Doanh nghiệp xã hội không có mức miễn, giảm thuế TNDN tối đa riêng chỉ vì mang tư cách doanh nghiệp xã hội. Thời gian ưu đãi phụ thuộc vào từng hoạt động, từng lĩnh vực đủ điều kiện. Gói ưu đãi dài nhất là miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo; riêng thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
Dài nhất là 04 năm miễn thuế + 09 năm giảm 50%. Trường hợp miễn thuế theo hợp đồng nghiên cứu khoa học là không quá 03 năm.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm trường hợp | Mức miễn, giảm tối đa | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp xã hội | Không có mức ưu đãi riêng chỉ vì là doanh nghiệp xã hội | Chỉ được hưởng nếu hoạt động thuộc lĩnh vực ưu đãi và đáp ứng điều kiện tương ứng |
| Dự án mới thuộc lĩnh vực xã hội hóa, môi trường tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn | Miễn thuế 04 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo | Đây là mức thời gian dài nhất trong nhóm nội dung đang hỏi |
| Dự án mới thuộc lĩnh vực xã hội hóa, môi trường tại địa bàn khác | Miễn thuế 04 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 05 năm tiếp theo | Dễ nhầm với mức 09 năm nếu không đối chiếu đúng địa bàn |
| Thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số | Miễn thuế tối đa không quá 03 năm | Đây là ưu đãi theo loại thu nhập, không đồng nhất với ưu đãi của doanh nghiệp khoa học và công nghệ |
| Doanh nghiệp khoa học và công nghệ đối với thu nhập đủ điều kiện | Miễn thuế 04 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo | Phải theo đúng phạm vi thu nhập từ sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ |
II. Cách hiểu đúng theo từng nhóm
1. Doanh nghiệp xã hội
Nhiều người hiểu nhầm rằng hễ là doanh nghiệp xã hội thì sẽ có một gói ưu đãi thuế TNDN riêng. Thực tế không phải vậy. Doanh nghiệp xã hội không có mức miễn, giảm tối đa riêng theo tư cách pháp lý. Nếu có ưu đãi thì ưu đãi đó đi theo lĩnh vực hoạt động đủ điều kiện như xã hội hóa, môi trường, nghiên cứu khoa học, công nghệ cao…
Trong thực tế, doanh nghiệp thường gộp toàn bộ thu nhập để áp một mức ưu đãi chung, dẫn đến sai sót. Phần này hay bị bỏ sót ở khâu hạch toán riêng theo từng hoạt động đủ điều kiện.
2. Hoạt động môi trường, xã hội hóa trong lĩnh vực môi trường
Với dự án đầu tư mới thuộc lĩnh vực xã hội hóa, môi trường và đáp ứng đủ điều kiện, thời gian miễn, giảm được chia làm hai trường hợp:
- Tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn: miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo.
- Tại địa bàn khác: miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 05 năm tiếp theo.
Cơ quan thuế kiểm tra kỹ phần xác định địa bàn ưu đãi. Nhiều doanh nghiệp mắc lỗi do dùng sai danh mục địa bàn hoặc áp ưu đãi theo nơi đặt trụ sở thay vì đối chiếu đúng dự án.
Ngoài thời gian miễn, giảm, một số trường hợp có thể áp dụng thuế suất ưu đãi 10% trong 15 năm. Tuy nhiên, đây là ưu đãi về thuế suất, không phải số năm miễn/giảm, nên không cộng gộp để hiểu thành thời gian miễn thuế dài hơn.
3. Nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ
Cần tách riêng hai tình huống để tránh áp nhầm:
- Thu nhập từ hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số: được miễn thuế tối đa không quá 03 năm.
- Doanh nghiệp khoa học và công nghệ đối với thu nhập từ sản xuất, kinh doanh sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ và thuộc diện ưu đãi theo cơ chế dự án đầu tư mới/lĩnh vực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ: được miễn thuế 04 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 09 năm tiếp theo.
Một số đơn vị đồng nhất hai trường hợp này, dẫn đến sai sót. Cần phân biệt: một bên là ưu đãi theo loại thu nhập từ hợp đồng, một bên là ưu đãi theo cơ chế áp dụng cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Điều kiện và cách tính thời gian không giống nhau.
III. Các điểm kiểm tra khi áp dụng
- Tách đúng thu nhập được ưu đãi: không nên gộp chung thu nhập đủ điều kiện và không đủ điều kiện.
- Xác định đúng thời điểm tính ưu đãi: với doanh nghiệp khoa học và công nghệ, thời gian miễn thuế, giảm thuế được tính liên tục kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ; nếu không có thu nhập chịu thuế trong 03 năm đầu thì năm đầu tiên tính thời gian ưu đãi được tính từ năm thứ tư.
- Kiểm tra điều kiện doanh thu: cần duy trì tỷ lệ doanh thu từ sản phẩm khoa học và công nghệ đạt từ 30% trở lên.
- Rà soát kỳ kê khai có thu nhập dưới 12 tháng: lúc thanh tra thường bị hỏi đầu tiên nếu doanh nghiệp tính sai mốc bắt đầu ưu đãi.
- Không quên trừ thời gian ưu đãi cũ nếu thuộc diện chuyển tiếp hoặc đã hưởng trước đó: đây là điểm dễ bị truy thu.
Ví dụ thực tế
Một doanh nghiệp xã hội có đồng thời hoạt động hỗ trợ cộng đồng và một dự án mới thuộc lĩnh vực môi trường. Doanh nghiệp này không được lấy tư cách “doanh nghiệp xã hội” để yêu cầu một mức miễn giảm riêng cho toàn bộ thu nhập. Nếu dự án môi trường đáp ứng điều kiện và nằm tại địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, phần thu nhập đủ điều kiện có thể áp dụng 04 năm miễn thuế và 09 năm giảm 50%; còn các phần thu nhập khác sẽ phải xét riêng.
Lưu ý quan trọng
Khi rà hồ sơ quyết toán, cách an toàn nhất là kiểm tra theo 3 lớp: đúng lĩnh vực, đúng địa bàn, đúng loại thu nhập. Chỉ cần lệch một trong ba điểm này thì mức miễn giảm tối đa có thể thay đổi ngay. Do đó, cần đặc biệt chú ý phần hạch toán riêng vì đây là chỗ doanh nghiệp hay bị loại ưu đãi khi kiểm tra.
