Người đã rút BHXH một lần vẫn có thể tham gia lại nếu còn thuộc diện phù hợp. Điểm quan trọng nhất: thời gian đóng trước đây đã dùng để hưởng BHXH một lần sẽ không được cộng dồn với thời gian đóng mới. Quá trình tham gia sau này được tính lại từ đầu để làm căn cứ hưởng chế độ.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách tính/áp dụng |
|---|---|
| Có được tham gia lại BHXH không? | Có, nếu thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc hoặc chọn tham gia BHXH tự nguyện. |
| Thời gian đã đóng trước khi rút một lần | Không cộng dồn với thời gian đóng mới. |
| Cách tính thời gian sau khi đóng lại | Tính lại từ đầu. |
| Mã số BHXH | Vẫn dùng mã số BHXH cũ là mã số duy nhất của cá nhân. |
| Có phải chờ một thời gian mới được đóng lại không? | Không có quy định phải chờ thêm chỉ vì trước đó đã rút BHXH một lần. |
Dễ nhầm nhất: rút BHXH một lần xong vẫn đóng lại được, nhưng không khôi phục quãng thời gian cũ để nối tiếp với thời gian tham gia mới.
II. Khi tham gia lại thì tính thế nào?
1. Trường hợp tham gia BHXH bắt buộc
Nếu sau này bạn đi làm theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên và thuộc diện tham gia, thì sẽ tham gia BHXH bắt buộc theo quy định. Việc đã từng hưởng BHXH một lần không làm mất quyền tham gia lại, cũng không phải là căn cứ loại trừ khỏi diện này.
2. Trường hợp tham gia BHXH tự nguyện
Nếu không thuộc diện bắt buộc, bạn vẫn có thể chọn tham gia BHXH tự nguyện. Nhiều người hiểu nhầm rằng đã rút một lần thì không đóng lại được nữa – phần này hay bị bỏ sót khi tư vấn hồ sơ.
3. Nguyên tắc tính thời gian
- Thời gian đóng BHXH trước đây đã dùng để hưởng BHXH một lần được xem là đã giải quyết xong quyền lợi.
- Khi quay lại tham gia, thời gian cũ không được khôi phục để cộng nối với thời gian mới.
- Thời gian tham gia sau này được tính lại từ đầu để làm căn cứ hưởng các chế độ theo quy định.
Ví dụ thực tế
Một người đã đóng BHXH nhiều năm, sau đó nhận BHXH một lần. Về sau đi làm lại và tham gia BHXH tiếp, thì cơ quan BHXH chỉ tính quãng thời gian đóng mới phát sinh sau khi quay lại, không cộng thêm phần đã nhận BHXH một lần trước đó. Đây là điểm bất lợi lớn vì nếu muốn hướng đến chế độ dài hạn như lương hưu thì phải tích lũy lại từ đầu.
III. Hồ sơ và thời điểm tham gia lại
1. Hồ sơ thường gặp khi quay lại tham gia BHXH bắt buộc
Khi tham gia lại BHXH bắt buộc qua đơn vị sử dụng lao động mới, hồ sơ thường gồm:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT Mẫu TK1-TS, kê khai mã số BHXH cũ.
- Tờ khai đơn vị TK3-TS.
- Danh sách lao động D02-TS.
- Bảng kê thông tin D01-TS.
Cơ quan BHXH sẽ quản lý theo cùng mã số BHXH cũ; sổ BHXH có thể được cấp hoặc in lại theo quy trình quản lý hiện hành. Một điểm dễ sai: người lao động kê khai lại mã số mới hoặc không dùng đúng mã số BHXH đã có.
2. Thời hạn đăng ký
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng hoặc ngày quay lại làm việc thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đơn vị sử dụng lao động nộp hồ sơ đăng ký tham gia cho cơ quan BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Không có quy định phải chờ một khoảng thời gian tối thiểu riêng chỉ vì trước đó đã rút BHXH một lần.
- Tuy nhiên, việc tham gia mới cần đúng điều kiện của loại hình BHXH tương ứng.
- Nếu đang thuộc diện loại trừ khỏi BHXH bắt buộc theo luật (ví dụ đang hưởng lương hưu hoặc một số trợ cấp hằng tháng thuộc diện loại trừ), thì sẽ xem theo đúng trường hợp cụ thể.
IV. Một số điểm hay bị hiểu nhầm
1. Về quyền rút BHXH một lần ở các nhóm thời gian tham gia
Cần tách 2 nhóm:
- Người có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025: vẫn thuộc nhóm được áp dụng điều kiện rộng hơn để hưởng BHXH một lần, trong đó có trường hợp sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và cũng không tham gia BHXH tự nguyện, khi thời gian đóng chưa đủ 20 năm.
- Người chỉ tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi: việc hưởng BHXH một lần bị giới hạn hơn, chủ yếu trong các trường hợp đặc biệt theo luật.
Dù thuộc nhóm nào, nguyên tắc vẫn không đổi: đã rút BHXH một lần rồi quay lại đóng thì thời gian cũ không cộng dồn.
2. Rủi ro nếu đơn vị không tham gia BHXH bắt buộc cho người lao động
Nếu người lao động đã có hợp đồng thuộc diện tham gia mà đơn vị không đăng ký, mức xử phạt có thể từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc, BHTN tại thời điểm lập biên bản, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động, chưa kể nghĩa vụ truy nộp và lãi chậm đóng. Với tổ chức, mức phạt được tính gấp đôi cá nhân. Khi thanh tra, thường bị hỏi đầu tiên là danh sách lao động có hợp đồng và thời điểm đăng ký tham gia BHXH.
Gợi ý kiểm tra hồ sơ: nếu đã từng có mã số BHXH, bạn nên đối chiếu lại đúng mã số đó ngay từ tờ khai đầu tiên để tránh phải điều chỉnh hồ sơ về sau.
Nếu bạn cần, Thuận Thiên có thể hỗ trợ bạn rà lại hồ sơ tham gia lại BHXH để tránh sai từ bước kê khai ban đầu. Với dạng hồ sơ này, điểm cần chú ý là không nối thời gian cũ đã nhận một lần với thời gian mới, vì đây là lỗi nhiều người tự hiểu nhầm khi đi làm lại.
