đứng tên hộ, luật mới yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo và lưu giữ thông tin về “chủ sở hữu hưởng lợi” – tức là cá nhân thực sự có quyền kiểm soát hoặc hưởng lợi từ phần vốn góp.
3. Hạn chế đối với người thân
Theo Luật Phòng chống tham nhũng, vợ/chồng, bố/mẹ, con của người có chức vụ, quyền hạn cũng không được kinh doanh trong phạm vi ngành, nghề mà người đó trực tiếp quản lý.
III. Hậu quả vi phạm và giải pháp
1. Hậu quả
Vi phạm quy định cấm có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng:
- Xử lý kỷ luật: Tùy theo mức độ vi phạm, công chức có thể bị khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương hoặc cách chức.
- Truy cứu trách nhiệm hình sự: Nếu có yếu tố lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tham nhũng.
2. Giải pháp thay thế
Giải pháp duy nhất cho công chức muốn thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp là phải chấm dứt hợp đồng công vụ và hoàn tất các thủ tục nghỉ việc theo quy định trước khi tiến hành các hoạt động kinh doanh.
Lưu ý quan trọng
Có một ngoại lệ hẹp cho phép viên chức (không phải công chức) làm việc tại các tổ chức khoa học công nghệ công lập, cơ sở giáo dục đại học công lập được tham gia thành lập, quản lý doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
