Không có quy định chung theo kiểu đóng đủ một số năm cố định thì mới được rút BHXH một lần. Điểm cần lưu ý là tham gia BHXH trước hay từ ngày 01/07/2025 trở đi. Có người vẫn nghĩ rằng cứ nghỉ việc 12 tháng là rút được, nhưng cách hiểu này chỉ còn liên quan đến nhóm có thời gian đóng BHXH trước mốc 01/07/2025 và phải kèm các điều kiện khác.
Lưu ý: nếu có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/07/2025, người lao động có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo diện thông thường khi sau 12 tháng không còn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, cũng không tham gia BHXH tự nguyện, thời gian đóng chưa đủ 20 năm và có yêu cầu hưởng.
Nếu bắt đầu tham gia từ ngày 01/07/2025 trở đi, thì không áp dụng cách rút thông thường sau 12 tháng nghỉ việc. Chỉ được hưởng BHXH một lần nếu rơi vào một trong các trường hợp luật quy định. Đây là điểm dễ hiểu sai khi chuẩn bị hồ sơ.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện rút BHXH một lần
| Trường hợp | Có được đề nghị hưởng BHXH một lần không? | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Có thời gian đóng BHXH trước 01/07/2025 | Có thể | Sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện, chưa đủ 20 năm đóng và có yêu cầu hưởng |
| Bắt đầu tham gia từ 01/07/2025 trở đi | Chỉ trong trường hợp luật quy định | Không áp dụng điều kiện rút thông thường sau 12 tháng nghỉ việc |
| Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH | Có thể | Không gắn mặc định với chờ 12 tháng |
| Ra nước ngoài để định cư | Có thể | Hồ sơ cần giấy tờ chứng minh mục đích định cư |
| Mắc bệnh theo luật như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS | Có thể | Cần giấy tờ y tế phù hợp |
| Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên | Có thể | Cần xác nhận tình trạng suy giảm |
| Người khuyết tật đặc biệt nặng | Có thể | Cần giấy tờ chứng minh đúng diện hưởng |
II. Các trường hợp được hưởng BHXH một lần
1. Nhóm có thời gian đóng trước ngày 01/07/2025
Nhóm này có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo diện thông thường khi đồng thời đáp ứng các điều kiện sau:
- Sau 12 tháng không còn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Trong thời gian đó không tham gia BHXH tự nguyện.
- Chưa đủ 20 năm đóng BHXH.
- Có yêu cầu hưởng.
Nhiều người chỉ kiểm tra việc đã nghỉ việc 12 tháng hay chưa, nhưng lại quên mất điều kiện không tham gia BHXH tự nguyện trong khoảng thời gian đó.
2. Nhóm bắt đầu tham gia từ ngày 01/07/2025 trở đi
Với nhóm này, không áp dụng điều kiện rút thông thường sau 12 tháng nghỉ việc. Chỉ khi thuộc đúng một trong các trường hợp luật quy định mới có thể đề nghị hưởng BHXH một lần.
3. Các trường hợp riêng vẫn có thể đề nghị hưởng
- Đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc bệnh theo luật như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Các trường hợp này không bắt buộc phải chờ cố định 12 tháng, trừ trường hợp người có thời gian đóng trước 01/07/2025 hưởng theo diện thông thường nêu trên.
Ví dụ thực tế
Một người đã tham gia BHXH từ trước 01/07/2025, sau đó nghỉ việc và không tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hay BHXH tự nguyện. Nếu sau đủ 12 tháng, tổng thời gian đóng vẫn chưa đủ 20 năm và người đó có yêu cầu, thì có thể làm hồ sơ xin hưởng BHXH một lần. Ngược lại, nếu người đó bắt đầu tham gia từ 01/07/2025 trở đi, thì không thể chỉ căn cứ vào việc nghỉ 12 tháng để nộp hồ sơ theo cách thông thường.
III. Hồ sơ và thời hạn giải quyết
1. Hồ sơ thường gặp
- Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần.
- Mẫu số 14-HSB.
- Sổ BHXH hoặc giấy tờ, xác nhận tương ứng theo hướng dẫn hồ sơ.
Cần rà lại giấy tờ chứng minh đúng trường hợp hưởng, nhất là với diện định cư hoặc bệnh lý.
2. Thời hạn giải quyết
Cơ quan BHXH giải quyết hồ sơ hưởng BHXH một lần trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, áp dụng từ 01/07/2025.
Nếu hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu, quá trình xử lý thường thuận hơn. Hãy kiểm tra kỹ mốc tham gia BHXH và đúng nhóm trường hợp hưởng trước khi nộp hồ sơ để tránh đi lại nhiều lần.
Lưu ý quan trọng
- Không có đáp án chung là phải đóng BHXH bao nhiêu năm mới được rút một lần.
- Mốc 01/07/2025 là điểm cần kiểm tra.
- Điều kiện 12 tháng không áp dụng cho mọi trường hợp.
- Với diện thông thường của người có thời gian đóng trước 01/07/2025, cần kiểm tra đủ cả 4 ý: thời gian chờ, tình trạng tham gia, số năm đóng và yêu cầu hưởng.
