Có. Chi phí nghiên cứu thị trường, nghiên cứu sản phẩm, dịch vụ để chuẩn bị cho việc sản xuất sản phẩm, dịch vụ mới và cả chi phí đầu tư cho dự án phát triển sản phẩm, dịch vụ mới nhưng không thành công hoặc dừng triển khai vẫn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, nếu đáp ứng đúng điều kiện hồ sơ, chứng từ và hạch toán. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp gặp vướng mắc vì có chi tiền thật nhưng thiếu báo cáo nghiên cứu hoặc lưu hồ sơ chưa đúng, dẫn đến rủi ro khi quyết toán thuế.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách xử lý |
|---|---|
| Chi phí R&D phục vụ sản phẩm, dịch vụ mới | Được tính vào chi phí được trừ nếu là khoản chi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn chứng từ hợp lệ và hạch toán đúng quy định. |
| Dự án R&D thất bại hoặc dừng triển khai | Vẫn có thể được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng thêm điều kiện về báo cáo nghiên cứu theo pháp luật chuyên ngành. |
| Mức khấu trừ bổ sung cho chi phí R&D | Tối đa không quá 200% tính trên chi phí thực tế cho hoạt động này. |
| Điều kiện khi áp dụng khấu trừ bổ sung | Sau khi áp dụng, doanh nghiệp không bị lỗ. |
Chi phí R&D thất bại không tự động bị loại. Điều cốt lõi là bộ hồ sơ phải chứng minh được mục đích nghiên cứu và tình trạng dự án.
II. Điều kiện để chi phí R&D thất bại vẫn được tính
1. Điều kiện chung
- Khoản chi thực tế phát sinh.
- Có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
- Được hạch toán đúng quy định.
Việc xác định tính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh thường được kiểm tra kỹ. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận chi R&D chung chung, không thể hiện rõ mục tiêu phục vụ sản phẩm hoặc dịch vụ mới, dẫn đến rủi ro khi giải trình.
2. Điều kiện riêng khi dự án không thành công hoặc dừng triển khai
Nếu chi phí R&D thuộc trường hợp dự án không thành công hoặc dừng triển khai, doanh nghiệp cần xử lý đúng một trong hai trường hợp sau:
- Nếu pháp luật chuyên ngành có yêu cầu gửi báo cáo nghiên cứu cho cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, doanh nghiệp cần thực hiện việc gửi báo cáo.
- Nếu pháp luật chuyên ngành không yêu cầu gửi, doanh nghiệp cần lưu trữ báo cáo tại doanh nghiệp.
Vướng mắc thường gặp là doanh nghiệp có làm nghiên cứu nhưng không lập báo cáo đầy đủ, hoặc có báo cáo nhưng không chứng minh được thời điểm lập, nội dung nghiên cứu và quyết định dừng dự án.
Ví dụ thực tế
Một doanh nghiệp bỏ chi phí để nghiên cứu sản phẩm mới, thử nghiệm thị trường và phát triển dự án nhưng sau đó dừng vì không đạt hiệu quả thương mại. Nếu toàn bộ khoản chi có hóa đơn chứng từ hợp lệ, hạch toán đúng và hồ sơ nghiên cứu được gửi hoặc lưu đúng theo quy định chuyên ngành, khoản chi này vẫn có cơ sở để tính vào chi phí được trừ.
III. Mức khấu trừ bổ sung và cách hiểu đúng
Khoản chi phát sinh trong kỳ tính thuế liên quan đến hoạt động nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ tối đa không quá 200% tính trên chi phí thực tế cho hoạt động này.
Mức khấu trừ bổ sung tối đa: 200% chi phí thực tế cho hoạt động R&D, với điều kiện sau khi áp dụng doanh nghiệp không bị lỗ.
Cần lưu ý: mức 200% là mức trần tính trên chi phí thực tế của hoạt động R&D, và việc xác định chi phí thực tế được thực hiện theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chi phí thực tế cũng không bao gồm một số khoản chi đã được bù đắp hoặc lấy từ quỹ theo quy định áp dụng tương ứng.
Khi thanh tra, vấn đề đầu tiên thường được đặt ra là hồ sơ tách riêng chi phí R&D thực tế đến đâu, phần nào được bù đắp, phần nào doanh nghiệp tự bỏ ra. Nếu không tách được, doanh nghiệp có nguy cơ bị điều chỉnh lại chi phí.
Lưu ý quan trọng
- Không phải cứ dự án thất bại là chi phí bị loại.
- Không phải cứ có hóa đơn là đủ. Hồ sơ nghiên cứu, báo cáo gửi cơ quan quản lý hoặc lưu tại doanh nghiệp là điểm rất quan trọng.
- Không nên bỏ qua việc hạch toán đúng quy định, vì đây là điểm dễ bị truy thu khi hồ sơ kế toán và hồ sơ nghiên cứu không khớp nhau.
IV. Hồ sơ nên tự kiểm tra trước khi quyết toán
| Hồ sơ | Nội dung cần có |
|---|---|
| Chứng từ chi phí | Hóa đơn, chứng từ hợp lệ cho các khoản chi R&D phát sinh thực tế. |
| Hồ sơ kế toán | Bút toán và sổ sách thể hiện việc ghi nhận đúng quy định. |
| Hồ sơ nghiên cứu | Tài liệu nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, dịch vụ mới. |
| Báo cáo dự án thất bại hoặc dừng triển khai | Báo cáo gửi cơ quan quản lý nhà nước có liên quan nếu pháp luật chuyên ngành có yêu cầu; nếu không có yêu cầu thì lưu tại doanh nghiệp. |
Khi rà soát hồ sơ quyết toán, hãy kiểm tra theo đúng 4 nhóm trên. Không ít doanh nghiệp không thiếu chi phí, mà thiếu bằng chứng chứng minh chi phí đó đủ điều kiện được trừ.
