Có. Nếu người tham gia thuộc hộ gia đình cận nghèo thì được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT, không phải tự đóng 100% như trường hợp tự nguyện thông thường. Nhiều người lầm tưởng chỉ tham gia theo cả hộ gia đình mới được hỗ trợ, nhưng bản chất là người tham gia phải được xác nhận thuộc hộ cận nghèo. Trên thực tế, tham gia theo hộ gia đình thường thuận lợi hơn khi xác định đối tượng và áp dụng hỗ trợ.
I. Bảng tra cứu nhanh mức hỗ trợ
| Trường hợp | Mức hỗ trợ | Lưu ý |
|---|---|---|
| Người thuộc hộ gia đình cận nghèo | Tối thiểu 70% mức đóng BHYT (tự đóng 30%) | Không phải tự đóng toàn bộ như diện tự nguyện thông thường |
| Người thuộc hộ cận nghèo cư trú tại xã nghèo hoặc địa bàn đặc biệt theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền | 100% mức đóng BHYT | Nhiều người chỉ nhìn diện hộ cận nghèo mà bỏ qua yếu tố nơi cư trú |
| Địa phương có chính sách hỗ trợ thêm | Có thể được hỗ trợ phần còn lại | Khi đó người tham gia có thể thực tế không phải tự đóng hoặc tự đóng rất ít |
Điểm cần nhớ: Hộ cận nghèo thông thường được hỗ trợ tối thiểu 70%; nếu thuộc địa bàn xã nghèo hoặc địa bàn đặc biệt thì có thể được hỗ trợ 100%.
II. Tham gia cá nhân hay theo hộ gia đình thì hiểu thế nào cho đúng?
1. Trường hợp tham gia với tư cách người thuộc hộ cận nghèo
Nếu một người được xác nhận là thuộc hộ gia đình cận nghèo và tham gia BHYT theo đúng diện này thì vẫn được hưởng hỗ trợ mức đóng theo diện hộ cận nghèo. Không nên hiểu cứng rằng tham gia riêng lẻ là mất hỗ trợ.
2. Trường hợp tham gia theo hộ gia đình
Nếu tham gia theo nhóm hộ gia đình, ngoài phần hỗ trợ theo diện cận nghèo, còn có thể áp dụng cơ chế giảm trừ theo thứ tự thành viên theo quy định về mức đóng BHYT hộ gia đình. Trên thực tế, cách này phổ biến hơn vì việc xác định đối tượng và áp dụng hỗ trợ thường rõ ràng, hồ sơ cũng dễ xử lý hơn.
Lưu ý quan trọng
- Điểm cốt lõi không nằm ở việc tham gia cá nhân hay theo hộ, mà nằm ở việc người tham gia có được xác nhận thuộc hộ cận nghèo hay không.
- Nếu địa phương có hỗ trợ bổ sung, cần kiểm tra để tránh bỏ sót quyền lợi.
III. Mức đóng và cách tính phần hỗ trợ
Mức đóng BHYT của nhóm được hỗ trợ vẫn xác định theo mức đóng luật định. Sau đó mới tính phần ngân sách hỗ trợ tương ứng theo từng trường hợp.
- Hộ cận nghèo thông thường: được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng.
- Hộ cận nghèo tại xã nghèo hoặc địa bàn đặc biệt: được hỗ trợ 100% mức đóng.
- Địa phương có nghị quyết hỗ trợ thêm: có thể hỗ trợ phần còn lại, nên người tham gia thực tế có thể không phải tự đóng hoặc chỉ tự đóng rất ít.
- Tham gia theo hộ gia đình: mức đóng cơ bản còn có giảm trừ theo thứ tự thành viên.
Ví dụ thực tế
Một người thuộc hộ cận nghèo nhưng đi làm ăn xa, chỉ hỏi mua BHYT cho riêng mình nên thường nghĩ sẽ phải đóng như người tự nguyện thông thường. Nếu người đó vẫn được xác nhận thuộc hộ cận nghèo thì vẫn được áp dụng mức hỗ trợ tương ứng. Nếu tham gia theo hộ gia đình, việc áp dụng hỗ trợ và giảm trừ thường thuận hơn.
IV. Căn cứ áp dụng hiện hành
Căn cứ pháp lý có hiệu lực từ 01/7/2025 là Luật số 51/2024/QH15 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Kết luận: người thuộc hộ cận nghèo vẫn là nhóm được nhà nước hỗ trợ mức đóng BHYT.
