Không, không phải mọi doanh nghiệp mới thành lập đều áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT. Điểm mấu chốt là doanh thu ước tính của năm đầu và việc doanh nghiệp có thuộc diện tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ hay không. Nhiều doanh nghiệp thường nghĩ rằng cứ thành lập mới là mặc nhiên được kê khai khấu trừ, nhưng thực tế không phải vậy.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách áp dụng |
|---|---|
| Doanh thu ước tính năm đầu từ 01 tỷ đồng trở lên | Áp dụng phương pháp khấu trừ |
| Doanh thu ước tính năm đầu dưới 01 tỷ đồng | Mặc định áp dụng phương pháp trực tiếp, trừ trường hợp được tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ |
| Doanh nghiệp mới thành lập từ dự án đầu tư của cơ sở đang hoạt động và đang nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ | Được áp dụng phương pháp khấu trừ |
| Có dự án đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc có phương án đầu tư được người có thẩm quyền quyết định | Thuộc diện tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ |
| Có đầu tư, mua sắm, nhận góp vốn bằng tài sản cố định, máy móc, thiết bị, công cụ, dụng cụ hoặc có hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh | Thuộc diện tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ |
Mốc cần nhớ: doanh thu ước tính 01 tỷ đồng là ngưỡng thường gây nhầm lẫn khi chọn phương pháp tính thuế GTGT cho doanh nghiệp mới thành lập.
II. Cách xác định để khỏi chọn sai phương pháp
1. Xác định doanh thu ước tính năm đầu
Nếu doanh nghiệp mới thành lập trong năm và hoạt động sản xuất, kinh doanh không đủ 12 tháng, doanh thu ước tính năm được tính như sau:
Doanh thu ước tính năm = (Tổng doanh thu của hàng hóa, dịch vụ bán ra chịu thuế GTGT trên tờ khai thuế GTGT của các tháng hoạt động) / (Số tháng hoạt động sản xuất, kinh doanh) x 12 tháng
- Nếu kết quả từ 01 tỷ đồng trở lên thì áp dụng phương pháp khấu trừ.
- Nếu kết quả dưới 01 tỷ đồng thì áp dụng phương pháp trực tiếp, trừ trường hợp đủ điều kiện tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ.
Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp hoạt động 6 tháng đầu có tổng doanh thu chịu thuế GTGT trên tờ khai là 600 triệu đồng. Doanh thu ước tính năm là 600 triệu / 6 x 12 = 1,2 tỷ đồng. Trường hợp này sẽ đi theo phương pháp khấu trừ. Nếu chỉ nhìn doanh thu thực tế của vài tháng đầu mà không quy đổi theo 12 tháng, doanh nghiệp dễ chọn sai phương pháp.
2. Các trường hợp được tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ
Nếu doanh thu ước tính dưới 01 tỷ đồng, doanh nghiệp vẫn có thể đi theo phương pháp khấu trừ khi thuộc một trong các trường hợp sau:
- Doanh nghiệp mới thành lập từ dự án đầu tư của cơ sở kinh doanh đang hoạt động và cơ sở đó đang nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
- Doanh nghiệp mới thành lập có dự án đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc có phương án đầu tư được người có thẩm quyền của doanh nghiệp quyết định đầu tư.
- Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mới thành lập có đầu tư, mua sắm, nhận góp vốn bằng tài sản cố định, máy móc, thiết bị, công cụ, dụng cụ.
- Doanh nghiệp có hợp đồng thuê địa điểm kinh doanh.
Khi chọn khấu trừ theo diện tự nguyện, cơ quan thuế sẽ kiểm tra chặt chẽ bộ chứng từ đầu tư, mua sắm và hồ sơ thể hiện phương pháp tính thuế ngay từ kỳ khai đầu tiên.
III. Hồ sơ, tờ khai và thời hạn cần chú ý
1. Tờ khai sử dụng
Doanh nghiệp mới thành lập áp dụng phương pháp khấu trừ sử dụng Tờ khai thuế GTGT mẫu 01/GTGT. Mẫu này được ban hành kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC.
Việc đăng ký hoặc thể hiện áp dụng phương pháp khấu trừ được phản ánh trên hồ sơ khai thuế GTGT lần đầu. Trường hợp tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ, việc thực hiện có thể thông qua nộp tờ khai phù hợp hoặc thông báo trước thời hạn nộp tờ khai đầu tiên.
2. Thời hạn nộp tờ khai
| Kỳ khai | Thời hạn nộp |
|---|---|
| Theo tháng | Chậm nhất ngày thứ 20 của tháng tiếp theo |
| Theo quý | Chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu quý tiếp theo |
Doanh nghiệp mới thành lập khai theo quý trong năm đầu. Nộp sai kỳ khai hoặc chậm kỳ khai đầu có thể ảnh hưởng đến phương pháp đã chọn.
Lưu ý quan trọng:
- Phương pháp đã xác định được áp dụng ổn định trong 02 năm.
- Nếu doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ và muốn khấu trừ thuế GTGT đầu vào thì cần có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
- Đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 05 triệu đồng trở lên đã bao gồm thuế GTGT, cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Hồ sơ có hóa đơn nhưng thiếu chứng từ thanh toán phù hợp là lỗi thường gặp.
IV. Mức phạt chậm nộp tờ khai và điểm dễ bị hỏi khi kiểm tra
| Thời gian chậm nộp | Mức xử lý |
|---|---|
| Chậm 01-05 ngày và có tình tiết giảm nhẹ | Phạt cảnh cáo |
| Chậm 01-30 ngày | Phạt từ 2-5 triệu đồng |
| Chậm 31-60 ngày | Phạt từ 5-8 triệu đồng |
| Chậm trên 60 ngày | Mức phạt cao hơn |
Khi thanh tra, một trong những câu hỏi đầu tiên là: doanh nghiệp căn cứ vào đâu để chọn phương pháp tính thuế GTGT, hồ sơ đầu tư đâu, hợp đồng thuê địa điểm đâu, và tờ khai đầu tiên đã thể hiện đúng chưa. Đây là nhóm chứng từ nên rà soát trước, thay vì đợi đến khi bị yêu cầu giải trình.
