Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo lộ trình. Mức đóng được tính trên tiền lương làm căn cứ đóng, không phải doanh thu.
Mức BHXH bắt buộc của chủ hộ kinh doanh hiện được xác định bằng 25% trên tiền lương làm căn cứ đóng; nếu tính cả BHYT thì tổng nghĩa vụ thường là 29,5%.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách hiểu đúng |
|---|---|
| Đối tượng tham gia | Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc diện BHXH bắt buộc theo lộ trình |
| Thời điểm áp dụng | Từ 01/7/2025 với chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai; từ 01/7/2029 với chủ hộ còn lại |
| Căn cứ đóng | Tiền lương do chủ hộ lựa chọn, không phải doanh thu |
| Mức thấp nhất | Bằng mức tham chiếu |
| Mức cao nhất | Bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng |
| Tỷ lệ BHXH bắt buộc | 25% |
| Tỷ lệ BHYT nếu tính chung | 4,5% |
| Tổng nghĩa vụ bắt buộc nếu cộng BHYT | 29,5% |
Một điểm dễ nhầm: chủ hộ kinh doanh không đóng BHXH bắt buộc theo doanh thu. Cần xác định đúng tiền lương làm căn cứ đóng và thời điểm mình thuộc diện tham gia.
II. Chủ hộ kinh doanh có phải đóng BHXH bắt buộc không?
Có, nhưng theo lộ trình. Từ 01/7/2025, chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc diện tham gia. Từ 01/7/2029, nhóm chủ hộ còn lại cũng thuộc diện này.
Không phải mọi chủ hộ đều áp dụng cùng một mốc thời gian. Xác định sai nhóm có thể khiến hồ sơ bị lệch ngay từ đầu.
- Nhóm 1: Chủ hộ nộp thuế theo phương pháp kê khai, áp dụng từ 01/7/2025.
- Nhóm 2: Chủ hộ còn lại, áp dụng từ 01/7/2029.
- Ngoại lệ: Chủ hộ đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định thì không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
III. Mức đóng BHXH bắt buộc được tính như thế nào?
Mức đóng được tính theo công thức đơn giản:
Mức BHXH bắt buộc = 25% x tiền lương làm căn cứ đóng
Tiền lương làm căn cứ đóng do chủ hộ lựa chọn nhưng phải nằm trong khung quy định:
| Giới hạn căn cứ đóng | Quy định |
|---|---|
| Thấp nhất | Bằng mức tham chiếu |
| Cao nhất | Bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng |
Mức tham chiếu hiện nay là mức lương cơ sở (trước khi bãi bỏ). Sau khi lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ do Chính phủ điều chỉnh.
Phân bổ 25% gồm:
- 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
- 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Nếu tính thêm bảo hiểm y tế, mức đóng bổ sung là 4,5%, nên tổng nghĩa vụ bắt buộc thường là 29,5% trên tiền lương làm căn cứ đóng.
1. Cách hiểu đúng để tránh tính nhầm
Một sai lầm phổ biến là lấy doanh thu của hộ kinh doanh nhân với tỷ lệ. Cách này không đúng vì BHXH bắt buộc của chủ hộ dựa trên tiền lương làm căn cứ đóng, không phải doanh thu hay lợi nhuận.
2. Ai là người nộp?
Chủ hộ tự thực hiện nghĩa vụ đóng với tư cách người tham gia, không phải hộ kinh doanh đóng thay như một pháp nhân.
Nhiều hồ sơ bị chậm do nhầm lẫn giữa người lao động trong hộ và chủ hộ. Hai đối tượng này có cách tính khác nhau.
IV. Lưu ý quan trọng khi đóng
Lưu ý quan trọng
- Chủ hộ có thể chọn chu kỳ đóng hằng tháng, 3 tháng/lần hoặc 6 tháng/lần.
- Thời hạn chậm nhất là ngày cuối tháng tiếp theo sau chu kỳ đã chọn.
- Nếu chậm đóng, trốn đóng hoặc đóng sai căn cứ, có thể phát sinh truy thu, tiền chậm đóng 0,03%/ngày tính trên số tiền phải đóng và số ngày đóng sau thời hạn.
- Hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính từ 12% đến 15% tổng số tiền, mức tối đa 75 triệu đồng; nếu trốn đóng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Chọn sai căn cứ đóng sẽ phát sinh thủ tục điều chỉnh và truy đóng phần chênh lệch.
Ví dụ thực tế
Nếu chủ hộ chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng là 10 triệu đồng/tháng, BHXH bắt buộc sẽ là 25% x 10 triệu = 2,5 triệu đồng/tháng. Nếu cộng thêm BHYT (4,5%), tổng nghĩa vụ là 29,5% x 10 triệu = 2,95 triệu đồng/tháng.
Nếu chủ hộ đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng BHXH bắt buộc, việc tham gia sẽ ưu tiên theo thứ tự pháp luật quy định để tránh đóng trùng.
