Tỷ lệ đóng BHXH 29,5% áp dụng cho nhóm tham gia BHXH bắt buộc nhưng tự đóng toàn bộ. Nhóm này không đi theo cơ chế có phần đóng riêng của người sử dụng lao động như lao động thông thường. Các đối tượng gồm chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo lộ trình và người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn, người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương.
Mức 29,5% gồm: 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất, 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 4,5% đóng bảo hiểm y tế. Không bao gồm bảo hiểm thất nghiệp và cũng không bao gồm phần đóng vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo cơ chế của người sử dụng lao động như nhóm lao động thông thường.
I. Bảng tra cứu nhanh đối tượng áp dụng
| Đối tượng | Có áp dụng tỷ lệ 29,5% | Thời điểm áp dụng |
|---|---|---|
| Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, nộp thuế theo phương pháp kê khai | Có | Từ ngày 01/7/2025 |
| Các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại | Có | Từ ngày 01/7/2029 theo lộ trình |
| Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên hoặc chức danh tương đương không hưởng tiền lương | Có | Từ ngày 01/7/2025 |
| Người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp tại công ty và công ty mẹ không hưởng tiền lương | Có | Từ ngày 01/7/2025 |
| Người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương | Có | Từ ngày 01/7/2025 |
| Người lao động thông thường có hợp đồng lao động thuộc diện BHXH bắt buộc | Không | Áp dụng cơ chế đóng riêng theo phần của người lao động và người sử dụng lao động |
II. Cách hiểu đúng về tỷ lệ 29,5%
Bản chất của mức này là người tham gia tự đóng toàn bộ trên mức tiền lương làm căn cứ đóng do mình lựa chọn trong khung pháp luật cho phép. Mức này khác với cơ chế đóng thông thường khi có cả phần của người lao động và người sử dụng lao động.
| Khoản đóng | Tỷ lệ |
|---|---|
| Quỹ hưu trí và tử tuất | 22% |
| Quỹ ốm đau và thai sản | 3% |
| Bảo hiểm y tế | 4,5% |
| Tổng cộng | 29,5% |
Phân biệt rõ hai nhóm – tự đóng toàn bộ và đóng theo cơ chế doanh nghiệp cùng tham gia – là bước quan trọng để tránh kê khai sai mức đóng.
Ví dụ thực tế
Một người là giám đốc công ty nhưng không hưởng tiền lương thường hay nhầm mình thuộc nhóm lao động doanh nghiệp đóng theo tỷ lệ chung. Với trường hợp này, điểm cần nhìn trước là có hưởng tiền lương hay không. Nếu không hưởng tiền lương và thuộc đúng chức danh được liệt kê thì đi theo mức 29,5% tự đóng toàn bộ.
III. Chi tiết từng nhóm đối tượng
1. Chủ hộ kinh doanh
Nhóm này áp dụng với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh theo lộ trình:
- Nếu nộp thuế theo phương pháp kê khai thì thuộc diện tham gia từ ngày 01/7/2025.
- Nếu là các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại thì áp dụng từ ngày 01/7/2029 theo lộ trình.
- Người tham gia tự đóng toàn bộ 29,5% trên mức tiền lương làm căn cứ đóng do mình lựa chọn trong khung pháp luật cho phép.
Việc xác định thời điểm tham gia thường bị sai, đặc biệt khi hộ kinh doanh đã đăng ký nhưng chưa xác định rõ phương pháp nộp thuế.
2. Người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương
Nhóm này gồm các chức danh không hưởng tiền lương như:
- Người quản lý doanh nghiệp;
- Kiểm soát viên;
- Người đại diện phần vốn nhà nước;
- Người đại diện phần vốn của doanh nghiệp tại công ty và công ty mẹ;
- Người quản lý điều hành hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
Nhóm này thuộc diện áp dụng tỷ lệ 29,5% từ ngày 01/7/2025. Khi rà soát hồ sơ, cơ quan quản lý kiểm tra chặt chẽ việc có phát sinh tiền lương hay không, vì đây là tiêu chí phân loại chính.
IV. Thời hạn đóng và rủi ro khi chậm đóng
Đối tượng đóng theo mức 29,5% có thể đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc qua đơn vị quản lý theo một trong các phương thức:
- Hằng tháng;
- 03 tháng một lần;
- 06 tháng một lần.
Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
Nếu chậm đóng:
- Nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội;
- Có thể bị xử phạt hành chính từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng BHXH, tối đa 75 triệu đồng, đối với hành vi chậm đóng hoặc không đóng;
- Đồng thời bị buộc đóng đủ và khắc phục hậu quả.
Lưu ý quan trọng
Nếu bạn đang rà lại hồ sơ cho chủ hộ kinh doanh hoặc người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, Thuận Thiên khuyến nghị kiểm tra trước 3 điểm: đúng nhóm đối tượng, đúng thời điểm bắt đầu áp dụng, và đúng mức tiền lương làm căn cứ đóng đã lựa chọn. Doanh nghiệp hay sai ở điểm này, dẫn đến mất nhiều thời gian chỉnh sửa khi đối chiếu.
