Người nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động vẫn được tính lương hưu theo 2 bước: trước hết tính tỷ lệ hưởng như người nghỉ hưu trong điều kiện bình thường, sau đó giảm trừ do nghỉ trước tuổi. Mức hưởng thực tế hằng tháng sẽ bằng tỷ lệ hưởng sau giảm trừ × mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Nhiều người thường quên bước giảm trừ này nên dễ ước sai mức lương hưu.
Thông tin quan trọng nhất
| Nội dung | Cách tính/điều kiện |
|---|---|
| Tỷ lệ hưởng của lao động nữ | 45% tương ứng 15 năm đóng BHXH, sau đó mỗi năm thêm +2%, tối đa 75% |
| Tỷ lệ hưởng của lao động nam | 45% tương ứng 20 năm đóng BHXH; nếu đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì hưởng 40%, sau đó mỗi năm thêm +2%, tối đa 75% |
| Giảm trừ vì nghỉ trước tuổi | Mỗi năm nghỉ sớm giảm 2%; dưới 6 tháng không giảm; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng giảm 1% |
| Công thức cuối cùng | Mức lương hưu hằng tháng = Tỷ lệ hưởng sau giảm trừ × Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH |
Từ 01/7/2025, cách tính lương hưu cho trường hợp nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động được xác định theo quy tắc trên.
Điều kiện để được nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động
Không phải cứ sức khỏe giảm là tự động được tính theo diện nghỉ hưu sớm. Người lao động thuộc đối tượng BHXH bắt buộc cần có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên và thuộc một trong các trường hợp sau:
- Suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%: có thể nghỉ hưu khi tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên: có thể nghỉ hưu khi tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi.
- Có từ đủ 15 năm làm nghề hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
Trong hồ sơ giám định, tỷ lệ suy giảm khả năng lao động cần thể hiện rõ trên biên bản giám định. Nếu thiếu hoặc ghi không rõ, rất dễ phải bổ sung lại.
Cách tính lương hưu từng bước
1. Tính tỷ lệ hưởng lương hưu cơ bản
Bản chất của bước này là tính như người nghỉ hưu bình thường, chưa trừ phần nghỉ trước tuổi.
- Lao động nữ: 15 năm đóng BHXH được tính 45%; sau đó mỗi năm thêm 2%; tối đa 75%.
- Lao động nam: 20 năm đóng BHXH được tính 45%; trường hợp có thời gian đóng từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm thì mức lương hưu hằng tháng bằng 40% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH; sau đó mỗi năm thêm 2%; tối đa 75%.
2. Giảm trừ do nghỉ hưu trước tuổi
Sau khi có tỷ lệ cơ bản, tiếp tục trừ phần nghỉ sớm:
- Mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi: giảm 2%.
- Thời gian nghỉ trước tuổi dưới 6 tháng: không giảm.
- Thời gian nghỉ trước tuổi từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng: giảm 1%.
Phần thời gian lẻ thường bị bỏ qua. Nhiều hồ sơ chỉ tính tròn năm mà quên mốc dưới 6 tháng hoặc từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng, trong khi chi tiết này ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ hưởng cuối cùng.
3. Công thức tính mức lương hưu hằng tháng
Mức lương hưu hằng tháng = Tỷ lệ hưởng lương hưu sau giảm trừ × Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH
Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được xác định theo quy định tương ứng. Nhiều người chỉ nhìn vào tỷ lệ % mà quên kiểm tra mức bình quân tiền lương, trong khi đây mới là phần quyết định số tiền thực nhận cao hay thấp.
Ví dụ thực tế
Lao động nữ có 20 năm đóng BHXH, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là X, nghỉ hưu sớm 2 năm do suy giảm khả năng lao động.
- Tỷ lệ hưởng cơ bản: 55% (15 năm là 45%, thêm 5 năm là +10%).
- Giảm trừ do nghỉ sớm 2 năm: 4%.
- Tỷ lệ hưởng sau giảm trừ: 51%.
- Mức lương hưu hằng tháng: 51% × X.
Hồ sơ và lưu ý khi làm thủ tục
Khi làm hồ sơ hưởng lương hưu do suy giảm khả năng lao động, thường có các giấy tờ sau:
- Sổ BHXH.
- Văn bản chấm dứt hợp đồng lao động.
- Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa.
Căn cứ y khoa phục vụ giám định có thể gồm:
- Giấy ra viện.
- Tóm tắt hồ sơ bệnh án.
- Giấy chứng nhận thương tích.
- Bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật nặng, nếu có, và cần thể hiện rõ tỷ lệ phần trăm suy giảm khả năng lao động.
Hồ sơ nộp cho cơ quan BHXH nơi tham gia; thủ tục do đơn vị sử dụng lao động nộp trước 20 ngày. Nhiều hồ sơ vẫn vướng ở bước thiếu biên bản giám định hoặc biên bản không thể hiện rõ tỷ lệ suy giảm, dẫn đến phải hoàn thiện lại từ đầu.
Lưu ý quan trọng
- Cần xác định đúng tuổi nghỉ hưu theo lộ trình áp dụng.
- Cần đối chiếu đúng tỷ lệ suy giảm khả năng lao động.
- Cần tính chính xác số năm nghỉ hưu trước tuổi và phần thời gian lẻ.
- Cần kiểm tra lại mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Cách an toàn nhất là tách riêng từng bước: tính tỷ lệ cơ bản trước, trừ tỷ lệ nghỉ sớm sau, rồi mới nhân với mức bình quân tiền lương. Phần lớn nhầm lẫn đều nằm ở đúng thứ tự này.
