Có. Chi phí lãi vay khi tính thuế TNDN không phải lúc nào cũng được đưa toàn bộ vào chi phí được trừ. Thực tế, doanh nghiệp thường sai ở điểm này vì chỉ nhìn vào hợp đồng vay mà bỏ qua nguồn vay, tình trạng góp vốn điều lệ, giao dịch liên kết và điều kiện chứng từ thanh toán. Cần phân biệt rõ từng trường hợp để tránh bị loại chi phí khi quyết toán.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách xử lý chi phí lãi vay |
|---|---|
| Vay từ tổ chức tín dụng | Về nguyên tắc không bị khống chế theo trần lãi suất dân sự, nhưng vẫn cần đáp ứng điều kiện chung của khoản chi được trừ và vẫn có thể bị khống chế nếu thuộc diện giao dịch liên kết. |
| Vay từ đối tượng không phải tổ chức tín dụng | Phần lãi vượt 20%/năm theo Bộ luật Dân sự, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác, sẽ không được trừ. |
| Doanh nghiệp có giao dịch liên kết | Tổng chi phí lãi vay thuần được trừ thực tiễn áp dụng theo mức không vượt quá 30% EBITDA. Phần vượt được chuyển sang kỳ sau nếu đủ điều kiện, liên tục không quá 05 năm. |
| Chưa góp đủ vốn điều lệ theo tiến độ | Phần lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu không được trừ. |
| Lãi vay đang trong quá trình đầu tư đã vốn hóa | Không được trừ ngay trong kỳ vì đã ghi nhận vào giá trị đầu tư hoặc tài sản. |
| Hợp đồng tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí | Thuộc khoản không được trừ theo quy định riêng. |
Điểm mấu chốt: không phải hễ có phát sinh lãi vay là được tính hết vào chi phí thuế TNDN. Cơ quan thuế kiểm tra kỹ hồ sơ vay, mục đích sử dụng vốn, chứng từ và phần vốn điều lệ còn thiếu.
II. Các trường hợp hay bị khống chế
1. Vay từ đối tượng không phải tổ chức tín dụng
Nếu doanh nghiệp vay từ cá nhân hoặc tổ chức không phải tổ chức tín dụng để phục vụ sản xuất, kinh doanh, phần trả lãi vượt mức theo Bộ luật Dân sự không được trừ khi tính thuế TNDN. Mức trần hiện là 20%/năm của khoản tiền vay, trừ khi luật khác có quy định khác.
Nhiều doanh nghiệp vẫn nhầm lẫn khi áp dụng mức cũ 150% lãi suất cơ bản – cách hiểu này đã lỗi thời.
2. Doanh nghiệp có giao dịch liên kết
Nếu doanh nghiệp có giao dịch liên kết, chi phí lãi vay không chỉ căn cứ vào hợp đồng vay mà còn bị giới hạn bởi cơ chế quản lý thuế đối với giao dịch liên kết. Theo quy định hiện hành, tổng chi phí lãi vay thuần được trừ không vượt quá 30% EBITDA.
Phần vượt mức giới hạn không được trừ trong kỳ hiện tại, nhưng có thể chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo nếu đáp ứng điều kiện. Thời gian chuyển liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ.
Lưu ý: trần giới hạn thực tế là 30% EBITDA; phần vượt được chuyển tối đa 05 năm.
3. Chưa góp đủ vốn điều lệ
Nếu doanh nghiệp chưa góp đủ vốn điều lệ theo tiến độ ghi trong điều lệ (và tiến độ này không vượt quá thời hạn theo Luật Doanh nghiệp), phần trả lãi tương ứng với vốn điều lệ còn thiếu không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Nhiều doanh nghiệp chỉ kiểm tra chứng từ vay mà quên đối chiếu hồ sơ góp vốn. Nghị định hiện hành hướng dẫn cách xác định khoản lãi không được trừ tùy theo số tiền vay nhỏ hơn, bằng hay lớn hơn phần vốn điều lệ còn thiếu.
III. Các trường hợp không được trừ ngay dù có phát sinh lãi vay
1. Lãi vay đã vốn hóa trong quá trình đầu tư
Nếu lãi vay phát sinh trong quá trình đầu tư đã được vốn hóa vào giá trị đầu tư hoặc tài sản, khoản này không được trừ ngay vào chi phí trong kỳ tính thuế TNDN. Kế toán thường hạch toán đúng trên sổ sách nhưng lại nhầm lẫn khi lập quyết toán thuế.
2. Lãi vay cho hoạt động dầu khí thuộc diện loại trừ riêng
Lãi vay để triển khai hợp đồng tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí không được trừ theo quy định riêng.
Lưu ý quan trọng
- Vay từ tổ chức tín dụng không đồng nghĩa với việc được trừ toàn bộ.
- Ngoài các giới hạn trên, khoản lãi vay cần liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Cần có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
- Đối với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên, cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đủ điều kiện tính chi phí được trừ.
IV. Cách kiểm tra nhanh
- Xác định bên cho vay là tổ chức tín dụng hay không phải tổ chức tín dụng.
- Kiểm tra doanh nghiệp có giao dịch liên kết hay không.
- Đối chiếu tình trạng góp vốn điều lệ.
- Rà soát xem lãi vay đã được vốn hóa chưa.
- Kiểm tra hồ sơ chứng từ và phương thức thanh toán đối với khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết, lãi vay thuần 400 triệu đồng, EBITDA 1 tỷ đồng. Mức lãi vay được trừ tối đa là 300 triệu đồng. Phần vượt mức 100 triệu đồng được chuyển sang năm sau nếu đáp ứng điều kiện, thời gian chuyển tối đa 05 năm.
Nếu bạn đang rà soát hồ sơ quyết toán, Thuận Thiên lưu ý nên kiểm tra trước các chỉ tiêu EBITDA, phần vốn điều lệ còn thiếu và chứng từ thanh toán. Khi thanh tra, thường tập trung vào hợp đồng vay, chứng từ trả lãi và hồ sơ chứng minh khoản vay phục vụ hoạt động kinh doanh.
