Việc có cần lập sổ sách kế toán riêng cho các chi nhánh phụ thuộc vào hình thức hạch toán mà doanh nghiệp lựa chọn, bao gồm hạch toán độc lập hoặc hạch toán phụ thuộc.
I. Quy định cụ thể
1. Chi nhánh hạch toán độc lập
Bắt buộc phải lập sổ sách kế toán riêng.
- Có bộ máy kế toán riêng tuân thủ quy định của Luật Kế toán số 88/2015/QH13.
- Tự hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, lập báo cáo tài chính riêng và nộp cho cơ quan thuế chủ quản.
- Có mã số thuế riêng, tài khoản ngân hàng riêng, con dấu riêng, đăng ký sử dụng hóa đơn riêng.
2. Chi nhánh hạch toán phụ thuộc
Không cần lập sổ sách kế toán riêng.
- Chỉ tập hợp và chuyển chứng từ, số liệu doanh thu, chi phí về công ty mẹ để hạch toán tập trung.
- Số liệu trong sổ sách của chi nhánh chỉ là một phần của sổ sách công ty mẹ. Đơn vị kế toán của công ty mẹ bao gồm cả bộ phận kế toán các chi nhánh phụ thuộc.
- Công ty mẹ chịu trách nhiệm tổng hợp số liệu các chi nhánh để thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp.
3. Bảng so sánh hai hình thức
| Tiêu chí | Hạch toán độc lập | Hạch toán phụ thuộc |
|---|---|---|
| Sổ sách | Độc lập, đầy đủ | Một phần của công ty mẹ |
| Kê khai thuế | Tự thực hiện | Công ty mẹ thực hiện |
| Báo cáo tài chính | Lập riêng | Không lập |
| Mã số thuế | Có (13 số) | Không có |
II. Chế độ sổ kế toán và nguyên tắc áp dụng
- Sổ kế toán gồm sổ kế toán tổng hợp và sổ kế toán chi tiết.
- Mỗi đơn vị kế toán chỉ sử dụng một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán năm.
- Sổ kế toán phải ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính đã phát sinh liên quan đến đơn vị kế toán.
- Hệ thống sổ kế toán phải thống nhất, đảm bảo khả năng đối chiếu và tổng hợp số liệu phục vụ lập báo cáo tài chính.
III. Nghĩa vụ thuế liên quan
- Chi nhánh hạch toán độc lập tự kê khai và nộp thuế tại cơ quan thuế địa phương nơi chi nhánh đặt trụ sở.
- Chi nhánh hạch toán phụ thuộc chỉ kê khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và lệ phí môn bài tại chi nhánh (nếu phát sinh), còn thuế thu nhập doanh nghiệp do công ty mẹ kê khai tập trung.
Ví dụ thực tế
- Chi nhánh A (hạch toán độc lập): Mở tại Hà Nội, có mã số thuế riêng, tự lập báo cáo tài chính và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp tại Hà Nội.
- Chi nhánh B (hạch toán phụ thuộc): Mở tại TP.HCM, chuyển các hóa đơn, chứng từ về trụ sở chính ở Hà Nội để hạch toán chung, không cần lập sổ sách kế toán riêng.
Lưu ý quan trọng
- Quyền lựa chọn: Doanh nghiệp được quyền lựa chọn hình thức hạch toán phù hợp và có thể thay đổi hình thức này theo thủ tục đăng ký với cơ quan có thẩm quyền.
- Sổ kế toán: Phải tuân thủ đầy đủ quy định về nội dung, cách mở, ghi, khóa sổ và lưu giữ sổ kế toán theo Luật Kế toán số 88/2015/QH13.
