Người lao động nước ngoài không có thủ tục “xin miễn” đóng BHXH. Vấn đề là xác định họ có thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc hay không. Nếu làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam, thường họ phải tham gia, trừ trường hợp luật quy định khác.
Điểm mốc đầu tiên là từ đủ 12 tháng. Luật BHXH 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Có thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc không | Điểm cần hiểu đúng |
|---|---|---|
| Hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên | Thường thuộc diện tham gia | Không có thủ tục xin miễn riêng nếu vẫn thuộc đối tượng theo luật |
| Hợp đồng xác định thời hạn dưới 12 tháng | Không thuộc diện tham gia | Đây là trường hợp không phải đóng, không phải do xin miễn |
| Di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp | Không thuộc diện tham gia | Là trường hợp loại trừ trực tiếp theo luật |
| Đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng | Không thuộc diện tham gia | Xét theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động Việt Nam |
| Điều ước quốc tế có quy định khác | Xác định theo điều ước quốc tế | Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn này nếu chỉ nhìn hợp đồng mà bỏ qua điều ước áp dụng |
II. Khi nào người lao động nước ngoài không phải đóng BHXH?
1. Hợp đồng lao động dưới 12 tháng
Nếu hợp đồng lao động xác định thời hạn dưới 12 tháng, người lao động nước ngoài không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
2. Di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp
Trường hợp di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp theo pháp luật về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam cũng không phải tham gia. Thực tế, phần này hay bị bỏ sót: hồ sơ nhân sự chỉ lưu giấy phép lao động, không rà đúng tình trạng điều chuyển.
3. Đã đủ tuổi nghỉ hưu
Nếu tại thời điểm giao kết hợp đồng lao động, người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động Việt Nam thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Lưu ý: tiêu chí xét là tuổi nghỉ hưu theo pháp luật lao động Việt Nam, không phải theo quy định nước người lao động mang quốc tịch.
4. Điều ước quốc tế có quy định khác
Nếu điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác về tham gia BHXH, thì áp dụng theo điều ước đó. Doanh nghiệp dễ bị truy thu nếu kết luận người lao động không phải tham gia mà chưa đối chiếu đúng điều ước áp dụng.
III. Cách hiểu đúng về “xin miễn” đóng BHXH
Về mặt pháp lý, cách nói đúng là không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, chứ không phải làm đơn xin miễn. Khi rà hồ sơ, hãy kiểm tra lần lượt:
- Loại hợp đồng và thời hạn có từ đủ 12 tháng hay không.
- Người lao động có thuộc diện di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp hay không.
- Tại thời điểm ký hợp đồng, người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu theo luật lao động Việt Nam chưa.
- Có điều ước quốc tế nào áp dụng khác với quy định chung không.
Lưu ý
Dữ kiện cần dùng thống nhất là Luật số 41/2024/QH15; trường hợp đủ tuổi nghỉ hưu phải xét theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động Việt Nam; còn trường hợp di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp phải xác định theo pháp luật về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.
