Không, người chỉ tham gia BHXH tự nguyện sẽ không được nghỉ hưu sớm (trước tuổi) như người lao động tham gia BHXH bắt buộc; quyền nghỉ hưu sớm chỉ được xem xét trên cơ sở thời gian và điều kiện tham gia BHXH bắt buộc.
I. Quy định về nghỉ hưu sớm khi đóng BHXH bắt buộc
1. Các trường hợp được nghỉ hưu sớm
- Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn: Được nghỉ hưu sớm tối đa 05 năm khi có ít nhất 15 năm làm nghề, công việc thuộc danh mục quy định và đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu.
- Bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%: Được nghỉ hưu sớm tối đa 05 năm khi có đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu.
- Bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên: Được nghỉ hưu sớm tối đa 10 năm khi có đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu.
- Việc suy giảm khả năng lao động phải có kết luận của Hội đồng giám định y khoa theo quy định.
- Thời gian làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại và thời gian làm việc để giám định suy giảm khả năng lao động chỉ phát sinh trong giai đoạn tham gia BHXH bắt buộc.
II. Điều kiện hưởng lương hưu khi chỉ tham gia BHXH tự nguyện
- Từ ngày 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi có đủ tối thiểu 15 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định (năm 2025: nam 61 tuổi 3 tháng, nữ 56 tuổi 8 tháng, sau đó tiếp tục tăng theo lộ trình).
- Người chỉ tham gia BHXH tự nguyện không có chế độ nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động hay do làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại.
- Thời gian đóng BHXH tự nguyện chỉ dùng để tính tổng số năm đóng BHXH và tỷ lệ lương hưu, không làm phát sinh quyền nghỉ hưu sớm.
III. Trường hợp vừa đóng BHXH bắt buộc, vừa đóng BHXH tự nguyện
- Thời gian đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện được cộng dồn để tính tổng thời gian tham gia khi giải quyết chế độ hưu trí.
- Điều kiện nghỉ hưu sớm chỉ được xem xét nếu người lao động có quá trình tham gia BHXH bắt buộc đáp ứng yêu cầu về số năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại hoặc có kết luận suy giảm khả năng lao động theo mức luật định.
- Người tham gia BHXH tự nguyện trước ngày 01/01/2021 và đã đủ 20 năm đóng BHXH có thể nghỉ hưu ở tuổi 60 đối với nam hoặc 55 đối với nữ theo quy định chuyển tiếp; đây là tuổi nghỉ hưu theo quy định tại thời điểm đó, không được coi là nghỉ hưu sớm theo lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu hiện nay.
IV. Cách tính lương hưu và hiệu lực áp dụng
- Đến hết ngày 30/6/2025, việc tính bình quân tiền lương tháng đóng BHXH (đối với BHXH bắt buộc) hoặc thu nhập tháng đóng BHXH (đối với BHXH tự nguyện) được thực hiện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và các văn bản hướng dẫn.
- Từ ngày 01/7/2025, cách tính lương hưu, thời gian đóng tối thiểu (15 năm) và các điều kiện về hưu được áp dụng theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
- Người có thời gian tham gia cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện được tính lương hưu trên cơ sở toàn bộ thời gian đã đóng, theo nguyên tắc bình quân tiền lương/thu nhập tháng đóng BHXH và tỷ lệ % hưởng lương hưu tương ứng.
Ví dụ thực tế
- Ví dụ 1: Anh A có 18 năm đóng BHXH bắt buộc làm nghề nặng nhọc, sau đó đóng thêm 2 năm BHXH tự nguyện. Nếu được giám định suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%, anh A có thể được xem xét nghỉ hưu sớm tối đa 05 năm vì đã đủ thời gian đóng BHXH và có ít nhất 15 năm làm nghề nặng nhọc.
- Ví dụ 2: Chị B chỉ đóng BHXH tự nguyện được 17 năm, không có thời gian tham gia BHXH bắt buộc. Chị B chỉ được nghỉ hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo lộ trình, không được nghỉ hưu sớm dù có mong muốn dừng đóng sớm.
Lưu ý quan trọng
- Không có nghỉ hưu sớm cho người chỉ tham gia BHXH tự nguyện – dù đủ số năm đóng, vẫn phải chờ đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Muốn nghỉ hưu sớm bắt buộc phải có thời gian tham gia BHXH bắt buộc, gắn với điều kiện làm nghề, công việc nặng nhọc hoặc suy giảm khả năng lao động theo kết luận giám định y khoa.
- Từ 01/7/2025, chỉ cần tối thiểu 15 năm đóng BHXH để đủ điều kiện thời gian hưởng lương hưu; thời gian đóng thêm giúp tăng tỷ lệ % lương hưu.
- Cần tra cứu lộ trình tuổi nghỉ hưu theo năm sinh để biết chính xác mình được nghỉ hưu vào thời điểm nào và xem có thuộc nhóm đủ điều kiện nghỉ hưu sớm hay không.
