Không. Công ty không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với nhân viên nữ vì lý do đang mang thai. Cần phân biệt rõ giữa việc xử lý kỷ luật, cho nghỉ việc và hợp đồng hết hạn. Chỉ có một số ngoại lệ rất hẹp liên quan đến việc người sử dụng lao động chết, mất tích, bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc chấm dứt hoạt động theo trường hợp luật định.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tình huống | Cách hiểu đúng |
|---|---|
| Sa thải lao động nữ vì đang mang thai | Không được áp dụng |
| Đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do mang thai | Không được áp dụng |
| Xử lý kỷ luật lao động trong thời gian đang mang thai | Không được xử lý |
| Hợp đồng lao động hết hạn khi đang mang thai | Được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới, nhưng việc hết hạn hợp đồng không mặc nhiên bị xem là sa thải |
| Ngoại lệ | Chỉ phát sinh trong các trường hợp đặc biệt theo luật về phía người sử dụng lao động |
Lưu ý: đang mang thai thì không chỉ bị cấm sa thải vì lý do mang thai, mà còn thuộc thời gian không xử lý kỷ luật lao động.
II. Vì sao công ty không thể sa thải trong thời gian này?
1. Cấm sa thải và cấm đơn phương chấm dứt vì lý do mang thai
Bản chất của quy định này là bảo vệ thai sản cho người lao động nữ. Vì vậy, nếu lý do nghỉ việc xuất phát từ việc người lao động đang mang thai thì quyết định đó dễ phát sinh tranh chấp. Nhiều trường hợp ghi lý do khác trên quyết định nhưng hồ sơ nội bộ, email, trao đổi quản lý lại thể hiện nguyên nhân mang thai, vẫn tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn.
2. Sa thải cũng là một hình thức kỷ luật lao động
Trong thời gian lao động nữ đang mang thai, người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật lao động. Mà sa thải là hình thức kỷ luật lao động nghiêm khắc nhất, nên cũng không thể áp dụng trong giai đoạn này. Nếu có vi phạm phát sinh, việc xử lý chỉ có thể được xem xét theo quy định sau khi hết thời gian được pháp luật bảo vệ.
Ví dụ thực tế
Một nhân viên đang mang thai bị công ty ra quyết định sa thải với lý do vi phạm nội quy. Nếu thời điểm ban hành quyết định rơi vào thời gian người lao động đang mang thai, doanh nghiệp dễ nhầm rằng có vi phạm là có thể xử lý ngay. Quyết định đó có thể bị xem là trái quy định bảo vệ thai sản.
III. Các trường hợp dễ nhầm
1. Hợp đồng lao động hết hạn khi đang mang thai
Trường hợp hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì người lao động được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới. Đây là cơ chế ưu tiên bảo vệ thai sản, không đồng nghĩa cứ hết hạn là bắt buộc phải ký mới. Tuy nhiên, việc này cũng không làm thay đổi nguyên tắc là công ty không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng vì lý do mang thai.
2. Ngoại lệ rất hẹp
Ngoại lệ chỉ áp dụng khi:
- Người sử dụng lao động là cá nhân chết, bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc mất tích.
- Người sử dụng lao động là tổ chức chấm dứt hoạt động.
- Người sử dụng lao động là tổ chức bị cơ quan có thẩm quyền thông báo không có người đại diện theo pháp luật, người được ủy quyền thực hiện quyền và nghĩa vụ của người đại diện theo pháp luật.
Nhiều doanh nghiệp nhầm rằng gặp khó khăn, tái cơ cấu hay muốn cắt giảm nhân sự là có thể cho nghỉ, nhưng phạm vi ngoại lệ rất hẹp, chỉ áp dụng trong các trường hợp nêu trên.
IV. Hậu quả khi công ty vi phạm
Nếu công ty sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do mang thai trái pháp luật thì có thể bị xử phạt hành chính và còn phát sinh nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
| Chủ thể vi phạm | Mức phạt |
|---|---|
| Người sử dụng lao động là cá nhân | Từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng |
| Người sử dụng lao động là tổ chức | Từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng |
Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn có thể bị buộc nhận người lao động trở lại làm việc và thực hiện nghĩa vụ bồi thường theo quy định của pháp luật lao động.
Lưu ý quan trọng
Cơ quan có thẩm quyền thường xem rất kỹ lý do chấm dứt hợp đồng, thời điểm mang thai, quyết định kỷ luật và hồ sơ trao đổi nội bộ. Nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm do nhầm lẫn giữa hết hạn hợp đồng, tái cơ cấu và sa thải trong thời gian được bảo vệ. Đã có trường hợp tòa án tuyên hủy quyết định sa thải lao động nữ mang thai và buộc công ty bồi thường.
Có thông tin bổ sung về việc sửa đổi chế độ nghỉ thai sản từ ngày 01/7/2026 đối với trường hợp sinh con thứ hai. Tuy nhiên, nội dung này liên quan đến chế độ nghỉ thai sản, không làm thay đổi kết luận hiện hành là công ty không được sa thải nhân viên nữ vì lý do đang mang thai, trừ các ngoại lệ đặc biệt theo luật.
