Có, nhưng không phải cứ kết thúc hợp đồng là được rút BHXH một lần ngay. Nhiều người lầm tưởng chỉ cần nghỉ việc là đã đủ điều kiện, nhưng thực tế hồ sơ thường bị trả lại vì chưa đáp ứng đúng quy định.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện rút BHXH một lần
| Trường hợp | Có được rút BHXH một lần không? | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025 | Có thể được hưởng | Sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời không tham gia BHXH tự nguyện, và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm |
| Chỉ tham gia BHXH từ ngày 01/07/2025 trở đi | Không áp dụng quyền rút vì lý do nghỉ việc thông thường | Chỉ được hưởng nếu rơi vào trường hợp đặc biệt do luật quy định |
Mốc quan trọng: nếu có thời gian đóng BHXH trước 01/07/2025, cần chờ đủ 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc và cũng không tham gia BHXH tự nguyện.
Cần lưu ý: nhiều hồ sơ bị vướng vì người lao động tưởng chỉ cần chấm dứt hợp đồng là đủ điều kiện. Sai lầm thường gặp là nếu sau khi nghỉ việc lại tham gia BHXH ở nơi làm mới hoặc tham gia BHXH tự nguyện, thì mốc tính trước đó không còn phù hợp.
II. Các trường hợp đặc biệt vẫn được hưởng BHXH một lần
Nếu không thuộc diện rút theo lý do nghỉ việc thông thường, người lao động vẫn có thể được hưởng BHXH một lần khi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc bệnh nặng như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Một điểm cần lưu ý: trường hợp đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH thì ngoài lựa chọn hưởng BHXH một lần, người lao động còn có thể chọn trợ cấp hằng tháng. Vì vậy, trước khi nộp hồ sơ, bạn nên kiểm tra lại hướng nhận phù hợp để tránh nộp rồi lại muốn điều chỉnh.
Ví dụ thực tế
Một người lao động nghỉ việc sau nhiều năm làm việc và đã có thời gian đóng BHXH từ trước mốc 01/07/2025. Nếu sau khi nghỉ, người này chờ đủ 12 tháng, không tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm thì có thể nộp hồ sơ hưởng BHXH một lần. Ngược lại, nếu đang trong thời gian chờ mà đi làm lại và tiếp tục đóng BHXH, hồ sơ sẽ chưa được xử lý theo mốc cũ vì điều kiện không còn đủ.
III. Hồ sơ và thời điểm nộp
1. Hồ sơ cần nộp
Danh mục hồ sơ cơ bản gồm:
| Hồ sơ | Nội dung |
|---|---|
| Sổ bảo hiểm xã hội | Hồ sơ gốc để cơ quan BHXH đối chiếu quá trình tham gia |
| Văn bản đề nghị hưởng BHXH một lần | Mẫu số 14-HSB |
Ngoài ra, nếu thuộc trường hợp đặc biệt như ra nước ngoài định cư hoặc mắc bệnh nặng thì cần có thêm giấy tờ tương ứng. Phần này thường bị thiếu, nên khi chuẩn bị hồ sơ, bạn nên rà lại đúng nhóm trường hợp của mình.
2. Khi nào được nộp hồ sơ?
Người lao động có thể nộp hồ sơ sau khi chấm dứt tham gia BHXH và đã đáp ứng đủ điều kiện. Với người có thời gian tham gia trước 01/07/2025, mốc thường gặp là sau 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện và chưa đủ 20 năm đóng.
Không có thời hạn tối đa để nộp đơn sau khi đã đủ điều kiện, nên không phải cứ chậm nộp là mất quyền. Tuy nhiên, lúc xử lý hồ sơ, cơ quan BHXH sẽ kiểm tra rất kỹ tình trạng tham gia BHXH tại thời điểm xét nên bạn cần đối chiếu lại quá trình đóng trước khi nộp.
Thời hạn giải quyết hồ sơ: tối đa 7 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ.
Lưu ý quan trọng
- Kết thúc hợp đồng lao động không đồng nghĩa đương nhiên được rút BHXH một lần ngay.
- Nếu có thời gian đóng trước 01/07/2025, cần kiểm tra đủ đồng thời cả 3 điều kiện: đủ 12 tháng không tham gia, không tham gia BHXH tự nguyện, chưa đủ 20 năm đóng.
- Nếu chỉ tham gia từ 01/07/2025 trở đi, việc nghỉ việc thông thường không còn là căn cứ riêng để yêu cầu rút BHXH một lần.
