Thông thường không. Điểm mấu chốt là pháp luật chỉ mở ngoại lệ cho một số trường hợp nhất định. Nếu doanh nghiệp của bạn chỉ là doanh nghiệp nhỏ nhưng không phải doanh nghiệp siêu nhỏ thì giám đốc/người quản lý điều hành thường không được kiêm kế toán trưởng trong cùng đơn vị. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn giữa doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp siêu nhỏ.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Khả năng giám đốc kiêm kế toán trưởng/phụ trách kế toán |
|---|---|
| Doanh nghiệp tư nhân | Có thể kiêm |
| Công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu | Có thể kiêm |
| Doanh nghiệp loại hình khác, không có vốn nhà nước và là doanh nghiệp siêu nhỏ | Có thể kiêm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán nếu đáp ứng điều kiện chuyên môn tương ứng |
| Doanh nghiệp nhỏ nhưng không phải doanh nghiệp siêu nhỏ | Không thuộc nhóm ngoại lệ để giám đốc kiêm kế toán trưởng |
Nếu doanh nghiệp chỉ là doanh nghiệp nhỏ mà không đạt tiêu chí siêu nhỏ, thì không nên bố trí giám đốc kiêm kế toán trưởng.
II. Khi nào được kiêm nhiệm?
1. Nguyên tắc chung
Giám đốc hoặc người quản lý, điều hành doanh nghiệp về nguyên tắc không kiêm làm kế toán trưởng trong cùng đơn vị kế toán. Quy định này nhằm tách bạch vai trò quản lý và kiểm soát số liệu kế toán.
2. Các trường hợp ngoại lệ
- Doanh nghiệp tư nhân.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu.
- Doanh nghiệp thuộc loại hình khác nếu đồng thời đáp ứng: không có vốn nhà nước và là doanh nghiệp siêu nhỏ. Trường hợp này, giám đốc/người quản lý có thể kiêm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán theo quy định.
Ví dụ thực tế
Một công ty dịch vụ có dưới 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và doanh thu nằm trong ngưỡng doanh nghiệp siêu nhỏ, đồng thời không có vốn nhà nước, thì có thể bố trí giám đốc kiêm nhiệm theo diện ngoại lệ. Nhưng nếu quy mô đã là doanh nghiệp nhỏ, không còn là siêu nhỏ, cách bố trí này rất dễ bị xem là áp dụng sai.
III. Cách xác định doanh nghiệp siêu nhỏ để tránh nhầm
| Lĩnh vực hoạt động | Lao động tham gia BHXH bình quân năm | Doanh thu/tổng nguồn vốn |
|---|---|---|
| Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, công nghiệp, xây dựng | Không quá 10 người | Tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn năm không quá 3 tỷ đồng |
| Thương mại, dịch vụ | Không quá 10 người | Tổng doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn năm không quá 3 tỷ đồng |
Chỉ gọi chung là “doanh nghiệp nhỏ” là chưa đủ để kết luận giám đốc có được kiêm hay không. Cần kiểm tra đúng nhóm siêu nhỏ theo lao động tham gia BHXH bình quân năm và doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.
Lưu ý quan trọng
- Doanh nghiệp siêu nhỏ không nhất thiết phải bố trí kế toán trưởng, mà có thể bố trí người phụ trách kế toán.
- Người được bố trí kiêm nhiệm vẫn cần đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện chuyên môn tương ứng theo pháp luật kế toán.
- Lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm là thấy quy mô nhỏ rồi tự hiểu rằng giám đốc được kiêm kế toán trưởng, trong khi chưa kiểm tra yếu tố vốn nhà nước và tiêu chí siêu nhỏ.
IV. Điều doanh nghiệp hay bỏ sót khi bố trí nhân sự kế toán
- Doanh nghiệp thông thường cần bố trí kế toán trưởng; nếu chưa bổ nhiệm được ngay thì có thể bố trí phụ trách kế toán trong thời hạn theo quy định.
- Riêng doanh nghiệp siêu nhỏ được bố trí phụ trách kế toán mà không nhất thiết phải có kế toán trưởng.
- Việc được kiêm nhiệm chỉ là ngoại lệ, không phải cứ thiếu người là giám đốc được tự kiêm.
- Phần này hay bị bỏ sót khi làm hồ sơ nội bộ: chức danh có thể bố trí được là kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán, nhưng điều kiện áp dụng giữa các trường hợp không giống nhau.
Khi rà soát cơ cấu nhân sự kế toán, cần kiểm tra ba điểm: loại hình doanh nghiệp, có hay không có vốn nhà nước, và có đúng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ hay không. Chỉ cần lệch một trong ba điểm này, cách bố trí giám đốc kiêm kế toán trưởng có thể phát sinh rủi ro xử phạt hành chính.
