Người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 trở đi, tức không có thời gian đóng BHXH trước ngày luật có hiệu lực, sẽ không còn được rút BHXH một lần theo cơ chế sau 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện và có thời gian đóng chưa đủ 20 năm. Nhiều người dễ nhầm lẫn với nhóm đã từng đóng BHXH trước mốc thời gian nêu trên.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm người lao động | Quyền rút BHXH một lần |
|---|---|
| Bắt đầu tham gia BHXH từ 01/07/2025 trở đi, không có thời gian đóng trước đó | Không còn áp dụng cơ chế rút sau 12 tháng không tham gia và chưa đủ 20 năm đóng; chỉ được nhận trong các trường hợp đặc biệt |
| Đã có thời gian đóng BHXH trước 01/07/2025 | Vẫn có thể đề nghị hưởng BHXH một lần nếu sau 12 tháng không còn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, cũng không tham gia BHXH tự nguyện, và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm |
Mốc cần nhớ: từ 01/07/2025, việc còn hay không còn quyền rút BHXH một lần theo quy định thông thường được xác định chủ yếu theo thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
II. Ai là người không còn được rút BHXH một lần theo diện thông thường?
Nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp là người lao động bắt đầu tham gia BHXH từ 01/07/2025 trở đi. Nếu thuộc nhóm này và đã chấm dứt tham gia BHXH, họ không còn áp dụng quy định rút BHXH một lần chỉ vì đã nghỉ việc, không đóng tiếp trong 12 tháng và thời gian đóng chưa đủ 20 năm.
Phần này thường bị hiểu nhầm khi người lao động chỉ nhớ điều kiện nghỉ việc mà quên kiểm tra xem có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025 hay không. Cần chú ý: mốc bắt đầu tham gia BHXH là điểm kiểm tra đầu tiên.
III. Các trường hợp đặc biệt vẫn có thể nhận BHXH một lần
Với người bắt đầu tham gia BHXH từ 01/07/2025 trở đi, sau khi chấm dứt tham gia BHXH, việc nhận BHXH một lần chỉ được xem xét nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng như: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Ví dụ minh họa
Một người bắt đầu đóng BHXH lần đầu sau mốc 01/07/2025, sau đó nghỉ việc và không tham gia lại trong hơn 12 tháng, nhưng không thuộc các trường hợp đặc biệt nêu trên. Trong tình huống này, việc đề nghị nhận BHXH một lần theo diện thông thường sẽ không được chấp nhận. Đây là một tình huống dễ hiểu sai khi tự đánh giá quyền lợi.
IV. Nhóm vẫn còn quyền đề nghị hưởng theo quy định chuyển tiếp
Người đã có thời gian đóng BHXH trước 01/07/2025 không bị cắt hoàn toàn quyền rút BHXH một lần. Nếu đã chấm dứt tham gia BHXH, sau 12 tháng không còn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, cũng không tham gia BHXH tự nguyện, và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm, thì vẫn có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo quy định chuyển tiếp.
Quy định này dựa trên mốc thời điểm bắt đầu tham gia BHXH, không phân biệt nam hay nữ. Ngoài ra, pháp luật còn có quy định riêng với một số nhóm đặc thù như người lao động là công dân nước ngoài tham gia BHXH bắt buộc và một số lực lượng vũ trang. Tuy nhiên, nguyên tắc chung vẫn là: người bắt đầu tham gia từ 01/07/2025 trở đi chỉ còn được nhận một lần trong các trường hợp đặc biệt do luật liệt kê.
Lưu ý quan trọng
Khi tự kiểm tra hồ sơ, cần đối chiếu chính xác thời điểm phát sinh thời gian đóng BHXH đầu tiên. Sai lầm thường gặp là chỉ nhìn thời điểm nghỉ việc hoặc ngừng đóng, trong khi yếu tố quyết định là có hay không có thời gian đóng trước 01/07/2025.
