Có. Từ 01/07/2025, lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam được xác định thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi ký hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải mọi lao động nước ngoài đều áp dụng như nhau, vì cần loại trừ các trường hợp di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp, đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng hoặc trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác.
Mốc cần nhớ: từ 01/07/2025, điều kiện được làm rõ theo loại hợp đồng và thời hạn hợp đồng từ đủ 12 tháng trở lên.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Áp dụng từ 01/07/2025 |
|---|---|
| Đối tượng tham gia | Lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên |
| Trường hợp không áp dụng | Di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp; đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng; điều ước quốc tế có quy định khác |
| Người lao động đóng | 8% quỹ hưu trí và tử tuất + 1,5% BHYT = 9,5% |
| Người sử dụng lao động đóng | 14% quỹ hưu trí và tử tuất + 3% quỹ ốm đau, thai sản + 3% BHYT + 0,5% quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp = 20,5% |
| Tổng mức đóng thông thường | 30% |
| Bảo hiểm thất nghiệp | Không thuộc diện đóng |
| Chế độ được hưởng | Ốm đau; thai sản; tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; hưu trí; tử tuất |
II. Điểm thay đổi cần nắm ngay
Điểm đáng chú ý là quy định mới làm rõ điều kiện tham gia theo loại và thời hạn hợp đồng, thay vì cách hiểu dễ nhầm lẫn trước đây. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp dễ nhầm khi áp dụng chung cho tất cả lao động nước ngoài, nhưng chỉ những trường hợp có hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên mới thuộc diện tham gia.
- Có tham gia: lao động nước ngoài ký hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam.
- Không áp dụng: hợp đồng dưới 12 tháng.
- Cần loại trừ đúng: di chuyển nội bộ doanh nghiệp, đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng, hoặc điều ước quốc tế có quy định khác.
Ví dụ thực tế
Một kỹ sư nước ngoài ký hợp đồng 24 tháng với doanh nghiệp tại Việt Nam. Nếu không thuộc diện di chuyển nội bộ doanh nghiệp, chưa đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm ký hợp đồng và không có điều ước quốc tế áp dụng khác, thì trường hợp này thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và phải tham gia BHYT theo mức nêu dưới đây.
III. Mức đóng và quyền lợi chính
1. Mức đóng
Tỷ lệ thường gặp: người lao động 9,5%, người sử dụng lao động 20,5%, tổng cộng 30%.
| Chủ thể đóng | Khoản đóng | Tỷ lệ |
|---|---|---|
| Người lao động | Quỹ hưu trí và tử tuất | 8% |
| Người lao động | BHYT | 1,5% |
| Người sử dụng lao động | Quỹ hưu trí và tử tuất | 14% |
| Người sử dụng lao động | Quỹ ốm đau và thai sản | 3% |
| Người sử dụng lao động | BHYT | 3% |
| Người sử dụng lao động | Quỹ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp | 0,5% |
Một lưu ý khi rà soát hồ sơ: doanh nghiệp dễ tính sai mức đóng của người sử dụng lao động. Mức chính xác là 20,5%, do đó tổng mức đóng thông thường là 30% chứ không phải 32,5%.
2. Các chế độ được hưởng
Nếu thuộc diện tham gia, lao động nước ngoài được hưởng các chế độ theo điều kiện luật định gồm:
- Ốm đau
- Thai sản
- Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp
- Hưu trí
- Tử tuất
Đồng thời có tham gia BHYT theo tỷ lệ nêu trên. Lao động nước ngoài không thuộc diện đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Lưu ý quan trọng
Một điểm thường gặp là nhầm lẫn giữa quyền lợi BHXH bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp. Khi kê khai, cần tách riêng để tránh sai tỷ lệ đóng.
IV. Các điểm cần kiểm tra khi áp dụng
- Kiểm tra chính xác thời hạn hợp đồng, nhất là các hợp đồng 11 tháng, 12 tháng hoặc hợp đồng gia hạn.
- Kê khai đúng thông tin cá nhân theo giấy tờ của người lao động nước ngoài.
- Cập nhật kịp thời khi hợp đồng thay đổi.
- Không áp dụng theo thói quen cũ đối với mọi lao động nước ngoài.
Nhiều doanh nghiệp vi phạm ở điểm đơn giản: hợp đồng thay đổi thời hạn nhưng hồ sơ bảo hiểm không được cập nhật. Vì vậy, cần kiểm tra ngay khi ký hợp đồng và khi gia hạn để tránh lệch đối tượng tham gia.
Ví dụ thực tế
Trường hợp chuyên gia nước ngoài ban đầu ký hợp đồng dưới 12 tháng thì chưa thuộc phạm vi nêu trên. Nếu sau đó điều chỉnh hoặc ký mới thành hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên, doanh nghiệp cần rà lại ngay hồ sơ tham gia để tránh thiếu sót. Khi xử lý hồ sơ thực tế, cần đối chiếu đồng thời hợp đồng lao động, thông tin hộ chiếu và tình trạng thuộc hay không thuộc diện loại trừ để hạn chế rủi ro bị truy thu.
