Người nước ngoài góp vốn mở công ty tại Việt Nam sẽ có 2 tình huống khác nhau: góp vốn vào công ty đã có sẵn hoặc thành lập công ty mới. Cần phân biệt rõ hai trường hợp này. Nếu là góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào công ty Việt Nam đang hoạt động, cần kiểm tra trước có thuộc diện đăng ký với Sở Kế hoạch và Đầu tư hay không. Nếu là thành lập công ty mới có vốn nước ngoài, hồ sơ không dừng ở bước góp vốn mà còn cần xem xét thủ tục đầu tư trước khi đăng ký doanh nghiệp.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách xử lý |
|---|---|
| Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào công ty Việt Nam đã tồn tại | Xem có thuộc diện đăng ký góp vốn trước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư hay không, sau đó mới làm thay đổi thành viên/cổ đông |
| Làm tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện | Thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn trước |
| Dẫn đến nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ | Thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn trước |
| Tăng thêm tỷ lệ sở hữu khi phía nước ngoài đã nắm trên 50% vốn điều lệ | Thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn trước |
| Công ty có quyền sử dụng đất tại đảo, khu vực biên giới, ven biển hoặc khu vực ảnh hưởng quốc phòng, an ninh | Thực hiện thủ tục đăng ký góp vốn trước |
| Không rơi vào các trường hợp trên | Thường không phải đăng ký góp vốn theo pháp luật đầu tư, mà làm thủ tục thay đổi thành viên/cổ đông theo pháp luật doanh nghiệp |
| Người nước ngoài tham gia thành lập công ty mới | Xem xét thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư nếu thuộc diện, cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, rồi mới đăng ký doanh nghiệp |
Mốc thời gian cần nhớ: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Kế hoạch và Đầu tư sẽ thông báo chấp thuận hoặc từ chối; nếu từ chối sẽ nêu rõ lý do.
II. Khi nào cần đăng ký góp vốn trước?
Với công ty Việt Nam đang hoạt động, không phải hồ sơ nào cũng đi theo một đường giống nhau. Nhiều doanh nghiệp thường lầm tưởng hễ có nhà đầu tư nước ngoài tham gia là chỉ cần làm thay đổi đăng ký doanh nghiệp. Cách hiểu đó dễ khiến hồ sơ bị trả lại.
1. Các trường hợp cần đăng ký
- Làm tăng tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại tổ chức kinh tế kinh doanh ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài.
- Dẫn đến nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, gồm cả 2 tình huống: từ mức bằng hoặc dưới 50% lên trên 50%; hoặc tiếp tục tăng thêm khi phía nước ngoài đã nắm trên 50%.
- Tổ chức kinh tế có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại đảo, xã/phường/thị trấn biên giới, xã/phường/thị trấn ven biển hoặc khu vực khác ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
2. Các điều kiện cần rà soát
- Điều kiện tiếp cận thị trường áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài.
- Yếu tố quốc phòng, an ninh.
- Điều kiện của pháp luật đất đai đối với khu vực nhạy cảm.
Lưu ý quan trọng
Doanh nghiệp thường chỉ nhìn tỷ lệ vốn mà quên kiểm tra ngành nghề kinh doanh và tình trạng đất đai của công ty mục tiêu. Khi thanh tra, câu hỏi đầu tiên thường là về hồ sơ pháp lý của giao dịch và căn cứ vì sao không đăng ký góp vốn trước.
III. Hồ sơ và trình tự thực hiện
1. Hồ sơ đăng ký góp vốn
Nếu thuộc diện phải đăng ký, bộ hồ sơ thường gồm:
- Văn bản đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp.
- Bản sao giấy tờ pháp lý của nhà đầu tư nước ngoài:
- cá nhân: hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị tương đương;
- tổ chức: giấy tờ pháp lý của tổ chức.
- Văn bản thỏa thuận về việc góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp giữa các bên liên quan.
- Bản sao Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tổ chức kinh tế nếu thuộc trường hợp có đất tại khu vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh.
- Văn bản ủy quyền nếu nộp hồ sơ qua người được ủy quyền.
Văn bản đăng ký góp vốn sử dụng Mẫu A.I.7. Nội dung hồ sơ cần thể hiện thông tin về tổ chức kinh tế, nhà đầu tư, tỷ lệ sở hữu dự kiến sau giao dịch, giá trị giao dịch dự kiến và các thông tin liên quan theo mẫu hiện hành.
2. Trình tự xử lý
- Nộp hồ sơ tại Sở Kế hoạch và Đầu tư nơi công ty đặt trụ sở chính.
- Cơ quan có thẩm quyền xem xét điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu, yếu tố quốc phòng, an ninh và đất đai; khi cần có thể lấy ý kiến cơ quan quốc phòng, công an.
- Trong 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan tiếp nhận thông báo chấp thuận hoặc từ chối.
- Sau khi được chấp thuận, các bên thực hiện giao dịch góp vốn hoặc chuyển nhượng.
- Công ty làm thủ tục thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp tại Phòng Đăng ký kinh doanh.
Ví dụ thực tế
Nếu một công ty Việt Nam đang có tỷ lệ sở hữu nước ngoài là 50%, sau giao dịch tăng lên 55%, giao dịch này cần đi qua bước đăng ký góp vốn trước. Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm vì chỉ ký chuyển nhượng rồi mới đi sửa đăng ký doanh nghiệp.
IV. Phân biệt góp vốn vào công ty hiện hữu và thành lập công ty mới
Nếu người nước ngoài góp vốn vào công ty đã tồn tại, cần áp dụng cơ chế xác định có phải đăng ký góp vốn trước hay không. Còn nếu tham gia để thành lập công ty mới tại Việt Nam, hồ sơ thường phải xem xét theo hình thức đầu tư thành lập tổ chức kinh tế.
- Trường hợp thuộc diện, cần xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Tiếp theo là cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
- Sau đó mới thực hiện đăng ký doanh nghiệp.
Thuận Thiên lưu ý: không nên gộp chung hai thủ tục thành một, vì căn cứ áp dụng và thứ tự xử lý khác nhau. Nhà đầu tư thường chuẩn bị hồ sơ doanh nghiệp trước khi rà xong phần đầu tư, dẫn đến phải làm lại. Ngoài ra, nếu có chuyển tiền góp vốn hoặc thanh toán chuyển nhượng, cần kiểm tra việc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư theo quy định quản lý ngoại hối khi thuộc diện áp dụng.
