Từ 01/10/2025, ưu đãi thuế TNDN trong trường hợp này được hiểu là miễn thuế đối với đúng nhóm thu nhập mà luật liệt kê, gồm: thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải, chuyển nhượng tín chỉ các-bon lần đầu sau khi phát hành; thu nhập từ tiền lãi trái phiếu xanh; và thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu sau khi phát hành. Cơ quan thuế thường kiểm tra kỹ việc có đúng là lần chuyển nhượng đầu tiên hay không và doanh nghiệp có đúng chủ thể đủ điều kiện hay không.
Mốc áp dụng: từ 01/10/2025.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện được miễn thuế
| Loại thu nhập | Điều kiện cốt lõi | Điểm dễ nhầm |
|---|---|---|
| Chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải | Chỉ tính cho lần chuyển nhượng đầu tiên sau khi phát hành; doanh nghiệp có thu nhập là doanh nghiệp được cấp chứng chỉ giảm phát thải | Dễ nhầm sang các lần chuyển nhượng tiếp theo |
| Chuyển nhượng tín chỉ các-bon | Chỉ tính cho lần chuyển nhượng đầu tiên sau khi phát hành; doanh nghiệp có thu nhập là doanh nghiệp được cấp tín chỉ các-bon | Doanh nghiệp thường không chứng minh được mình là đơn vị được cấp tín chỉ |
| Tiền lãi trái phiếu xanh | Thuộc diện miễn thuế theo luật | Hay bị bỏ sót khi hạch toán chung với thu nhập khác |
| Chuyển nhượng trái phiếu xanh | Chỉ tính cho lần chuyển nhượng đầu tiên sau khi phát hành | Nhiều doanh nghiệp vi phạm khi áp dụng cho giao dịch không phải lần đầu |
II. Tiêu chí áp dụng thực tế cho từng loại thu nhập
1. Đối với chứng chỉ giảm phát thải, tín chỉ các-bon
Để được miễn thuế TNDN, thu nhập phải phát sinh từ chuyển nhượng lần đầu sau khi phát hành. Chủ thể có thu nhập cần là doanh nghiệp được cấp chứng chỉ giảm phát thải hoặc tín chỉ các-bon.
Khi thanh tra, cơ quan thuế thường yêu cầu hồ sơ chứng minh đây là lần chuyển nhượng đầu tiên và hồ sơ thể hiện doanh nghiệp là đơn vị được cấp. Nếu thiếu một trong hai, phần miễn thuế có thể bị xem xét lại.
2. Đối với trái phiếu xanh
Với trái phiếu xanh, cần tách riêng hai nhóm thu nhập:
- Thu nhập từ tiền lãi trái phiếu xanh: thuộc diện miễn thuế theo luật.
- Thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh: chỉ áp dụng cho lần chuyển nhượng đầu tiên sau khi phát hành.
Trong trường hợp này, khoản chuyển nhượng là trái phiếu xanh mà doanh nghiệp trực tiếp mua từ tổ chức phát hành. Doanh nghiệp dễ bị truy thu nếu áp dụng cho giao dịch thứ cấp không phải là lần chuyển nhượng đầu tiên.
III. Điều kiện chung khi kê khai ưu đãi thuế TNDN
Không chỉ đúng loại thu nhập, doanh nghiệp còn cần đáp ứng các điều kiện thực hành về thuế và kế toán:
- Thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ.
- Nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Hạch toán riêng thu nhập được miễn thuế hoặc được ưu đãi thuế với thu nhập không được ưu đãi.
Thuận Thiên lưu ý: nếu doanh nghiệp không tách riêng phần thu nhập miễn thuế, việc xác định số được miễn thường gặp vướng mắc ở khâu quyết toán. Cơ quan thuế kiểm tra kỹ chứng từ hạch toán tách bạch, vì đây là căn cứ xác định đúng phần thu nhập được miễn.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ miễn thuế đối với lần chuyển nhượng đầu tiên sau phát hành hoặc cấp phát, tùy từng loại tài sản.
- Với tín chỉ các-bon và chứng chỉ giảm phát thải, doanh nghiệp cần là đúng đối tượng được cấp.
- Không nên áp dụng miễn thuế cho các khoản thu nhập không đủ điều kiện, nhất là các giao dịch chuyển nhượng lần sau.
IV. Khái niệm cần hiểu đúng để tránh áp sai
Tín chỉ các-bon là chứng nhận có thể giao dịch thương mại và thể hiện quyền phát thải một tấn CO2 hoặc một tấn CO2 tương đương. Hiểu đúng khái niệm này giúp bạn nhận diện chính xác loại thu nhập có thuộc diện miễn thuế hay không.
Ví dụ thực tế
Nếu doanh nghiệp được cấp tín chỉ các-bon và thực hiện chuyển nhượng lần đầu sau khi phát hành, khoản thu nhập đó thuộc diện xem xét miễn thuế TNDN. Nhưng nếu cùng tín chỉ được chuyển nhượng ở các lần sau, doanh nghiệp dễ nhầm và áp dụng tiếp ưu đãi, phần này dễ bị kiểm tra lại khi quyết toán.
