Có, nhưng chỉ trong một số trường hợp luật cho phép và cần tách rõ BHXH bắt buộc với BHXH tự nguyện. Nhiều người lầm tưởng thiếu thời gian đóng thì có thể nộp bù cho toàn bộ thời gian còn thiếu, nhưng thực tế cơ chế áp dụng của 2 nhóm này hoàn toàn khác nhau.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Có thể đóng một lần/đóng bù? | Giới hạn cần chú ý |
|---|---|---|
| BHXH bắt buộc, đã đủ tuổi hưởng lương hưu | Có | Chỉ áp dụng khi thời gian đóng còn thiếu tối đa 06 tháng |
| Nhóm hưởng lương hưu thông thường | Có thể xem xét | Khoảng thiếu thuộc trường hợp đã đóng từ đủ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm |
| Nhóm nghỉ hưu theo Điều 65 | Có thể xem xét | Khoảng thiếu thuộc trường hợp đã đóng từ đủ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm |
| BHXH bắt buộc thiếu trên 06 tháng | Không theo cơ chế này | Nhiều hồ sơ nhầm lẫn khi cho rằng vẫn được nộp một lần |
| BHXH tự nguyện, muốn bù thời gian bỏ trống trong quá khứ | Không | Không áp dụng truy đóng cho thời gian đã gián đoạn trước đó |
| BHXH tự nguyện, đã đủ tuổi nghỉ hưu | Có | Thời gian còn thiếu không quá 60 tháng và đã hoàn thành phương thức đóng đã đăng ký trước đó |
Chốt nhanh: BHXH bắt buộc chỉ được đóng tiếp một lần khi còn thiếu tối đa 06 tháng; BHXH tự nguyện không xử lý kiểu truy đóng thời gian cũ bị đứt quãng, mà chỉ có cơ chế đóng một lần cho thời gian còn thiếu tối đa 60 tháng khi đã đủ tuổi nghỉ hưu.
II. Trường hợp được đóng bù để đủ điều kiện hưởng lương hưu
1. Với BHXH bắt buộc
Nếu người lao động đã đủ tuổi hưởng lương hưu mà thời gian đóng còn thiếu không quá 06 tháng, có thể đóng tiếp một lần cho số tháng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Nếu thuộc nhóm điều kiện hưởng lương hưu thông thường, khoảng thiếu nằm trong trường hợp đã đóng từ 14 năm 6 tháng đến dưới 15 năm.
- Nếu thuộc nhóm nghỉ hưu theo Điều 65, khoảng thiếu nằm trong trường hợp đã đóng từ 19 năm 6 tháng đến dưới 20 năm.
- Mức đóng hằng tháng cho phần còn thiếu bằng tổng mức đóng của người lao động và người sử dụng lao động trước khi nghỉ việc.
- Thời điểm đóng sớm nhất là tháng trước liền kề tháng đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Thời điểm hưởng lương hưu tính từ tháng liền kề sau tháng đã đóng đủ số tiền cho các tháng còn thiếu.
Ví dụ minh hoạ: Một người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng mới có 14 năm 8 tháng đóng BHXH thuộc nhóm điều kiện hưởng lương hưu thông thường. Trường hợp này còn thiếu 4 tháng để đủ 15 năm, nên có thể làm thủ tục đóng tiếp một lần cho 4 tháng còn thiếu. Khi xử lý, cần xác định đúng nhóm hưởng theo mốc 15 năm hay 20 năm.
2. Với BHXH tự nguyện
BHXH tự nguyện không xử lý theo hướng nộp bù cho toàn bộ các tháng hoặc năm đã bỏ trống trong quá khứ. Cần lưu ý: không phải cứ từng tham gia rồi ngắt quãng là được truy đóng lại thời gian cũ.
- Nếu người tham gia đã đủ tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng), đồng thời đã hoàn thành phương thức đóng đã đăng ký trước đó, thì có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ 15 năm hưởng lương hưu.
- Cơ chế này chỉ là đóng một lần cho phần còn thiếu tại thời điểm đủ tuổi, không phải cách hợp thức hóa toàn bộ thời gian gián đoạn trước đây.
Lưu ý quan trọng: Nhiều người hay nhầm lẫn giữa truy đóng và đóng một lần cho thời gian còn thiếu. Không ít hồ sơ bị vướng ngay ở điểm này vì người tham gia nghĩ rằng thời gian đã bỏ trống trước đó có thể nộp lại cho đủ liên tục.
III. Mốc thời gian cần nhớ để tránh hiểu sai
Từ ngày 01/7/2025, mốc thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu theo diện thông thường là 15 năm.
- Nếu đủ điều kiện đóng bù theo BHXH bắt buộc, cần đối chiếu đúng nhóm áp dụng để tránh nhầm giữa mốc 15 năm và mốc 20 năm.
- Nếu đang thiếu trên 06 tháng ở BHXH bắt buộc thì không áp dụng cơ chế đóng tiếp một lần tối đa 06 tháng.
- Mức hưởng lương hưu sau khi đủ điều kiện: lao động nam có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH thì mức lương hưu hằng tháng bằng 40% mức bình quân làm căn cứ; lao động nữ có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì bằng 45%, sau đó tăng theo số năm đóng thêm theo quy định.
Lưu ý quan trọng: Nếu hồ sơ đang ở sát ngưỡng 06 tháng hoặc 60 tháng, cần rà lại chính xác tổng thời gian đã đóng trước khi chọn cách xử lý. Lỗi thường gặp là chỉ nhớ số năm tròn mà bỏ qua số tháng lẻ.
IV. Kết luận ngắn gọn để áp dụng
Có thể đóng bù BHXH để đủ điều kiện nhận lương hưu, nhưng chỉ trong phạm vi pháp luật cho phép:
- BHXH bắt buộc: có thể đóng tiếp một lần khi đã đủ tuổi và còn thiếu tối đa 06 tháng.
- BHXH tự nguyện: không áp dụng truy đóng cho thời gian quá khứ bị bỏ trống; chỉ có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu tối đa 60 tháng khi đã đủ tuổi nghỉ hưu và đáp ứng điều kiện liên quan.
Khi chuẩn bị hồ sơ thực tế, cần kiểm tra trước 3 điểm: loại BHXH đang tham gia, số tháng còn thiếu thực tế, và mốc 15 năm hay 20 năm đang áp dụng. Chỉ cần lệch một trong ba điểm này là dễ hiểu sai hướng xử lý.
