Khi hộ kinh doanh bị truy thu, điều cần làm ngay là kiểm tra quyết định hoặc thông báo của cơ quan thuế. Đối chiếu kỳ tính thuế, căn cứ tính truy thu, số thuế còn thiếu, tiền chậm nộp và hồ sơ thực tế. Nếu số liệu đúng, chủ hộ nên nộp theo thời hạn ghi trên thông báo. Nếu chưa đúng, có thể giải trình, bổ sung tài liệu và thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện.
I. Bảng tra cứu nhanh khi bị truy thu thuế
| Nội dung cần kiểm tra | Điểm cần chú ý |
|---|---|
| Quyết định/thông báo của cơ quan thuế | Đối chiếu kỳ tính thuế, căn cứ truy thu, số thuế thiếu, tiền chậm nộp, căn cứ pháp lý áp dụng |
| Biểu mẫu thường gặp | Có thể gặp Mẫu số 01/TB-CNKD hoặc Mẫu số 01/AĐT; nhiều chủ hộ lầm tưởng có mẫu riêng tên là truy thu thuế hộ kinh doanh |
| Hồ sơ cần rà soát | Sổ sách, hóa đơn, chứng từ, tài liệu chứng minh doanh thu, chi phí, căn cứ miễn, giảm, hoàn thuế |
| Tiền chậm nộp | 0,03%/ngày trên số tiền chậm nộp |
| Thời hạn nộp tiền | Thực hiện theo thời hạn ghi trong quyết định hoặc thông báo cụ thể |
| Quyền khiếu nại | 90 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính |
| Trường hợp quá thời hiệu xử phạt | Có thể không bị xử phạt vi phạm hành chính, nhưng vẫn phát sinh truy thu và tiền chậm nộp trong phạm vi mười năm trở về trước kể từ ngày phát hiện vi phạm |
Quan trọng: nếu không tự nguyện chấp hành nghĩa vụ nộp tiền theo quyết định hợp pháp, hộ kinh doanh có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế.
II. Chủ hộ nên xử lý theo thứ tự nào?
1. Kiểm tra lại hồ sơ và số liệu bị truy thu
Trong thực tế, cơ quan thuế thường kiểm tra kỹ doanh thu, hóa đơn chứng từ và căn cứ miễn giảm. Đừng chỉ nhìn vào số tiền cuối cùng, hãy xem cách tính của cơ quan thuế.
- Đối chiếu kỳ bị truy thu với hồ sơ đã kê khai.
- Rà soát doanh thu đã ghi nhận, chứng từ đầu vào, hồ sơ chứng minh chi phí.
- Kiểm tra lại căn cứ miễn, giảm, hoàn thuế nếu trước đó có áp dụng.
- Xem rõ tiền chậm nộp được tính từ thời điểm nào và trên số tiền nào.
2. Giải trình và cung cấp tài liệu khi được yêu cầu
Nếu cơ quan thuế yêu cầu giải trình, hãy chuẩn bị hồ sơ sớm. Nhiều hộ chỉ nộp giải trình chung chung, thiếu tài liệu chứng minh. Thời hạn giải trình được thực hiện theo thông báo hoặc quyết định cụ thể của cơ quan thuế.
- Sổ sách liên quan đến kỳ bị truy thu.
- Hóa đơn, chứng từ kế toán.
- Tài liệu chứng minh doanh thu, chi phí.
- Tài liệu liên quan đến miễn, giảm, hoàn thuế nếu có.
3. Nộp tiền hoặc thực hiện quyền khiếu nại
Nếu đồng ý với kết luận, nộp đủ số thuế truy thu và tiền chậm nộp. Nếu không đồng ý, có thể khiếu nại hoặc khởi kiện. Lưu ý, nhiều người để quá hạn mới bổ sung hồ sơ, khiến truy thu kéo dài.
Mức tiền chậm nộp là 0,03%/ngày.
III. Những trường hợp hộ kinh doanh thường bị truy thu
Truy thu là việc cơ quan thuế xác định số thuế còn thiếu so với nghĩa vụ thực tế. Khi thanh tra, doanh thu khai báo thường được hỏi đầu tiên.
- Kê khai thiếu doanh thu hoặc không kê khai doanh thu thực tế.
- Khai sai căn cứ tính thuế, thuế suất hoặc nghĩa vụ thuế phải nộp.
- Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc hồ sơ không chứng minh được số liệu đã khai.
- Xác định sai điều kiện miễn, giảm, hoàn thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được hoàn, được miễn, được giảm.
- Có hoạt động kinh doanh nhưng không đăng ký thuế, không kê khai theo quy định.
Ví dụ thực tế
Một hộ kinh doanh kê khai doanh thu thấp hơn thực tế, không chứng minh được bằng chứng từ, thì cơ quan thuế có thể ấn định và truy thu. Sai sót thường xảy ra khi hồ sơ bán hàng không khớp với số đã khai.
IV. Khiếu nại, thời hiệu và lưu ý chính sách cần nhớ
1. Hồ sơ khiếu nại cần chuẩn bị
Nếu không đồng ý với quyết định truy thu, chủ hộ có thể khiếu nại. Thuận Thiên lưu ý: hãy chuẩn bị hồ sơ chứng minh số liệu của mình là đúng, thay vì chỉ phản đối.
| Hồ sơ | Nội dung |
|---|---|
| Đơn khiếu nại | Trình bày rõ nội dung khiếu nại |
| Bản sao quyết định bị khiếu nại | Quyết định truy thu hoặc tài liệu liên quan |
| Tài liệu chứng minh | Chứng từ kế toán, hóa đơn, tài liệu về doanh thu, chi phí và hồ sơ liên quan |
Thời hạn khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính.
Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết khiếu nại, chủ hộ có thể khiếu nại tiếp theo trình tự luật định hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án. Cơ quan thuế cũng có quyền yêu cầu bổ sung hồ sơ, tài liệu trong quá trình xử lý.
2. Lưu ý về thời hiệu và chính sách chuyển tiếp
- Nếu còn trong thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế, ngoài truy thu và tiền chậm nộp, hộ kinh doanh còn có thể bị xử phạt theo hành vi vi phạm tương ứng.
- Nếu đã quá thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về thuế, chủ hộ có thể không bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng vẫn phát sinh nghĩa vụ nộp đủ tiền thuế truy thu và tiền chậm nộp.
- Phạm vi truy thu trong trường hợp này là mười năm trở về trước kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
- Từ thời điểm chuyển sang cơ chế kê khai, doanh thu khai thuế của giai đoạn sau không dùng để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước đối với phần nghĩa vụ đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp có hành vi che giấu doanh thu.
- Ngưỡng doanh thu miễn thuế GTGT và TNCN cho hộ, cá nhân kinh doanh là dưới 01 tỷ đồng/năm.
Lưu ý quan trọng
Thuận Thiên khuyên: hãy giữ đầy đủ hồ sơ doanh thu, chi phí ngay từ khi bắt đầu kinh doanh. Khi bị truy thu, việc chứng minh số liệu sẽ quyết định kết quả nhanh hay chậm.
